Recensie

Eenmalig concert van The Smile in Paradiso met alleen maar nieuwe nummers is fraai en bij vlagen geniaal ★★★★☆

In een uitverkocht Paradiso bracht The Smile vrijdagavond alleen maar nieuwe nummers ten gehore. Toch was het even alsof Radiohead zelf kwam spelen.

Gijsbert Kamer
Thom Yorke van The Smile in Paradiso.

 Beeld Bibian Bingen
Thom Yorke van The Smile in Paradiso.Beeld Bibian Bingen

Even is daar een twinkeling in de ogen van Thom Yorke. Als hij bijna anderhalf uur met zijn nieuwe band The Smile op het podium van een uitpuilend Paradiso heeft gespeeld, kijkt hij naar het balkon rechts boven hem en zien we hem ook even lachen, voordat hij op weg naar de kleedkamer een arm om bandlid Jonny Greenwood slaat.

Een mooi beeld tot besluit van een fraai, bij vlagen uitstekend concert. Toen het eenmalige optreden begin dit jaar werd aangekondigd, vlogen de kaartjes weg, en ook vrijdagavond hangt er rond de Amsterdamse poptempel een opwinding alsof Radiohead zelf komt spelen. Dat van de vijf Radiohead-leden alleen Yorke en Greenwood deel uitmaken van The Smile, en dat er vanavond alleen nieuw werk op het programma staat, weet iedereen. Maar dan heb je wel de twee creatiefste geesten van Radiohead, aangevuld met de geniale jazzdrummer Tom Skinner, afkomstig uit Sons of Kemet.

Jonny Greenwood van The Smile.

 Beeld Bibian Bingen
Jonny Greenwood van The Smile.Beeld Bibian Bingen

Beste album

De voortekenen waren na eerder te streamen concerten van The Smile al goed, en toen een paar weken terug het debuutalbum A Light For Attracting Attention verscheen, kon de opwinding onder de kaartbezitters alleen maar toenemen: dit is het beste album dat Radiohead nooit heeft gemaakt.

En dat album wordt dus vrijdagavond in zijn geheel gespeeld, aangevuld met drie nog nieuwere nummers (een nieuw album is al klaar zei Yorke) en een oudje uit de solocatalogus van Thom Yorke. Greenwood staat in het midden, spelend op basgitaar, gitaar, harp en toetsen, geflankeerd door Yorke, die ook gitaar afwisselt met basgitaar en toetsen, en Skinner, die een enkele keer opstaat om de modulaire synthesizer achter zijn drumkit te bedienen.

Ieder nummer een ander instrument

Yorke begint aan de piano met Pana-vision met zijn rug naar Greenwood en Skinner. Even zoeken naar de juiste toon in zijn stem, die nog altijd dat voor Radiohead zo kenmerkende hoge, wat huilerige geluid heeft. Greenwood speelt eerst bas, maar zal die in het volgende nummer Thin Thing inwisselen voor gitaar en een van die fraaie patroontjes spelen die de soms alle kanten opschietende nummers van The Smile houvast geven. Yorke en Greenwood wisselen zo ongeveer ieder nummer van instrument. Dan speelt de een gitaar, de ander bas, vervolgens doen ze het andersom. In Speech Bubbles gebruikt Greenwood zijn linkerhand voor pianotoetsen terwijl hij met de rechter aan een harp tokkelt.

Dit is een tikkeltje potsierlijk. Meer voor de bühne dan voor een meerwaarde in het geluid. Dat is al vol genoeg. En mooi, net als de verlichting van het raamwerk van horizontale led-balken achter hen. Ieder nummer heeft een eigen sfeer, soms bepaald door de knappe ritmische stuurmanskunsten van Skinner, die in de gaten wordt gehouden door Greenwood met een blik van: wat gaat-ie nou weer doen? Yorke kan ondertussen zijn gang gaan, hij weet dat de constructie van ieder nummer bij Skinner en Greenwood in goede handen is en lijkt vooral zijn liefde voor de gitaar weer hervonden te hebben. Akoestisch, in Free in the Knowledge, het enige nummer van The Smile met een melodisch refreintje, maar vooral elektrisch speelt hij vurig solo’s op een manier die hij vroeger meestal aan andere bandleden overliet.

null Beeld Bibian Bingen
Beeld Bibian Bingen

Niet alle nummers zijn even goed afgewerkt, Waving A White Flag klinkt ook live te schetsmatig. Maar het nieuwe Bodies Laughing heeft tegen het einde van de show een opzwepende funkbasis die mooi overgaat in het door Greenwood neergelegde gitaarpatroon van Smoke. En dan is het even losgaan op de gitaren, versterkt door de sax van Robert Stillman (die ook het voorprogramma verzorgde) in het rauwe You Will Never Work In Television Again. Zo hard klonken de gitaren van Yorke en Greenwood nooit, zelfs niet in de prille jaren van Radiohead. Lekker wel.

Thom Yorke zonder Radiohead

Sinds Radiohead precies 25 jaar geleden de wereld veroverde met het album OK Computer heeft voorman Thom Yorke moeite met de rockformule. Vanaf Kid A (2000) heeft hij zijn aandacht nadrukkelijk van gitaren naar elektronica verlegd, en is hij op zoek gegaan naar nieuwe liedjesstructuren.

Sinds zijn solo-album The Eraser (2006) is de naam van Yorke verbonden aan diverse albums en projecten, met Atoms For Peace als belangrijkste Radiohead-satelliet. Ook andere bandleden zijn steeds meer hun eigen ding gaan doen. Zo heeft Jonny Greenwood zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste, meest gelauwerde componisten van filmmuziek. Bij alle Yorke-projecten had je het idee: goed, interessant en zelfs mooi maar geen Radiohead. Met The Smile ontsnapt Yorke ook niet aan de Radiohead-vergelijking, maar dit album en dit concert stellen al het werk van Yorke los van Radiohead tot nu toe in de schaduw. En een nieuw album ligt al op de plank, vertrouwde Yorke het publiek in Amsterdam toe.

The Smile

Pop

★★★★☆

27/5 Paradiso, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden