Een sublieme komedie met bizarre trekjes

Ontkoppelde Hitte van Paul Haenen, regie Titus Tiel Groenestege. Gezien 23 januari Stadsschouwburg Haarlem; tournee...

'Ja, we bellen nog wel.'

Het is de meest gebruikte dooddoener ter afsluiting van een telefoongesprek dat al te lang heeft geduurd.

'Ja, we bellen nog wel', is ook de eerste zin van Ontkoppelde Hitte, het nieuwe toneelstuk van Paul Haenen. Hij wordt gezegd door Egbert Teulings, een man van middelbare leeftijd die zojuist aan de telefoon zijn moeder heeft afgepoeierd.

Egbert heeft net een eigen flatje betrokken en wil met alles en iedereen kappen. Hij is na een kapot huwelijk toe aan het leven van een vrijgezel, van een kluizenaar misschien wel. De gemoedstoestand waarin hij zich bevindt, omschrijft hij als 'een zacht vioolspel op weg naar de laatste zonsondergang'.

Han Kerckhoffs speelt de rol van Egbert en begint de voorstelling zittend in een stoel, op een nagenoeg leeg toneel. Het zijn serene momenten, die eerste minuten van Ontkoppelde Hitte. Totdat zijn ex-vrouw Tineke plotseling voor de deur staat, met in haar kielzog hun zoon en het vriendje van de zoon.

Het is een lawine van lawaai, een invasie van modern leven die hier komt binnenvallen. Tineke is haar huis uitgezet en hoopt onderdak te vinden bij haar ex-man. Intussen probeert ze ook uit te vinden waarom het tussen hen is misgegaan en of er misschien nog iets te lijmen valt.

Vanuit dit simpele gegeven ontrolt zich een sublieme komedie, met bizarre trekjes en voortdurend verrassende, absurde plotwendingen. Voor wie het oeuvre van Haenen kent, zijn toneelstukken, theatershows en televisieprogramma's, zijn de thema's in Ontkoppelde Hitte niet nieuw. Als altijd worden ook in dit stuk de ramen open gezet, waait de frisse wind naar binnen en worden hoofd en hart een beetje ontdaan van spinrag en vooroordelen. Wel nieuw is dat de toneelschrijver Haenen drie stappen vooruit is gegaan wat betreft de opbouw van een toneelstuk.

In de tijdelijke hereniging van Egbert en Tineke gaat het over ontrouw en overspel, over biseksualiteit en incest. Zoon Dick is vroeger iets te dicht tegen zijn vader aangekropen, vader op zijn beurt bleek te vallen op mannen en moeder Tineke bracht haar vrije moraal in praktijk door in Toscane te gaan rollebollen met een hotelportier. In dit stuk wordt kortom een samenvatting gegeven van een hele jaargang Viva en Man tegelijk, maar dan op brutale Haenen-manier.

Ontkoppelde Hitte is voortdurend geestig en tegelijk ontstaat er onder alle hilariteit een bedreigende leegte. Terwijl de ouders met het verleden in het reine proberen te komen, bekvechten de jongeren. Op het slagveld van de liefde zal nooit iets veranderen zo lang mensen elkaar claimen, lijkt Haenen te beweren. In die zin is zijn stuk een pleidooi voor geestelijke onafhankelijkheid.

Natuurlijk is het vreemd dat een jongetje zijn eerste seksuele ervaring opdoet bij zijn vader in bed. Maar Haenen probeert op lichte wijze het zwart-wit denken over dit soort zaken te relativeren. Dat is even gewaagd als noodzakelijk. Hij zet zijn publiek aan het denken, zonder dat hij de moderne dominee uithangt. Een komedieschrijver die dat allemaal teweeg brengt, heeft knap werk verricht.

Dat geldt evenzeer voor Han Kerckhoffs die in de rol van Egbert volledig aan platte typering en lolbroekerij voorbijgaat. Met zijn hoekige motoriek en briljante mimiek is Kerckhoffs een aandoenlijke man-in-de-war en o, wat gun je hem de rust die hij uiteindelijk krijgt.

Olga Zuiderhoek is zeer op dreef als zijn ex Tineke, en lijkt wat karakter betreft nog het meest Emmy Kapoek, een van Haenens extreme alter-ego's. Kasper van Kooten speelt een wel erg brave zoon en Hans Somers het even charmante als opportunistische vriendje.

De regie van Titus Tiel Groenestege is levendig en soms cabaretesk, maar op de juiste momenten wordt gas teruggenomen. Zelfs als de verwikkelingen in een emotionele achtbaan terechtkomen, weet hij zijn spelers in toom te houden.

Ontkoppelde Hitte duurt anderhalf uur, is van elke ruis ontdaan, kent niet één inzinking en geeft de gedachten vleugels. Het is ook een voorstelling die je weer een beetje meer doet houden van Han Kerckhoffs, tegen wil en dank de beste komediespeler van het Nederlandse toneel.

Hein Janssen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden