Een verfrissend nuchter relaas, die memoires van Alec Baldwin, waarin hij zichzelf niet spaart

Verwacht van Alec Baldwin geen mooie praatjes. 'Ik schrijf dit boek omdat ik ervoor betaald word,' zegt de Amerikaanse acteur in het voorwoord van zijn recent verschenen memoires. Niet omdat hij eens rustig zijn leven wilde overzien, of om zijn artistieke keuzes toe te lichten - nee, Baldwin kreeg gewoon een niet te versmaden voorschot van zijn uitgever. Wie dat teleurstellend vindt, kan het boek beter meteen wegleggen, waarschuwt hij. 'Ik heb veel dingen in mijn leven gedaan voor het geld. Als daar iets waardevols uit voortkwam, was dat een kwestie van geluk of chemie.'

Alec Baldwin met Nevertheless: A Memoir Beeld afp

Het voorwoord zet de toon voor de rest van het boek. Nevertheless: A Memoir is een verfrissend nuchter relaas. Waar de meeste beroemdheden zich in hun memoires voortdurend van hun beste kant laten zien, met slaapverwekkende gevolgen, heeft Baldwin er geen moeite mee zijn slechte eigenschappen te beschrijven. Die zijn ook lastig te ontkennen: de acteur staat bekend om zijn sterallures, zijn betweterigheid en zijn opvliegende karakter. De bewijzen liggen op straat: met als dieptepunt een uitgelekte voicemail uit 2007, waarop te horen is hoe Baldwin zijn dan 11-jarige dochter Ireland uitscheldt voor 'onbeleefd, onnadenkend varken'. Het is een schandaal dat hem nog altijd aankleeft, al heeft zijn dochter hem allang vergeven.

Alec Baldwin in 1991. Beeld Getty

Natuurlijk probeert Baldwin zijn kant van elk verhaal te laten zien in zijn boek. En natuurlijk riekt het naar valse bescheidenheid als hij beweert dat hij slechts een huurling is, wiens succes op toeval berust. Dat hij kan acteren, weet iedereen die hem zag in films als Glengarry Glen Ross (waarin hij een fantastisch misprijzende, nog altijd adembenemende monoloog houdt over de kunst van het zakendoen) of The Departed. Voeg daar zijn komisch talent aan toe, zoals hij dat toonde in de veelbekroonde televisiecomedy 30 Rock of tegenwoordig als Trump-imitator in het satirische programma Saturday Night Live, en het is duidelijk dat Baldwins successen geen toevalstreffers zijn. Op zijn best behoort hij tot de top van zijn acteergeneratie.

Toch ben je geneigd hem te geloven als hij schrijft dat hij net zo lief een zaakje in luxe kantoorartikelen was begonnen. Of als hij de bewondering voor zijn geestige optredens in Saturday Night Live relativeert: 'Je bent pas grappig als je de teksten kunt schrijven. Wat ik doe, is acteren.' Baldwins nuchterheid overtuigt, omdat hij de lezer niet probeert te paaien. Het kan hem niet schelen als we hem agressief vinden; hij blijft paparazzi uitschelden als ze hem weer eens lastigvallen, ook al weet hij dat de beelden op YouTube belanden. Het maakt hem niet uit of we hem van decadentie verdenken; hij ziet niets exorbitants in een persoonlijke entourage van zeven man (kapper, chauffeur, et cetera), die hij zijn 'filmfamilie' noemt.

Alec Baldwin
Nevertheless: A Memoir
Autobiografie
HarperCollins
288 p.,
€23

Baldwin is Baldwin. Een New Yorkse macho met het hart op de tong en een ego dat bij zijn talent past. Een acteur die, al is hij deze maand 59 geworden en oogt hij elk jaar pafferiger, geen tekort heeft aan charisma. Een man die zich in interviews intelligent en welbespraakt toont, maar op Twitter grof kan uithalen naar zijn vijanden.

Zijn Jekyll en Hyde-kwaliteiten komen hem goed van pas in zijn carrière. Hij kan de doortrapte slechterik spelen, maar ook de romantische held. Zijn rollen krijgen vanzelf iets dubbelzinnigs: de good guy krijgt een neurotische blik, de bad guy oogt kwetsbaar. Zijn kenmerkend raspende, lage stemgeluid klinkt afhankelijk van de gelegenheid vertrouwenwekkend of achterbaks.

Hoe Baldwin dat precies doet, verklapt hij niet in Nevertheless. Verhandelingen over de finesses van het acteren zijn aan hem niet besteed. Wel vertelt hij hoe hij als kind in Massapequa, Long Island, met zijn vader talloze films zag op televisie. Zo keek hij de kunst af bij helden als James Cagney, Gregory Peck en William Holden - charmante, geestige, onverzettelijke acteurs uit Hollywoods gouden jaren. Zijn vader had verder weinig tijd voor zijn gezin. Hij maakte lange uren als onderwijzer en sportcoach, maar veel geld bracht dat niet op de plank. Alec, zijn twee zussen en drie jongere broers (Daniel, Billy en Stephen, die alle drie ook zouden gaan acteren) hadden een sobere jeugd. Dat geld verdienen voor hem zo belangrijk is, verklaart Baldwin vanuit die periode: thuis was er altijd een tekort.

Tina Fey en Alec Baldwin in 30 Rock

Een rechtenstudie in Washington maakt Baldwin niet af; hij switcht naar de befaamde Lee Strasberg-toneelschool in New York. Zijn eerste werk vindt hij in soapseries. 'In de meeste van mijn vroege audities was ik verschrikkelijk slecht of totaal onopvallend', schrijft hij. 'Maar dat maakte niet uit. Ik was geknipt voor televisie in de jaren tachtig.' Ondanks die zelfkritiek lijkt het Baldwin niet te verbazen dat hij al snel doorbreekt in Hollywood. Hij leert snel en heeft zijn uiterlijk mee. In de jaren negentig wordt hij een bonafide Hollywoodster, met hoofdrollen in films als The Hunt for Red October, The Marrying Man en Ghosts of Mississippi.

Tegen die tijd heeft Baldwin al een alcohol- en drugsverslaving overwonnen, waar hij in Nevertheless openhartig over schrijft. Alcohol was vanaf jonge leeftijd een goede vriend, het cocaïnegebruik begon na zijn verhuizing naar Los Angeles. Omdat iedereen in Hollywood het deed, en uit praktische overwegingen, noteert Baldwin droogjes. In LA moet je alles met de auto doen, dus dan is drinken minder handig. Wanneer hij ternauwernood een overdosis overleeft, zweert hij eerst de drugs, vervolgens ook de drank af.

Op het hoogtepunt van zijn filmroem trouwt Baldwin met Kim Basinger, een huwelijk dat uitmondt in een nare vechtscheiding, breed uitgemeten in de roddelpers. Ondertussen blijkt de acteur een neus te ontwikkelen voor flops. Terwijl zijn salariseisen toenemen, brengen de meeste van zijn films nauwelijks iets op. Noodgedwongen begint Baldwin in kleinere, onafhankelijke films te spelen, mopperend over de lage budgetten en de tijdsdruk. 'Het is een regel in Hollywood: hoe slechter de film, hoe meer ze je betalen.'

Het zijn juist de onafhankelijke producties waarin Baldwin het meest tot zijn recht komt. Vaak neemt hij zijn imago op de hak, zoals in David Mamets komedie State and Main, waarin hij een acteur met sterallures speelt. De grootmoedige manier waarop hij zichzelf voor schut durft te zetten, leidt tot meerdere optredens bij Saturday Night Live. Inmiddels is hij de meest gevraagde gastheer uit de lange geschiedenis van het programma. Baldwin is geknipt voor satire: hij is gevat, heeft een uitstekende komische timing en kan griezelig goed imiteren. Nu blijkt hij ook nog te kunnen schrijven. Als het waar is dat er aan Nevertheless geen ghostwriter te pas is gekomen, zoals Baldwin beweert, heeft hij een opvallend goede pen. Hij schrijft nu eens helder en vilein (over rivaal Harrison Ford: 'een klein, mager, tanig mannetje met een zacht stemgeluid dat klinkt alsof het vanachter een deur komt'), dan weer met verbeeldingskracht.

Treurig maar liefdevol zijn de beschrijvingen van zijn uitgeputte moeder, scherp is de kenschets van zijn drugsgebruik ('Ik vroeg alvast het spirituele faillissement aan dat cocaïne altijd verlangt'). Over de periode na zijn scheiding, waarin hij verschillende verhoudingen had en flink in de put zat, zegt hij: 'Ik kwam erachter dat ik in mijn privéleven een chauffeur was. Mensen stapten in, ik reed ze rond. Iedereen leek ergens aan te komen, behalve ik. Ik was een taxi die vrouwen naar hun volgende, hopelijk betere relatie bracht.'

Zoals het in memoires hoort te gaan, loopt het allemaal goed af. Baldwin is al enkele jaren gelukkig getrouwd met Hilaria, met wie hij drie jonge kinderen heeft. Zijn populariteit zit stevig in de lift sinds hij met zijn Trump-sketches is begonnen - in ieder geval in het overwegend Democratische New York, de stad waarnaar hij is teruggekeerd. Eén vraag blijft in Nevertheless onbeantwoord. Gaat de acteur nu wel of niet de politiek in?

Dat Baldwin president wil worden, is een hardnekkig gerucht dat al jaren de ronde doet. De acteur, overtuigd Democraat, heeft zich altijd politiek betrokken getoond, maar houdt zich in zijn boek op de vlakte. Hoewel: het hoofdstuk over politiek laat zich best lezen als een lange sollicitatiebrief. Hij zegt daarin ook dat hij wellicht nog een boek gaat schrijven, waarin hij uiteenzet wat de president van de Verenigde Staten zou moeten doen. En wie de aangewezen persoon is voor die baan. Misschien is dat, volgens Alec Baldwin, toch Alec Baldwin. Het zal in elk geval goed betalen.

Alec Baldwin in Malice

Baldwins beste (1): drie geweldige rollen

Glengarry Glen Ross
Hij heeft een kleine rol in Glengarry Glen Ross (James Foley, 1992), naast acteergiganten als Jack Lemmon, Al Pacino en Alan Arkin. Toch weet Alec Baldwin een stempel op de film te drukken. Zijn 8 minuten durende, keiharde tirade tegen een viertal vertegenwoordigers in onroerend goed die hun baan dreigen te verliezen, is briljant. 'Mijn horloge kost meer dan jouw auto. Dat is wat ik ben. Jij bent niks.'

Malice
Opnieuw een kwaadaardige Baldwin, die maar weer bewijst dat niemand kan zo goed narcisten kan spelen als hij. In de thriller Malice (Harold Becker, 1993) is hij een arts die door Nicole Kidman wordt aangeklaagd. De manipulatieve, megalomane chirurg wordt er door een psycholoog van beschuldigd dat hij een 'Godcomplex' heeft, waarna Baldwin een lang verhaal houdt over zijn bijzondere kwaliteiten. 'Een Godcomplex?', besluit hij. 'Laat me u iets vertellen: ik ben God.'

30 Rock
Tussen 2006 en 2013 kreeg de comedyserie 30 Rock een flinke hoeveelheid Emmy Awards en Golden Globes. Baldwin speelt met zichtbaar plezier een gladde omroepbaas. Een proeve van zijn imitatietalent is op YouTube te zien: uit seizoen 2, aflevering 4, waarin Baldwin een therapiesessie op zijn kop zet en er binnen een paar minuten vijf verschillende accenten uitslingert. Ook befaamd: zijn antwoord op de vraag waarom hij een smoking draagt. 'Het is zes uur 's avonds. Wat ben ik, een boer?'

Alec Baldwin in Glengary Glen Ross

Baldwins beste (2): de drie leukste trumpsketches uit Saturday Night Live

De roemruchte Amerikaanse comedyshow Saturday Night Live heeft in zijn lange bestaan veel ups en downs gekend, maar sinds Alec Baldwin er Donald Trump speelt, gaat het uitstekend met de kijkcijfers. Zijn imitatie is verbluffend goed, terwijl hij niet eens op Trump lijkt. SNL wordt niet in Nederland uitgezonden, maar de beste sketches zijn eenvoudig online te vinden.

Afl. 812: Derde debat tegen Hillary Clinton, 22 oktober 2016
Acteur Tom Hanks, die de gastrol van presentator vervult, bevraagt presidentskandidaten Trump (Baldwin) en Clinton (Kate McKinnon) op de gevoelige thema's. Trump toont zich de domheid zelve door de naam van de Mexicaanse president te vergeten ('Ik dacht dat het Guacamole was, señor Guacamole') en zichzelf vast te praten in een monoloog over terreurgroep IS. Het door hemzelf uitgesproken respect voor vrouwen wordt door het publiek beantwoord met een lange schaterlach.

Afl. 819: Trumps eerste persconferentie als president elect, 14 januari 2017
Het Ruslandspeldje op zijn revers zal niet als eerste je aandacht trekken. Eerder de mimiek waarmee Baldwin op bijna eng-realistische wijze Trump imiteert: onderlippen getuit, oogleden haast dichtgeknepen. De vragen van journalisten uit de zaal snijden elk pijnlijk hoofdstuk uit de Trump-saga tot dan toe aan. Van het 'pipi-incident' tot Trumps moeizame -'I love the press, I really, really do' omgang met de pers.

Afl. 825: Een-tweetje Bill O'Reilly en Donald Trump, 8 april 2017
Baldwin begint dit fragment als Bill O'Reilly, de excentrieke flapuit van de omstreden Amerikaanse nieuwszender Fox News die op 19april werd ontslagen. Halverwege zijn praatprogramma The O'Reilly Factor verschijnt via satellietscherm Donald Trump, ook gespeeld door Baldwin, gezicht opgemaakt in oranje, om zijn steun voor O'Reilly uit te spreken. Geen moment wordt benoemd dat Trumps steunbetuigingen aan O'Reilly terugslaan op de recente verdenkingen van (door O'Reilly gepleegde) seksuele intimidatie. Toch maakt elke zin in deze rake dialoog dat impliciet duidelijk.

Saturday Night Live

Baldwins beste stuk (3): dat geweldige stuk

Wie bij wijze van voorproefje op de memoires wil lezen of Alec Baldwin een goed verhaal kan vertellen, moet vooral zijn legendarische artikel uit New York Magazine van 23 februari 2014 lezen, Good-bye, Public Life. In razende vaart betoogt hij daarin waterdicht waarom hij nooit meer publiek figuur wil zijn - hoe hij New York zag veranderen in een woud van filmende mobieltjes, uit op een gênant momentje, en media in een monster dat hongert naar clickbait en de interesse in zoiets als de waarheid aan het verliezen is.

Alec Baldwin in New York Magazine
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden