Een toch niet helemaal bijgelegde ruzie

Hevig glimlachend zit voormalig Kempetei-officier Aoki uit Japan op de bank. Hij is naar Nederland gehaald door de makers van de documentaire Oude pijn, in Nederland en Japan....

Maud Effting

Aoki glimlacht omdat er twee ex-kampgevangenen naast hem zitten. En daar word je als voormalig onderdrukker natuurlijk zenuwachtig van. Of Aoki ook weet hoe wreed de Japanners waren? 'Nou, wreed', zegt Aoki. 'Bij de verhoren zal iemand weleens over de schreef zijn gegaan. Vaak worden zulke incidenten schromelijk overdreven.'

De man naast hem zegt dat zíj in die kampen zaten. Of hij hun ervaringen dan niet erkent? De Kempetei-officier kan zich niet zoveel herinneren.

Maar voordat het tot een uitbarsting komt, is het al weer afgelopen. 'Ik ben blij dat we zo konden praten', zegt de man ineens. Vriendelijk schudden ze elkaar de hand.

Dan de interviewer tot de man naast hem: 'Hans, geef je hem ook een hand?'

Hans had het waarschijnlijk niet gedaan als er geen camera bij had gestaan. Maar nu moet-ie wel. 'Ach, hij zal het wel zo bedoelen', zegt hij, en steekt ook zijn hand uit.

Hans voelt zich ongemakkelijk, het straalt ervan af. 'Hoe haal je het in je dolle kop om óns, wij die het meegemaakt hebben, in onze oren te willen persen dat er geen folteringen waren geweest?', zegt hij later. En als kijker voel je je niet minder ongemakkelijk. Alsof je naar een uitzending van Het spijt me zit te kijken. Zo een waarin de ruzie niet werkelijk is uitgepraat, maar de kandidaten elkaar wel om de hals zijn gevallen.

De makers wilden een dialoog tot stand brengen tussen Japanners en voormalig kampbewoners. Dat doen ze niet alleen door confrontaties op de bank, maar ook via videobanden.

Ze interviewen talloze Nederlanders en Japanners. Niet alleen mensen die de oorlog hebben meegemaakt, maar ook (Japanse) jongeren. Een kapstertje barst in huilen uit als ze aan de oorlogsbeelden denkt. Dat maakt indruk op een aantal van de slachtoffers. Toch dringen de makers door de veelheid aan interviews niet erg diep door tot de problemen die veel van hen nog steeds hebben. Jammer, want dat die problemen diep zitten, is wel duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden