beeldvormers wereldleiders en paarden

Een wereldleider te paard, dat is pas een bink

Op een wonderlijke propagandafoto rijdt de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op een spierwit paard door het Changbaigebergte. Beeld EPA

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: stoere wereldleiders.

‘Don’t be a tough guy.’ Dat schreef Trump vorige week aan zijn Turkse collega Erdogan in een officiële Witte Huis-brief (die afgelopen week uitlekte), waarna iedereen zich hoopvol afvroeg of dit nu eindelijk eens echt een grap was, want de Amerikaanse president twíttert toch alleen? Helaas. Hier vroeg de ene wereldleider in schoolpleintaal aan de andere of die misschien even kon stoppen met zijn hinderlijke potje Risk, anders zou hij hem in elkaar slaan. Nou niet stoer gaan lopen doen, hè, schreef Trump dreigend (ik parafraseer; sue me), daar gaan we allebei spijt van krijgen, maar jij het meest. Hij sloot af met: ‘Ik bel je later.’ Nadat Erdogan de brief had gelezen, wist de BBC te melden, gooide hij hem in de prullenbak en marcheerde Syrië binnen.

Terwijl ik me zat af te vragen wie ik nu toch eens de schuld mag geven van het feit dat de wereld zit opgescheept met een zorgelijk aantal infantiele machthebbers, hoorde ik zacht gehinnik. Daar kwam de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un op een spierwit paard het schoolplein op gereden, trippel-trappel-trippel-trap. Het dier had nog net geen magische hoorn op het voorhoofd of vleugels in de zij, maar verder leek het met zijn tuig vol blinkende sterren zo weggedraafd uit een of andere fantasyfilm. Op vier wonderlijke propagandafoto’s liep het door een besneeuwd berglandschap met op zijn rug Kim in een lange jas met bontkraag en hoge zwarte laarzen. ‘Joehoe, riep daar iemand sterke leider?’, tetterde de dictator door een megafoon (of misschien verbeeldde ik me dat).

Natuurlijk moest ik toen meteen aan Vladimir Poetin denken. Het is inmiddels tien jaar geleden, maar de foto zit sindsdien in een laatje in mijn hoofd: de Russische beer op een bruin paard, het indrukwekkende bovenlijf ontbloot, gitzwarte Miami Vice-zonnebril op de neus, stoïcijns jakkerend door het ruige Siberische land. De koene held van het trapveldje, de verpersoonlijking van jeugdige fitheid – daar kwam tot nu toe niemand overheen. Ook Kim niet. Die had a) zijn jas aangehouden en deed b) op zijn foto’s toch een beetje denken aan een schooljongetje dat in de kleren van zijn vader meedoet aan een toneelstuk van de bovenbouw en halverwege bedenkt dat hij is vergeten zijn konijn te voeren.

Belangrijke boodschap

Maar dat is allemaal niet belangrijk, geloof ik. Belangrijk is dat Kim met deze foto’s graag een boodschap wil overbrengen. Het Changbaigebergte, waar de mythische berg Paektu-san ligt, is heilige grond voor de Noord-Koreaan; zijn vader en overgrootvader lieten zich hier ook al op witte paarden fotograferen. Volgens een Zuid-Koreaanse professor roepen de propagandafoto’s het beeld op van een leider die de ideologische puurheid van zijn land beschermt tegen de verdorven buitenwereld.

Bovendien, zeiden andere Noord-Korea-experts, zijn de foto’s een soort verkapte waarschuwing aan precies dat verdorven buitenland. Kim rijdt namelijk alleen naar Paektu-san wanneer hij wil mijmeren over iets belangrijks, bijvoorbeeld – ik noem maar wat, hoor – kernraketten, en welke afstanden die eigenlijk kunnen afleggen. Wat dat betreft deed zijn fotoserie een beetje denken aan het waarschuwingsbriefje van Trump aan Erdogan. Goed, Kim huurde de halve set van Game of Thrones ervoor af, maar de boodschap is vergelijkbaar: daag me niet uit, want ik pak je zodra de bel gaat.

To be tough or not to be – dat is de existentiële vraag op het voetbalpleintje, en blijkbaar ook op het wereldtoneel. Het is om te huilen zo grappig en om te huiveren zo griezelig. Als troost mocht ik van mezelf een hele middag kijken naar wereldleiders die in het openbaar hun cool verliezen. Vaak horen daar paarden bij. Ik zag een pijnlijk filmpje waarin Erdogan door een wild ros wordt getorpedeerd en in zijn kruis getrapt, en onscherpe, vakkundig uit de publiciteit gehouden videobeelden van de president van Turkmenistan die tijdens een paardenrace een doodsmak maakt. Ik moest pas lachen bij Boris Johnson.

In Boris Johnson Tries to Get On a Horse, een performance uit 2013, te vinden op kunstkanaal YouTube, wordt de onbevallige Brit door drie mensen in het zadel geholpen. Held, tough guy? Niets daarvan. Boris draagt een fietshelm en zit als een zoutzak op zijn paard. Niettemin juichen de omstanders hem toe, als was hij een kleuter die net voor het eerst op het potje is geweest. Qua kinderachtigheid steekt Johnson voorlopig alle wereldleiders naar de kroon.

Boris Johnson zit met fietshelm op zijn paard tijdens de Longines Global Champions Tour in Londen, 2013. Beeld Eddie Mulholland / HH
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden