DE GIDSThrillers

Een thriller uit 1981 die melding maakt van het ‘Wuhan-400-virus’? Geschiedvervalsing!

De cover is omineus genoeg. Vrouw op de rug gezien. Nacht. Verlaten weg. En in de verte onheilszwanger maanlicht. Een thriller, ongetwijfeld: De ogen van de duisternis. Een tweede blik leert nog iets anders. Noem het een subliminale boodschap – speculeren op onbestemde onrustgevoelens. Geraffineerd waart een vignet rond: bolletjes met zuignappen, ze stuiteren dagelijks door het journaal. Een stickertje spreekt: ‘Voorspelde deze thriller de uitbraak van het coronavirus?’ Een citaat uit de Daily Mail. Hoogst actueel, perfecte marketing, maar zullen we nu het boek eens lezen?

De ogen van de duisternis – de Nederlandse heruitgave verscheen zojuist met het nodige tamtam bij Prometheus, eigen coverontwerp: Roald Triebels, prijs: 17,99 – is een (bovennatuurlijke) thriller van blockbusterauteur Dean Koontz. Van hem zie je altijd stapels boeken liggen op Amerikaanse vliegvelden: ruim honderd titels, meer dan 500 miljoen exemplaren verkocht. Veteraan Koontz is inmiddels 74, maar hij tikt in Zuid-Californië vrolijk door. Toch moet hij vreemd hebben opgekeken toen hij zich op twitter het middelpunt wist van een heuse hype: Koontz, de visionair. Koontz die het allemaal al had voorspeld. Koontz die in The Eyes of Darkness het Wuhan-400 virus opvoert. Complotdenkers kregen er geen genoeg van. Nou, pandemonium natuurlijk. CNN bemoeide zich ermee, het boek schoot omhoog in de Amerikaanse bestsellerlijsten. Koontz zelf deed er wijselijk het zwijgen toe. Het gebeurt niet iedere dag dat een bijna vergeten titel uit 2008 zo sterk terugkomt.

Dean Koontz, De ogen van de duisternis.

In De ogen van de duisternis, gesitueerd in Las Vegas, draait het om de gescheiden Tina Evans, ze is van danseres opgeklommen tot regisseur van spektakelshows. Een jaar geleden heeft ze haar zoontje Danny verloren. Hij verongelukte met zijn padvindersclubje in de bergen van Nevada, maar Tina krijgt aanwijzingen dat het heel anders is verlopen dan destijds werd gerapporteerd. Danny kon weleens in leven zijn, en worden vastgehouden tegen zijn wil. Samen met haar nieuwe vriend Elliot gaat ze naar hem op zoek. Oké, dat kan. Al maken de telekinese en geestverschijningen het verhaal er niet geloofwaardiger op. Het duurt en het duurt maar, voordat – we spreken pagina 275 van de 284 – er eindelijk een virus opduikt: Wuhan-400. Geen natuurlijk virus, maar door diabolische wetenschappers bedacht.

Dean Koontz schreef de oerversie van The Eyes of Darkness al in 1981, op dat moment ging hij nog schuil achter zijn pseudoniem Leigh Nichols. En ook toen was er sprake van virusproject Pandora. Begin deze eeuw besloot hij zijn vroegste boeken nog eens door de machine te halen, ditmaal onder zijn eigen (merk)naam Koontz. En hij dacht: ik voer gewoon wat wijzigingen door. Hadden we eind 2002 niet die SARS-CoV uitbraak in Guandong? Doe ik daar iets mee. Niet letterlijk, natuurlijk. Vervolgens werd Koontz ingehaald door de tijd en het virus SARS-CoV-2: corona uit Wuhan.

Die nieuwe editie verscheen in 2008, sindsdien is de oorspronkelijke versie (complot!) nergens meer te krijgen. Wel verscheen er in de jaren negentig nog tweemaal een Nederlandse vertaling van: Ogen der duisternis en Ogen van angst. Dat maakt nieuwsgierig. Maar ja. Bol.com: niet meer leverbaar. Boekwinkeltjes.nl? Nope. Catalogus van de bieb? Ja, nog een exemplaar maar uitgeleend (Veenendaal). Google Books: raak.

Ziehier de oerpassage – genoemde Dombey is een wetenschapper die doorslaat: ‘Om dat te begrijpen’, zei Dombey, ‘moeten we twintig maanden terug. Rond die tijd liep een Russische onderzoeker genaamd Ilja Poparopov over naar de Verenigde Staten. Hij had een dossier op microfilm bij zich van het belangrijkste, gevaarlijkste Russische biologische wapen sinds 10 jaar. De Russen noemden het spul ‘Gorki-400’, omdat het in hun RDNA-lab buiten Gorki was ontwikkeld.’

En dit is wat de vertaling uit 2020 stelt: ‘Om dat te begrijpen’, zei Dombey, ‘moeten we twintig maanden terug. Rond die tijd liep een Chinese wetenschapper genaamd Li Chen over naar de Verenigde Staten. Hij had een dossier op diskette bij zich over het belangrijkste, gevaarlijkste Chinese biologische wapen sinds 10 jaar. Ze noemden het spul ‘Wuhan-400’, omdat het in hun RDNA-lab bij de stad Wuhan was ontwikkeld.’

Zo transformeerde Ilja Poparopov tot Li Chen. Microfilm werd diskette. Gorki-400 heet nu Wuhan-400. Dat is de hype, stom toeval, inclusief sticker. Voorspelde deze thriller de uitbraak van het coronavirus? Nou, nee. Niet echt. Soms vraag je je af of de thrillerwereld zichzelf wel helemaal serieus neemt.

Rob van Scheers leidt u door de wereld van de thriller. Hugo Blom doet dat volgende week over luisterboeken, Pjotr van Lenteren praat u daarna bij over jeugdboeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden