Een werkhypothese van de liefde

Ideeënroman rond virtuele gesprekken van een zoon en zijn dode vader

Al ver voor de eerste computers het licht zagen, hielden schrijvers zich bezig met het fenomeen kunstmatige intelligentie. Meestal sciencefictionauteurs. In zijn debuutroman Een werkhypothese van de liefde (A Working Theory of Love) blijft Scott Hutchins dichter bij de werkelijkheid van dit moment.

Zijn hoofdpersoon, de 36-jarige, recentelijk gescheiden Neil Bassett, werkt bij het ict-bedrijfje Amiante Systems in San Francisco. Amiante bereidt zich voor op een jaarlijkse wedstrijd tussen computerprogramma's. Deze is gebaseerd op de zogeheten turingtest, ontwikkeld door de historische wiskundige en proto-informaticus Alan Turing, die in de Tweede Wereldoorlog de Duitse Enigma-codes ontrafelde en later zelfmoord pleegde.

Bij de turingtest moet een computer vragen beantwoorden. Als de vragensteller bij minstens 30 procent van de antwoorden de indruk krijgt dat deze van een mens afkomstig zijn, is er sprake van een 'intelligente computer'.

De belangrijkste input voor het computerprogramma waaraan Amiante werkt, bestaat uit de vijfduizend pagina's tellende dagboeken van dr. Neil Bassett sr.; inderdaad, Neils vader die in 1995, toen Neil 19 was, om onduidelijke redenen zelfmoord heeft gepleegd.

Het is vanwege deze vader-zoonlink, plus het feit dat Neil als enige werknemer van het bedrijfje Engels als moedertaal heeft, dat hij de taak heeft gekregen het op zijn vaders teksten gebaseerde computerprogramma verder te 'voeden' met informatie en via chatsessies menselijker te maken. De 'conversaties' tussen vader en zoon hebben, vanwege de onvolkomenheden van het programma, dikwijls een onbedoeld humoristisch karakter. Wanneer Neil over zijn nieuwe vriendin vertelt ('het is niet heel serieus'), antwoordt dr. Bassett: 'Is ze geestig?' Bassetts antwoord op de vraag 'Stemt u in met seks voor het huwelijk?', luidt: 'Het is mij niet bekend welk standpunt seks voor het huwelijk dienaangaande inneemt.'

Naast de virtuele confrontaties tussen vader en zoon vormt het dagelijks leven van de naarstig naar richting zoekende Neil een hoofdlijn. In het begin van de roman gaat hij logeren in een jeugdherberg in de hoop leuke meisjes tegen te komen. Het brengt hem in contact met de 20-jarige Rachel uit New Jersey, die van plan is naar San Francisco te verhuizen.

Het leeftijdsverschil met Rachel brengt complicaties met zich mee, net als het feit dat zij betrokken blijkt bij de sekte Zuivere Verhoudingen, die herprogrammering van haar leden voorstaat via de spiritueel-seksuele VAM-methode. Geen wonder, misschien, dat Neil tussen de bedrijven door zijn ex maar weer eens opzoekt en ook nog in bed belandt bij een programmeur van een concurrerend computerbedrijf.

Een werkhypothese van de liefdeis vooral interessant door zijn impliciete onderzoek naar de essentie van het mens-zijn. Hoe reëel en hoe wenselijk is het streven de essentie van de mens te vangen in een computerprogramma? En betekent dit vervolgens dat we onze persoonlijkheid kunnen overhevelen van ons sterfelijke lichaam naar een tijdloze chip en daarmee het eeuwige leven verwerven?

Neils speurtocht voert hem onder meer naar zijn geboortestaat Arkansas, waar hij verontrustende ontdekkingen doet over zijn familiegeschiedenis.

De combinatie van ideeënroman, sociale komedie en Vatersuche maakt Een werkhypothese van de liefde een ambitieuze en intrigerende roman, en Hutchins een schrijver die we maar eens goed in de gaten moesten houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden