Een virtueel museumbezoek dankzij bestuurbare robot

Het Special Guests programma moet het Van Abbemuseum toegankelijker maken voor mensen met fysieke beperkingen. Tot een van de nieuwste aanwinsten behoort een op afstand bestuurbare robot met webcam, voor een museumbezoek vanuit huis.

Marleen Hartjes geeft een virtuele rondleiding in het Van Abbemuseum.Beeld Mals Media

'Nee, een naam heeft 'ie niet,' zegt Marleen Hartjes, coördinator van het Special Guests programma van het Van Abbemuseum. 'Dat vragen meer mensen. Maar het is alleen een tool om mensen die mobiel beperkt zijn het museum te laten bezoeken. Het gaat om hen. Zíj zijn de nieuwe museumbezoekers, niet het apparaat.' Het apparaat is een op afstand bestuurbaar verrijdbare webcam, die een zo realistisch mogelijke ervaring van een museumbezoek probeert te geven aan mensen die door ziekte of handicap niet in staat zijn het museum te bezoeken.

Deze robot is een van de nieuwste verworvenheden binnen het Special Guests programma van het Van Abbemuseum dat in april 2014 startte met hulp van de Bank Giro Loterij. In korte tijd werd Hartjes specialist toegankelijkheid, voor bijvoorbeeld blinden en slechtzienden, doven en slechthorenden en ook voor mensen die minder mobiel zijn. 'Wist je dat die grote houten trap bij het EYE museum in Amsterdam niet eens zichtstrippen heeft?', vraagt ze verontwaardigd. 'Dat is voor slechtzienden echt onmogelijk, die kunnen de treden amper onderscheiden!' Het Van Abbemuseum heeft inmiddels een trouwe groep blinde bezoekers die maandelijks een rondleiding krijgen.

En het museum is drempelvrij zodat alle zalen voor rolstoelers goed bereikbaar zijn. Daar profiteert de robot van. Mijn testrit start op de tweede verdieping, in de collectiepresentatie. Op mijn laptop zie ik drie vensters: ik kan mijzelf zien zoals ik voor medemuseumbezoekers zichtbaar ben, ik zie recht vooruit en ik zie de grond om te kunnen navigeren. Dat is even uitproberen. Eerst rol ik te langzaam en als ik de snelheid aanpas ben ik even bang dat ik Hartjes omver rijd. Suppoosten en museumbezoekers kijken geamuseerd. Sommigen zwaaien, ik zwaai terug.

Het is vreemd kunst op mijn scherm te bekijken, ook omdat de lens van deze camera de beelden vervormt (daarom is een uitbreiding met HD camera gepland). Als ik bij wijze van experiment probeer tegen een wand met tekeningen van Marlene Dumas op te botsen voel ik hoe de robot vertraagt en stokt. Hartjes staat er tevreden naar te kijken. Alleen 'overhellende kunstwerken' kunnen problemen opleveren, omdat de bewegingssensoren in de voet van het apparaat zitten. Net als de trap naar beneden, die merkt de sensor ook niet op. Daarom is museumbezoek op afstand alleen onder begeleiding mogelijk, indien gewenst met een rondleider.

Maatschappelijke context

Als mijn testritje erop zit, vertelt Hartjes dat de robot voor meer zorgt dan alleen de mogelijkheid kunst te kijken: 'Mensen kunnen ook deelnemen aan het sociale deel van museumbezoek, een praatje maken bij een schilderij. Die maatschappelijke context is van groot belang, juist voor mensen die niet gemakkelijk op pad kunnen.'

En zo sta ik even later te praten met mevrouw Karsis, die de robot bestuurt vanuit het dialysecentrum van het Eindhovense Catharinaziekenhuis. Drie keer per week is ze daar om gedialyseerd te worden, vier uur lang. Ze besteedt de uren in het ziekenhuis meestal aan lezen of televisiekijken, vertelt ze: 'Dat dit bestaat, en dat ik dit mag doen is heel bijzonder.' Ze stuurt de robot van de ene zaal van de andere zaal, nog wat onwennig met de pijltjestoetsen. 'Ik werk nog wel, maar niet met een computer', legt ze uit. Bij een reeks foto's houdt ze halt, zoomt ze in en dan vervolgt ze naar de volgende zaal. 'Hier vind ik niks aan', zegt ze bij de video-installatie die ze daar aantreft. Dus rijdt ze verder. 'Het is zeker een aanvulling op de activiteiten die mogelijk zijn. Al haalt dit het niet bij gewoon museumbezoek', weet ze. Misschien gaat ze nog een keer terug om écht op zaal te kijken.

De komende weken is de robot ter kennismaking gratis te bedienen, men kan zich aanmelden via de website van het museum. Vanaf december zal het museum het reguliere tarief voor museumbezoek vragen. Ziekenhuizen en verzorgingshuizen kunnen zich in de toekomst op de robot abonneren. 'Maar ook een Groningse schoolklas, of mensen die ons programma vanuit Amerika willen kunnen volgen, zijn welkom', vertelt Hartjes.

Robot

Lengte: 158 cm

Gewicht: 70 kg

Accu: kan acht uur lang mee, of 24 uur in stand-by stand

Maximale snelheid: 3 km/u

Uitgerust met: sensor, ruisonderdrukking, twee dualband radio's, twee fisheye camera's, 17 inch LCD-scherm, speaker (tot 90 dB)

Krijgt binnenkort: extra full HD camera om scherp in te kunnen zoomen

Prijs: € 23.984,-

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden