Een wanordelijke kunstverzameling

Het wordt nu al de veiling van de eeuw genoemd. Vanavond gaan de Légers en de stoelen van de vorig jaar overleden couturier en zijn partner in Parijs onder de hamer....

Van onze correspondent Ariejan Korteweg

PARIJS Mevrouw Béniès en haar zoon Jérôme van twaalf vormen zondagochtend om elf uur het tijdelijke sluitstuk van de rij wachtenden voor de expositie van de collectie van Yves Saint Laurent en Pierre Bergé. Het zal zeker vier uur duren alvorens ze het Grand Palais binnenkunnen. ‘Ik heb het er graag voor over’, zegt ze. ‘Dit is een kans van eens en nooit weer.’

In de luxehotels van Parijs is al wekenlang geen kamer meer te krijgen. Op luchthaven Le Bourget vliegen privéjets af en aan. Vrijdagavond, tijdens de voorbezichtiging voor genodigden, neemt ook president Nicolas Sarkozy en kijkje. Russische miljardairs maakten op de terugweg van de Maladiven een tussenlanding om de tentoonstelling te zien.

De verkoop van de kunstcollectie van de beroemde couturier, die op 1 juni vorig jaar overleed, en Pierre Bergé, ooit zijn geliefde en een leven lang zijn zakenpartner, wordt nu al de veiling van de eeuw genoemd. De verwachte opbrengst is tussen de 200 en 300 miljoen euro – meer dan het dubbele van de totale omzet van veilinghuis Christie’s vorig jaar in Frankrijk.

Maar voordat de eerste stukken maandagavond om zeven uur onder de hamer gaan, mag het publiek zich aan de verzameling vergapen.

Tweeënhalve dag zijn ze te bewonderen, die schilderijen van Matisse, Ensor, Gauguin, Hals, De Hooch, de Chirico, Goya, Klee en Picasso, die Romeinse minotaurus, die art deco stoelen, die reusachtige Boeddha. Daarna verdwijnen ze weer uit het zicht, in het paleis van een oliesjeik of filmster. Een enkel stuk zal zijn weg vinden naar een museum.

Het veilinghuis heeft werk gemaakt van de expositie. In het immense Grand Palais zijn dertien toonkamers ingericht, die iets van de intimiteit van het huis van Saint Laurent aan de Rue de Babylone of dat van Bergé aan de Rue Bonaparte weergeven, waar de kamers afgeladen waren met bibelots en gobelins, en de schilderijen elkaar aan de muren verdrongen. Hier en daar zijn zelfs valse ramen gemaakt om de huiselijkheid te vergroten. Op de achtergrond klinkt sfeervolle muziek.

De salon Babylone van Saint Laurent is zelfs letterlijk gekopieerd. Met als belangrijk verschil dat honderden nieuwsgierigen schouder aan schouder naar de schilderijen aan de wanden turen, terwijl de salon in het hart van de zaal wordt bezet door stevige mannen in krappe pakken met oordopjes in. Alsof ze onverwacht bij de ontwerper zijn binnengevallen.

De verzameling Saint Laurent-Bergé is de wanhoop van iedere kunstkenner. De heren lieten zich leiden door hun strikt persoonlijke voorkeuren en door de smaak van de dag. Ze waren de De Medici’s van hun tijd. Mondriaan was er net zo goed thuis als de klassieken.

In een vitrine ligt een grote collectie vrolijke versierde dolken uit het Midden-Oosten, even verderop schitteren tientallen zilveren reuzenbokalen, merendeels afkomstig uit Duitsland. De salon Lalanne staat helemaal in het teken van de art deco, voor schalen en vazen is een ruime galerie ingericht.

‘Onze aankopen waren wanordelijk’, is de uitleg van Bergé. ‘Drie maanden na een Léger konden we een Gainsborough kopen; van de Franse 20ste eeuw naar de Britse 17de, dat was voor ons normaal.’

Alleen de schoonheid telde, zegt Bergé, die claimt dat 80 procent van de verzameling door hem is gekozen. Hij heeft tot verkoop besloten omdat de kunstwerken voor hem onlosmakelijk zijn verbonden met Saint Laurent.

Naast de schilderijen en een wonderschone drakenstoel van Eileen Gray vormen twee 18de-eeuwse Chinese koperen beelden, met een geschatte waarde van 7 tot 10 miljoen euro, de pronkstukken van de verzameling.

Konijn en rat lijken in hun vrolijke raffinement een voorafschaduwing van Jeff Koons. Ze zijn afkomstig uit het zomerpaleis van de Chinese keizer, waar een fontein twaalf beelden telde, die de Chinese dierenriem representeerden. Vijf van die beelden zijn de laatste jaren door China teruggekocht. China meent recht te hebben op dit culturele erfgoed en wil voor de rechtbank de verkoop verhinderen.

‘Als ik toch een van die dingen kon kopen’, verzucht de mannelijke helft van een ouder echtpaar, wijzend op een gespierde naakte man van brons, in gevecht met een eenhoorn.

De beelden trekken veel bekijks, net als de Goya, die aan het Louvre wordt geschonken. Voor de Mondriaans blijft, ondanks de geschatte waarde van 10 miljoen euro, amper iemand staan.

De veertiende kamer in het Grand Palais is de zaal van de inspiratie. Daar wordt in woord en tekst verteld wat Saint Laurent voor de mode heeft betekend. Met als uitsmijter die gevleugelde woorden: het mooiste kledingstuk voor een vrouw zijn de armen van de man die haar liefheeft. Voor vrouwen die dat geluk ontberen, is er Yves Saint Laurent.

De opbrengst van de veiling zal volgens Bergé worden beheerd door een stichting. Het geld is bestemd voor culturele initiatieven en medisch onderzoek, vooral naar aids. Bergé heeft een naam hoog te houden als mecenas. Hij is ook de belangrijkste sponsor van de socialistische politica Ségolène Royal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden