Blog Dutch Design Week

Een voorproefje van de journalistiek van de toekomst op de Dutch Design Week

In verschillende exposities tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven wordt stilgestaan bij journalistiek van de toekomst. Dat levert interessante uitkomsten op, signaleert Jeroen Junte in zijn vierde DDW-blog. 

Beelden van de expositie The New Newsroom in het MU. Beeld MU

Als een inktvlek breidt design zich deze Dutch Design Week uit over de meest uiteenlopende disciplines. Een van de spannendste manieren waarop ontwerpers vreemdgaan is met journalistiek. In het Van Abbe Museum is de expositie Alibaba: from here to your home te zien, waarbij met de meest uiteenlopende middelen de gigantische impact van het Chinese onlineplatform Alibaba wordt blootgelegd Alibaba is een mix is van Amazon, Facebook, Marktplaats en tja, wat eigenlijk niet. Van bankzaken tot een hot date wordt hier geregeld door Chinezen en ook steeds meer andere wereldburgers. Alleen hebben wij dat hier in het kalme Nederland nog niet zo door.

De als voorpagina's vormgegeven persberichten van Alibaba.

Negen ontwerpers hebben het fenomeen Alibaba telkens vanuit een andere invalshoek bekeken. Door de agenda van Alibaba-oprichter Jack Ma uit te pluizen blijkt dat hij audiëntie houdt én ontvangt van zo’n beetje alle wereldleiders, ook onze eigen koning. Waarmee Alibaba als een van de eerste bedrijven feitelijk de status van een souvereine natie heeft bereikt. Om deze invloedrijke status te onderstrepen zijn de persberichten van deze ‘staatsbezoeken’ vormgeven als kranten voorpagina’s. Speels Dutch design met de trefzekerheid van een echt krantenbericht. Hoe ver de culturele invloed van Alibaba reikt, blijkt ook uit Singles Day, ooit een obscure feestdag maar door Aliba succesvol gepromoveerd tot de dag met het hoogste aantal online-transacties. Met een indringende video-installaties wordt nauwkeurig vastgelegd hoe deze campagne is verlopen. De designprojecten op de expositie Alibaba: from here to your home zijn onthullend en onderhoudend als allerbeste journalistiek.

Dat traditionele media hun voordeel kunnen doen met samenwerking met ontwerpers blijkt ook op de expositie The New Newsroom in kunstcentrum MU op Strijp-S. De journalistiek staat immers voor grote veranderingen – en uitdagingen. Door internet is iedereen in staat om nieuws te genereren; vlogger en bloggers zijn niet meer weg te denken nieuwsbronnen. Door de bijkomende stroom aan nepnieuws staan traditionele media als dagbladen en televisie onder druk. Een bijzonder staaltje fact finding levert het internationale architecten collectief Forensic Architecture (FA), dat met behulp van nieuwsitems op tv, foto-archiefbeelden en burgerjournalistiek op Twitter reconstructies maakt van belangrijke nieuwsgebeurtenissen. Zo heeft FA aangetoond dat bij het bombardement van de al-Jinah moskee geen IS-tak werd uitgeschakeld maar onschuldige gelovigen die voor een nachtgebed bijeen waren. Hiervoor is gebruik gemaakt van architectonische tekenprogramma’s en verhelderende infographics.

Bezoekers spelen een spel in The New Newsroom in het MU in Eindhoven. Beeld MU

Ontwerpers kunnen ook nieuwe vertelvormen ontwikkelen, waarbij gebruik wordt gemaakt van chatbots, sociale media, smartphones en datavisualisatie. Met een VR-bril waan je in MU echt tussen de brandende auto’s na een aanslag. Dat ook algoritmes steeds meer invloed krijgen op het nieuws blijkt uit een analyse van duizenden nieuwsbeelden. Door een veel geplaatste persfoto te vergelijken met foto’s van dezelfde nieuwsgebeurtenis die nauwelijks gepubliceerd zijn, kan met een algoritme een patroon worden blootgelegd. Wat is de compositie op de populaire foto? Welke houding nemen mensen aan? Kijken ze in de camera, of juist niet? Het lijkt slechts een kwestie van tijd totdat het algoritme de perfecte voorpaginafoto heeft ontleed en de computergestuurde krant van de persen rolt.

De suggestieve perzik.

Zover is net – gelukkig – nog niet. Ook in MU hangen ogenschijnlijk onschuldige foto’s, zoals van een perzik met een minuscuul damesslipje. Het beeld is weliswaar suggestief maar nauwelijks aanstootgevend. Al zag de digitale geautomatiseerde Facebook-beheerder dat toch net anders en weigerde het beeld.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.