Een slang van 254 meter lang in Grand Palais Parijs

Opnieuw huisvest het Grand Palais een spectaculair kunstwerk, van de Chinees Huang Yong Ping dit jaar. Maar is het meer dan alleen maar indrukwekkend en groot?

Beeld EPA

De Chinese kunstenaar Huang Yong Ping wordt soms gezien als tegenpool van Ai Weiwei: klein, fragiel, niet mediageniek en vooral bescheiden. Hij is nauwelijks te verstaan als zijn zachte stem opbokst tegen de herrie van de hijskranen waarmee zijn installaties Empires wordt opgebouwd.

Onder de imposante koepel van het Grand Palais in Parijs heeft hij een reusachtig kunstwerk geplaatst. Een slang van 254 meter lang slingert om een havenlandschap van 305 zeecontainers, in een poëtisch contrapunt met de koepel van het Grand Palais. De slang is opgebouwd uit 316 wervels en 568 ribben van aluminium. Het gevaarte weegt 133 ton en rust op 28 stalen palen. 'Waarom mijn slang ribben heeft? Er is geen waarom. Het is gewoon zo', zegt de kunstenaar vriendelijk glimlachend.

Sinds 2007 geeft de Monumenta gerenommeerde kunstenaars de opdracht een monumentale installatie te maken voor het Grand Palais, het uit ijzer en glas opgetrokken industrieel paleis, gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1900. Bij voorgaande edities werden onder anderen Anselm Kiefer, Richard Serra en Anish Kapoor uitgenodigd de enorme ruimte te vullen: 13,5 duizend vierkante meter, bij een maximale hoogte van 35 meter.

'Dada is zen, zen is dada'

Huang Yong Ping is een van de kopstukken van de Chinese avant-garde die in de jaren tachtig opkwam. Hij stichtte de beweging Xiamen Dada, met als motto 'dada is zen, zen is dada'. In 1989 was hij in Parijs voor de legendarische tentoonstelling van niet-westerse kunst Les Magiciens de la Terre (in Centre Pompidou en de Grande Halle de la Villette), toen de gewelddadigheden op het Plein van de Hemelse Vrede uitbraken. Hij besloot in Frankrijk te blijven, waar hij zich ontwikkelde tot een in vakkringen zeer gewaardeerde kunstenaar.

Zijn Empires is een commentaar op het huidige tijdsgewricht van globalisering en kapitalisme. 'De containers staan voor uitwisseling en internationale handel', zegt Huang. 'De slang, die steeds zijn huid afwerpt, symboliseert de kracht van de verandering, waartegen het individu weinig in te brengen heeft.'

Empires bevat ook nog een sub-installatie over het thema macht. 'Het Grand Palais ligt precies tussen het Elysée, het paleis van de Franse president, en Invalides, waar Napoleon begraven ligt. We zitten hier midden in het landschap van de macht', zegt Huang. Dat wordt gesymboliseerd door een enorme steek van Napoleon, met behulp van een 3D-scan gemodelleerd naar de hoed die de keizer droeg tijdens de bloedige slag om Eylau in 1807. De steek rust op twee rijen gestapelde containers.

Plat en makkelijk?

Empires is een groots gebaar, net als de drie reusachtige ballonnen die Anish Kapoor in 2011 onder de koepel liet opblazen. Bij binnenkomst stuit je direct op een muur van zeecontainers in allerlei kleuren. Vanaf de balustrade zie je hoe de enorme slang zich door het Grand Palais kronkelt. Het verbaast niet dat het twaalf dagen en dertien nachten vergde om het werk te monteren, dat er zeven fabrieken aan te pas kwamen, vier ingenieursbureaus en zestig monteurs.

Maar is het ook een interessant werk? Daarover zijn de Franse media verdeeld. Le Figaro schreef een welwillend stuk, Le Monde was teleurgesteld. Empires is spectaculair en toegankelijk, maar ook nogal plat, vond criticus Philippe Dagen. Huangs symboliek is een beetje makkelijk, en de steek van Napoleon een overbodige toevoeging.

Le Monde memoreert de vorige editie, waarbij de Russische kunstenaars Ilya en Emilia Kabakov een Vreemde Stad bouwden, een kasba van paviljoentjes waarin zij op het utopische Sovjetverleden reflecteerden. Een interessante tentoonstelling, die echter helemaal geen gebruik maakte van de mogelijkheden die het Grand Palais bood. De schilderijen, beelden en kleine installaties hadden net zo goed in een gewoon museum kunnen worden vertoond.

Huang Yong Ping

De kunstenaar (foto Reuters) werd in 1954 geboren in Xiamen, maar emigreerde in 1989 naar Frankrijk en is nu Frans staatsburger. Hij is een autodidact, die westerse kunstenaars als Joseph Beuys, John Cage en Marcel Duchamp ten voorbeeld nam. In 1986 vormde hij Xiamen Dada, een radicale avant-gardegroep. Bij wijze van happenings verbrandden ze hun eigen werken. Het bloedbad op het Tiananmen Plein in 1989 was voor Huang Yong Ping reden niet naar China terug te gaan. Zijn huidige werk is zo grootschalig dat het zelden ter veiling komt.

Huang Yong Ping op zijn beurt maakt wel een groot gebaar, aldus Le Monde, maar heeft eigenlijk niet zo veel te melden. Misschien ligt het ook aan de formule van de Monumenta, oppert criticus Dagen: 'De Monumenta heeft spektakel en grootse effecten nodig, een eis die doorgaans niet goed samen gaat met subtiliteit en de nuances van het denken.' Bij Huang is volgens Le Monde een kort moment genoeg: 'Een kermisattractie die je meteen kunt verwerken.'

Monumenta, Huang Yong Ping, Grand Palais, Parijs, t/m 18/6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden