Een uitdaging om het in de liefde te zoeken

Het is heden en ergens in Europa, waar de mensen Duits praten maar de muziek Portugees klinkt. Einde van de eeuw, Abendland heet de film....

Dan zegt een vrouw dat je, volgens een spreekwoord in haar land, naar de sterren moet kijken wanneer je het echt helemaal niet meer ziet zitten. En je je moet afvragen wat een mens is, vergeleken bij een ster. Het verrassende antwoord is niet: niets, 'een stofje in het heelal' of zoiets, maar: alles. In dat antwoord verklaart regisseur Fred Kelemen dat zijn film, die tweeënhalf uur traag voortkruipende ellende laat zien, toch uit is op een positief standpunt en ten diepste een uitdaging is, een uitnodiging om het toch maar in de liefde te zoeken.

Met Abendland zet Kelemen zijn sombere verkenningen van het Europese landschap voort, na Verhängnis en Frost. De laatste film haalde enkele schaarse vertoningen op festivals (waaronder Rotterdam), maar is nooit daarbuiten te zien geweest omdat de producent hem te lang vond en Kelemen er geen centimeter uit wilde halen. De eigenwijs maakte met een andere producent Abendland in Portugal en heeft met een start op het festival van Venetië hopelijk een betere kans om publiek te krijgen voor zijn even compromisloze als inponerende cinema, die niet uit is op plezier - behalve op het estetische vlak - maar diep in de nerven van de menselijke onmacht snijdt.

Veel vrolijker is de nieuwe film van Woody Allen, Sweet and Lowdown, een licht verhaaltje over de fictieve gitarist Emmet Ray, die in de jaren dertig eventjes populair was en zichzelf als de beste ter wereld beschouwde na Django Reinhardt. We volgen hem in een stukje van zijn leven, terwijl Woody Allen en andere deskundigen wat commentaar leveren, alsof het een documentaire is. Sean Penn blijkt geknipt voor de hoofdrol in deze plezierige komedie, die een tussendoortje lijkt voor Allen en niet tot zijn belangrijke werken behoort.

Voornamelijk plezierig is ook de nieuwe film van Jane Campion, Holy Smoke. Na An Angel at My Table, The Piano en The Portrait of a Lady is Holy Smoke de eerste Campionfilm sinds tien jaar met een hedendaags verhaal, door haarzelf bedacht met haar zus Anna. Kate Winslet speelt zeer energiek de jonge Australische vrouw Ruth die, deels uit verzet tegen haar burgerlijke ouders, naar India gaat en daar het Licht ziet. Grote verwarring thuis, er wordt een specialist ingehuurd die haar wel even terug zal brengen naar de werkelijkheid.

Niet toevallig wordt deze man gespeeld door Harvey Keitel, ook al in The Piano Campions lievelingsacteur. Keitel, PJ Waters geheten, krijgt Ruth inderdaad weer op aarde, maar voor het feit dat hij in zijn behandeling ook seks gebruikt, wordt hij danig gestraft. De macho aan het begin is aan het eind een zielig hoopje mens in een vrouwenjurk. Holy Smoke is een geestige, vrije film met mooie visuele grapjes, die in het laatste half uur sterk aan kracht verliest, vanaf het moment dat Keitel ineenschrompelt.

In Holy Smoke zitten en paar opmerkelijk openhartige erotische scènes en dat is toch al een teneur op dit festival. Uitschieter tot nog toe is de Koreaanse film Lies van Jang Sun Woo, in eigen land verboden.

Hij gaat over het achttienjarige, nog maagdelijke schoolmeisje Y dat via telefoonseks een relatie aangaat met de 38-jarige kunstenaar J. Vanaf de eerste ontmoeting is seks het uitgangspunt, een spel van wisselende macht wordt gaandeweg het diepere thema, waarbij sadomasochisme een steeds belangrijkere rol speelt.

Gevaarlijk onderwerp en moeilijk binnen de perken te houden, maar dat is Jan Sun Woo wel gelukt. In een krachtige, strakke stijl en met beelden die niets te raden overlaten is Lies niet zonder meer een pornofilm, maar eerder een film over seks met scènes die meestal alleen in pornofilms te zien zijn. De relativering en ontroering geven deze scènes een laag die porno overstijgt.

Al helemaal geen porno is de Belgische film met de pikante titel Une liason pornographique. Hier gaat het om een man en een vrouw die elkaar door een contactadvertentie leren kennen en een wekelijkse seksontmoeting hebben, waarin zij een bepaalde fantasie uitleven die ze met elkaar delen. Hieruit groeit iets dat op liefde lijkt, maar toch niet beklijvend is. Vanuit de herinnering vertellen de partners het relaas aan een neutrale ondervrager.

De film had een toneelstuk voor twee personen kunnen zijn, uitnemend gespeeld door Nathalie Baye en Sergi Lopez. Wat de seksuele fantasie van die twee is, kom je niet te weten, en de bedscènes zijn schaars en ingehouden. Wat er achter steekt, wat hen drijft, wat 'houden van' of niet betekent, wat mensen tot elkaar brengt of uit elkaar drijft; over die vragen gaat het in een intelligente, stijlvaste film van de Belg Frédéric Fonteyne, die hier een behoorlijke indruk maakte. Op dit festival dat blijft verrassen door zijn levendige programma, waarin van alles aan de orde wordt gesteld, en eigenlijk maar één ding ontbreekt: saaiheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden