'EEN SIMPEL THEMAATJE'

Met het componeren van de muziek bij de Maarten 't Hart-verfilming Het woeden der gehele wereld treedt Bas van Otterloo in de voetsporen van zijn vader Rogier, componist van de soundtrack voor Soldaat van Oranje ....

'Toen producent Rob Houwer hier samen met regisseur Guido Pieters kwamluisteren naar het thema dat ik had gecomponeerd voor Het woeden der gehelewereld, vielen de posters van Soldaat van Oranje en Turks fruit me opeensweer op. Ik dacht: Rob zal wel denken dat ik ze speciaal voor hem hebopgehangen. Maar echt, ze hangen er al jaren.'

Componist Bas van Otterloo heeft een schuur achter zijn huis in Aalsmeerlaten verbouwen tot geluidsstudio. Behalve de posters van de twee RobHouwer-producties waarvoor zijn vader Rogier van Otterloo de muziek maakte,hangen er gitaren aan de muur, posters van optredens van zijn vrouwKatelijne, en tal van oude zwartwitfoto's - van zijn vader en ook een vanJohan Cruijff, na afloop van de première van Soldaat van Oranje, met vrouwDanny aan zijn ene arm en de soundtrack (op elpee) en het boek onder zijnandere arm geklemd. Van Otterloo: 'Van huis uit zijn wij voor Feyenoord,maar ik vind het wel een grappige foto.'

Inmiddels hangt er in de studio ook een ingelijst affiche van Het woedender gehele wereld, de eerste film waarvoor Bas van Otterloo (1969) demuziek maakte. Hij is in de voetsporen getreden van zijn beroemde vader,die in januari 1988 op 46-jarige leeftijd overleed aan longkanker. Die hadzijn talent ook niet van een vreemde: Rogiers vader was de wereldvermaardedirigent en componist Willem van Otterloo. 'Mijn vader moest viool spelentoen hij klein was. Dat vond hij het allerergste dat er was. Dus dat wildehij zijn kinderen niet aandoen; hij heeft ons altijd vrij gelaten.'

Toch ging Bas naar het conservatorium. Na zijn studie muziekregistratiein Den Haag begon hij zijn eigen studio, waar hij werkte met muzikanten alsRita Reys, Laura Fygi, Toots Thielemans, Thijs van Leer en Rosa King. RobHouwer leerde hij kennen toen hij een cdbox maakte met het verzameld werkvan vader Rogier; de producent is mede-eigenaar van de soundtrack vanSoldaat van Oranje.

Houwer benaderde twéé Van Otterloo's voor de muziek van de Maarten 'tHart-verfilming Het woeden der gehele wereld: Bas en zijn jongere halfbroerThijs. 'We wisten dat de pitch voor een van ons beiden lullig zou eindigen.Maar we spreken elkaar nog, hoor. Thijs komt gewoon naar de première.'

Het heeft Bas van Otterloo wel verrast; zijn broer is al veel langer aanhet schrijven. 'Ik had een heel simpel themaatje gemaakt. Eenpiano-riedeltje; iets lichts, want het script was van zichzelf al zwaargenoeg. Thijs heeft vast veel ingenieuzere stukken laten horen. Toch hebbenze mij gekozen. Ik denk dat het er mee te maken heeft dat ik goed metmensen kan praten. Ik kan ze aankijken en ze het idee geven dat alles goedkomt.'

April 2005 hoorde Van Otterloo dat hij de muziek voor Het woeden mochtgaan maken. Een maand later startten de opnamen in Tsjechië. 'Het was eenzware klus, want de film zit boordevol muziek. In het script staatbijvoorbeeld: Alex speelt piano. Maar er staat niet wat hij speelt.'

Hoofdrolspeler Maarten Heijmans speelt Van Otterloo's thema op piano,Alex' vader speelt het op viool, en tot slot wordt het uitgevoerd tijdenseen musical. Als de rondborstige mannenverslindster Yvonne in beeldverschijnt, klinkt een 'lullig, beetje truttig muziekje, zodat het nógluchtiger wordt'. 'Met muziek kan je emoties sturen en versterken. Als jehet weghaalt, blijft er weinig over.'

De Amerikanen John Williams (die 41 Oscarnominaties op zijn naam heeften het beeldje won voor zijn muziek voor Schindler's List, E.T., Star Wars,Jaws en Fiddler on the Roof) en Jerry Goldsmith (17 nominaties; 1 keerwinst met The Omen) zijn Van Otterloo's favoriete filmmuziekcomponisten.'De scores van John Williams zijn zo groots, zo overweldigend. Maar als hijzulke muziek bij een Nederlandse film zou maken, zou het denk ik nietwerken. Want Nederlandse films hebben altijd iets kleins. Een vol orkestklinkt dan al gauw misplaatst.'

Toch pakt Van Otterloo in Het woeden der gehele wereld een aantal keerflink uit met orkestmuziek. In de openingsscène, die aan het begin van deTweede Wereldoorlog speelt, voert een orkest een stuk van Bruckner op. 'Ikzocht iets dreigends en bombastisch. Mijn oom kwam met het stuk vanBruckner. Iets heftigers heb ik mijn hele leven niet gehoord.' BachsCantate BWV 80, Ein feste Burg ist unser Gott, waaraan Maarten 't Hart detitel van zijn thriller ontleende, komt twee keer terug in de film.

Drie andere stukken, van Brahms, Beethoven en Fauré, haalde VanOtterloo van een door 't Hart samengestelde Duitse cd met muziek bij hetboek. Voor de kerkmuziek ('Ik ben totaal niet van de kerk') ging VanOtterloo te rade bij een dominee.

Er zijn wel overeenkomsten met de muziek van zijn vader, maar Bas vanOtterloo denkt niet dat het veel mensen zal opvallen. 'Ik ben opgegroeidmet zijn muziek, dus ik ben er onvermijdelijk door beïnvloed. De films dieerbij hoorden zag ik overigens pas veel later, toen mijn vader al wasoverleden. Ik vind het mooie muziek en houd van dezelfde instrumenten: vande fluit, de hobo, de bas en van strijkers vooral, waardoor bepaaldesamenklanken hetzelfde kunnen klinken.'

Van Otterloo is tevreden over zijn eerste score. Slechts een keer is eriets te veel muziek, vindt hij. Dan gaan vijf stukken naadloos in elkaarover. 'Dat wilden ze zo hebben. Dan kunnen ze het zo krijgen.'

Na een voorvertoning vertelde Maarten 't Hart hem dat hij de muziek heelmooi vond. Bij die gelegenheid gaf de schrijver de componist de filmeditievan zijn boek. 'Zoveel muziek en toch zo goed, had hij erin gezet. Dat deedme goed. Hij was degene voor wiens oordeel ik het zenuwachtigst was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden