Een welgemeende handdruk, een groet van mijn schaduw

Een muur van vijf bij tien meter opgebouwd uit tientallen geopende dozen gevuld met een kinderbadje, een verroeste potkachel, muziekinstrumenten, een schemerlamp, een fiets, een boodschappentas....

De kans dat Herbert zich in dit decor zou hebben herkend, is groot, want in veel van zijn gedichten figureren soortgelijke alledaagse voorwerpen. In een film die dertig jaar geleden door het Berlijnse televisiestation Freies Berlin werd gemaakt, vertelde Herbert over de betekenis van de 'ontmoeting met een voorwerp'. Ook in een geluidsfragment uit het Poetry-archief sprak hij van zijn wantrouwen jegens abstracte begrippen. Herberts 'kleine obsessie' gold de realiteit: 'Oog in oog te staan met een steen of een kathedraal'.

Zbigniew Herbert was in 1970 al te gast op het allereerste Poetry International (om nog twee keer terug te keren, in 1976 en in 1988). Het was derhalve meer dan terecht dat op dit festival de wereldpremière plaatsvond van de eerste complete vertaling van zijn Verzamelde Gedichten.

De uitgever, de cultureel attaché en de vertaler hielden een praatje, een aantal dichters las een favoriet Herbert-gedicht - een Pools gedicht in het Chinees voorgedragen met de Nederlandse vertaling op de achtergrond geprojecteerd: Poetry International ten voeten uit.

Maar het meest ontroerend waren de collega-dichters uit Polen die ieder een gedicht voorlazen dat Herbert voor de ander had geschreven. Ryszard Krynicki las Een ansichtkaart van Adam Zagajewski en Adam Zagajewski las Aan Ryszard Krynicki - een brief: 'Ik weet het niet - m'n beste - daarom/ stuur ik je deze uilenraadsels in de nacht/ een welgemeende handdruk// en een groet van mijn schaduw.'

Na de pauze namen zes dichters deel aan een programma over onvertaalbare gedichten. Geestig en interessant, maar alle dichters bleken zelf ook vertalers te zijn zodat geen van hen het beruchte adagium van Robert Frost, 'poëzie is datgene wat verloren gaat in een vertaling', wenste te verdedigen.

De laatste Poetry van deze eeuw besteedt ook extra aandacht aan de traditie.

Acteurs verkleed als Emily Dickinson, Fernando Pessoa of Alexander Poesjkin spreken bezoekers in de wandelgangen op zeer persoonlijke toon aan, en ook de poëzie van de jonge garde bleek afgelopen zondag opgedragen 'aan onze dierbare doden'. De van oorsprong Oost-Duitse schrijver Durs Grünbein had hierbij echter geen grote dichters in gedachte, wel de winnares van een 'tieten-test' in een Amsterdamse nachtclub: 'Maar wat een schok/ toen de bejubelde deze keer niet meer opstond./ Voor de nooddienst arriveerde, was Miss Sweet-sweet-Tits al dood.'

In de hal van de Rotterdamse Schouwburg staan drie met kunstbont beklede S-vormige 'luistermuren' van de theatermaker Chaim Levano. Tientallen grote, kleine, rode, gele en groene monden zijn in het bont aangebracht, en door op een knopje te drukken kunnen bezoekers de stemmen horen van zestig dichters die de afgelopen dertig jaar Poetry hebben bezocht. Ook hier komen de doden tot leven, ook hier is Zbigniew Herbert. Tot en met vrijdag heeft eenieder nog de kans zijn rode oor tegen zo'n roze mond te leggen en in het Pools en in het Nederlands te luisteren naar Herberts prachtige gedicht Een roze oor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden