Eendimensionaal verhaal bijt zichzelf in de staart

Stuk over angst, en hoe die kan leiden tot buitensporig gedrag.

Beeld Sanne Peper

Vorige week viel de naam Osama bin Laden weer eens, toen de naam van zijn moordenaar werd onthuld. Ooit stond de leider van Al Qaida symbool voor de grootste angst van de westerse wereld. Over die angst, en hoe die kan leiden tot buitensporig gedrag, schreef de Brit Dennis Kelly in 2005 de controversiële toneeltekst Osama the Hero. Het was een tijd waarin Bin Laden soms nog opdook in een van zijn karakteristieke videoboodschappen. Het gelijk van Kelly bleek onmiddellijk: het theater waar het stuk destijds werd opgevoerd, plaatste politieagenten voor de deur, uit angst voor schermutselingen.

Osama the Hero

Van Dennis Kelly, door Toneelschuur Producties,
regie: Joost van Hezik
8/11, Toneelschuur Haarlem Tournee t/m 13/12: toneelschuur.nl/producties.

Dit weekend waren bij de deur van de Toneelschuur in Haarlem geen agenten te bekennen, ook al was er de Nederlandse première van Osama the Hero, in een regie van Joost van Hezik bij Toneelschuur Producties. De timing voor deze opvoering is prima: de angst voor een terroristische aanslag is hoger dan ooit. Het toneelstuk zelf bleek een twijfelachtig geval.

Het uitganspunt is sterk. De 15-jarige Gary moet een spreekbeurt houden over een held en hij kiest Osama bin Laden. Niet zijn klasgenoten, maar hun ouders slaan op tilt. Als vervolgens in de wijk een garage in brand wordt gestoken, kunnen ze maar één dader bedenken. Gary wordt vastgehouden en gemarteld onder het motto 'fight fire with fire'. Dat er geen enkel bewijs is, boeit niemand.

Gary (Tim Linde) is een onaangepaste maar onschuldige tiener, de personages die hem ontvoeren zijn problematischer: Mark (Bart Klever) is een schuchtere pedofiel, Francis (Justus van Dillen) en Louise (Ellen Parren) zijn clichématige paupers en dan is er nog Mandy (Dorien van Gent), een vroegwijs klasgenootje van Gary. Het ontbeert allen aan enige motivatie om een kind op zo'n gruwelijke wijze te vermoorden. Want dat is wat ze uiteindelijk doen.

Een lange epiloog, met kunstig door elkaar gesneden monologen, moet de personages alsnog diepte geven. Maar deze komt te laat. Bovendien bedient Kelly zich opeens van geforceerd theatraal taalgebruik.

De redding komt van Van Hezik, hij heeft een stevige greep op de vorm. Het toneel is omringd door drie grote projectieschermen. Een verwijzing naar de alomtegenwoordigheid van schermen in de wereld, die met hun continue slechtnieuwsshows de oorzaak zijn van de weldoorvoede onderbuik. Een groot deel van de voorstelling is ook op de schermen te zien. Het interessante is dat Van Hezik op deze manier het eendimensionale verhaal van Kelly onderdeel maakt van de eindeloze stroom eenzijdige beeldvorming die wij dagelijks tot ons nemen. Zo laat hij Kelly's toneelstuk zichzelf in de staart bijten. Niet het volk verdient ons wantrouwen, maar de hegemonie van het scherm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden