Een vuistvol vrouwen

Hij heeft een kop als een verweerde totempaal en zijn antwoorden zijn kort: Tommy lee Jones. En of we zijn nieuwste film, The Homesman, alsjeblieft geen feministische western noemen willen.

Tommy Lee Jones in Homesman. Beeld Lisa Klaverstijn

Tommy Lee Jones (67) monstert de tijdelijke gasten in zijn hotelkamer. Vijf man Europese film pers; hij kan ze hebben. De acteur en regisseur, met gegroefd gelaat, staart na elke vraag eerst een seconde of wat met uitgestreken gezicht naar de vraagsteller, als een verweerde totempaal.

Wilde u deze film al lang maken?
'Nee', zegt Jones opgewekt, plagerig gedecideerd. Hij snuift wat zuurstof binnen, wipt zijn wenkkrauw op; volgende vraag?

Het is een broeierige dag op het Cannes Filmfestival, waar Jones' boekverfilming The Homesman na de wereldpremière wordt bestempeld als 'feministische western'. Klopt niks van, vindt de filmmaker. 'Ik hoop het niet zeg. Ik houd niet van die labels. Triviaal gedoe. Als het móét, zou ik humanistisch zeggen. Mijn film gaat over mensen.'

Noemt u het wel een western?
Zucht. 'Daar ga je weer. Ja, er zitten grote hoeden en paarden in. Dat is wat jij onder die term verstaat, toch?'

Onaangenaam is het niet, het sarcasme van Jones te ondergaan. Al was het maar omdat diens afgemeten spot herinnert aan enkele van zijn meest fameuze filmrollen; die snedige U.S. marshal in de achtervolgingsklassieker The Fugitive (1993, Oscar beste bijrol), of Jones' geheim agent K in de sciencefictionreeks Men in Black. Mannen zonder geduld, die onbenul ervaren als obstructie.

De journalist die constateert dat Jones zijn western situeert in 1850, de periode vóór het mythische Wilde Westen werd geschapen middels lectuur en reizende rodeo's, en vraagt of de filmmaker daarmee iets bedoelt te zeggen, krijgt drie tellen stilte van Jones. 'Met alle respect', zegt die vervolgens, zonder zijn gezicht te verroeren. 'Ik heb geen idee waarover je het hebt.'

De Texaan Jones, een van Hollywoods meest gewaardeerde acteurs (No Country For Old Men, In the Valley of Elah, Lincoln) regisseerde al vaker. Bovenal voor zijn sobere, spirituele drama The Three Burials of Melquiades Estrada (2005), waarin een Texaanse boer (Jones) een doodgeschoten Mexicaan terugbrengt naar diens geboortegrond, oogstte hij veel lof.

Jones aan het werk. Beeld Lisa Klaverstijn

In The Homesman, een verfilming van de roman uit 1988 van Glendon Swarthout , worden twee tegengestelde zielen met elkaar opgezadeld: de godsdienstige pioniersvrouw Mary Bee Cuddy (Hilary Swank) en de onbetrouwbare deserteur George Briggs (Jones). Zij redt hem van ophanging, hij belooft haar te helpen bij het vervoer van drie krankzinnig geworden dorpsgenotes. Dwars door de prairie voert de reis, van Nebraska naar het oostelijker gelegen Iowa, waar een door Meryl Streep gespeelde predikantenvrouw de zorg voor de patiënten zal overnemen.

Hij durfde Streep niet rechtstreeks te vragen, zegt Jones. Wel bood hij haar acterende dochter Grace Gummer een rolletje aan. Dat hielp. 'Toen ik Meryl zag bij de promotie van Hope Springs (de relatiekomedie met Jones en Streep als echtpaar, red.) schoot ze me aan: 'O, ik las je script, behoorlijk goed zeg! Is er een kans dat ik die oudere vrouw kan spelen?' Ik zei: 'Ik zal er eens over nadenken Meryl.''

Grijnslach. 'De rest van de dag zweefde ik, uiteraard.'

Vraag Jones of de combinatie van acteren en regisseren hem zwaar viel en hij corrigeert je terstond; hij had nog wel meer petten op. 'Produceren, schrijven, regisseren én acteren - in mijn ervaring is die combinatie niet zo zwaar. Dat je die drie banen al uitvoert, maakt de vierde makkelijker.'

Hillary Swank in Homesman. Beeld Lisa Klaverstijn

Wat, weet u uit uw ervaring als acteur, moet een regisseur nooit doen?
'Howard Hawks zei ooit dat je acteurs nooit iets moet vragen wat ze niet kunnen. Je moet uitzoeken wat ze wél kunnen en ze helpen dat beter te doen. Je moet het makkelijker voor ze maken.'

Was er ooit iets wat u niet kon, als acteur?
'Waarschijnlijk wel. Er schiet me niks te binnen, nu. O wacht, ik kan niet improviseren.'

Kunt u het niet, of heeft u er een hekel aan?
'Improviseren is ongetwijfeld zeer vermakelijk voor een bepaald soort mensen, maar ik zie er het nut niet van in. Zo steek ik niet in elkaar. Ik ben toegewijd aan een goed script. Er is géén ruimte voor improvisatie op mijn set. Repeteren is iets anders, dat kan soms waardevol zijn, al hangt het van de acteurs af. Sommige acteurs worden beter naarmate ze meer repeteren, anderen kunnen honderden uren oefenen en er niks op vooruit gaan.'

Denkt u graag na over de psychologie van uw personages, over hun voorgeschiedenis?
'Sommige acteurs doen dat, die proberen een achtergrondverhaal te bedenken of wat er dan na de film gebeurt enzo. Ik ben daar mee opgehouden toen ik volwassen werd.'

The Homesman kent overeenkomsten met een klassieke western over man-vrouwverhoudingen uit de jaren vijftig: Westward the Woman. Bouwt u als regisseur voort op een bepaalde traditie?
'Nee. Ik heb die film nooit gezien. Ik had er wel van gehoord. Ik dacht, ongeveer 5 minuten lang: die film moet ik zien. Maar toen had ik iets beters te doen.'

Jones knikt naar het gezelschap aan zijn tafel, ter afronding van het gesprek. 'Dank u.'

Filmstill Homesman Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden