Recensie Paris-Austerlitz

Een zwanezang in donkere tinten (vier sterren)

Een jaar of tien geleden maakte de economische crisis korte metten met het idee dat het moderne Spanje zijn zaakjes goed voor elkaar had. De bouwbubbel spatte uit elkaar, de corruptie bleek alomtegenwoordig en de werkloosheid schoot omhoog. In Rafael Chirbes’ romans Crematorium (2007) en Aan de oever (2013) zagen de Spanjaarden hun ontgoocheling en verontwaardiging weerspiegeld. Veteraan Chirbes werd ineens als de chroniqueur van de crisis op het schild gehesen.

Dat zat de schrijver niet lekker. Zijn romans gingen meer over de mens dan over zijn omstandigheden, zo lichtte hij toe. En hij had een punt. Zijn romans vertellen geen geschiedenis, maar kruipen diep in het hoofd van individuen die geplaagd worden door een levensgevoel dat vrijwel alleen donkere tinten kent.

In de korte roman Paris-Austerlitz, verschenen nadat de 66-jarige Chirbes in 2015 onverwacht was overleden, kan als een postuum statement worden beschouwd. In plaats van lijntjes te trekken naar de Spaanse actualiteit, zoals in Crematorium en Aan de oever, laat Chirbes een jonge Spaanse schilder in bochten en kronkels terugblikken op de korte relatie die hij halverwege de jaren tachtig in Parijs beleefde met een bijna dertig jaar oudere Franse metaalarbeider.

Het eerste scheurtje verschijnt al als ze voor het eerst met elkaar naar bed gaan. De Spanjaard wil niet zonder condoom vrijen en dat beschouwt de Fransman als een gebrek aan overgave. Het staat een paar seks- en drankovergoten maanden niet in de weg, maar daarna neemt de jonge schilder steeds meer afstand. Terwijl de Fransman het liefst rondplonst ‘in het kikkerbadje der gewoonten’, worstelt de Spanjaard met zijn pusherige ouders, zijn werk, met zichzelf. En na de breuk met Michel ook met deze verhouding, waarin hij zich toch ook thuis heeft gevoeld. Maar, zo maakt deze zwarte zwanezang op intense wijze duidelijk, in Chirbes’ wereld duren periodes van vervoering altijd kort en houdt de nasleep nooit op.

Rafael Chirbes: Paris-Austerlitz
Uit het Spaans vertaald door Eugenie Schoolderman.
Atlas Contact; 160 pagina’s; € 18,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.