Een schurend, navrant, bij vlagen hartverscheurend verhaal

In het tweede deel van Jane Gardams prachtige trilogie verschuift de blik van de man naar de vrouw. In ingetogen proza vertelt Gardam een navrant verhaal met twee typisch Britse hoofdpersonen.

Een trouwe vrouw (The Man in the Wooden Hat) is het tweede deel van Jane Gardams prachtige trilogie over de Britse jurist Edward Feathers en zijn echtgenote Elizabeth ('Betty') Macintosh.

In het eerste, Een onberispelijke man (Old Filth), lag de nadruk vooral op Feathers. Hij was een 'weeskind van de Raj', de periode van Britse koloniale overheersing in Azië, geboren in Malaya als kind van een Britse koloniale ambtenaar die zich nauwelijks om hem bekommerde. Edward was nog geen 5 toen hij naar 'moederland' Groot-Brittannië werd gestuurd om daar een passende opleiding te volgen. Hij groeide op bij pleeggezinnen en op kostscholen, waar het er - met Brits understatement geformuleerd - niet altijd even aangenaam aan toe ging.

Het resultaat was een emotioneel geremde figuur die na een moeizame start in Londen carrière maakte als advocaat in Hongkong en daar zijn bijnaam Old Filth aan dankte ('Filth' is een acroniem van 'Failed In London Try Hongkong'). In de Britse kroonkolonie trouwde hij met zijn Betty, met wie hij, naar eigen zeggen, 'een lang, rustig en gelukkig huwelijk' had. Na zijn pensionering ging het tweetal in het landelijke Dorset wonen.

Een trouwe vrouw
Jane Gardam
Fictie
Uit het Engels vertaald door Gerda Baartman en Kitty Pouwels.
Cossee; 256 pagina's; euro 22,99.

Hoewel Een onberispelijke man vooral het verhaal van Feathers vertelde, kreeg de lezer ook Betty's perspectief voorgeschoteld. Niet zelden verrieden deze perspectiefwisselingen twee geheel verschillende belevingen van bepaalde gebeurtenissen. Tot de pijnlijkste daarvan behoorde het feit dat het paar geen kinderen kon krijgen. Waar Feathers meende dat zijn vrouw zich reeds lang met dit gegeven had verzoend, bleek uit Betty's bespiegelingen iets anders.

Een tweede element dat in Een onberispelijke man een belangrijke rol speelde, was de hevige rivaliteit tussen Feathers en zijn collega-advocaat en eeuwige opponent in Hongkong, Terry Veneering. De twee hadden van meet af aan een gruwelijke hekel aan elkaar, en Feathers' afkeer zou nog veel groter zijn geweest als hij had geweten dat zijn Betty ooit een kortstondige seksuele affaire met Veneering had.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Beeld Martyn F. Overweel

Kortom: het eerste deel van de trilogie bood voldoende materiaal om nog eens een nadere blik op te werpen. Dat doet Gardam in Een trouwe vrouw. De roman vertelt schijnbaar hetzelfde verhaal als zijn voorganger, soms gebruikmakend van dezelfde bewoordingen, maar het geheim zit hem natuurlijk in de, soms bedrieglijk kleine, verschillen.

In Een onberispelijke man was al duidelijk geworden dat Feathers niet Betty's grote liefde was, dat de enige waarlijk gepassioneerde ervaring in haar leven haar rendez-vous met Terry Veneering was. Niettemin bleef ze Feathers, eenmaal gehuwd, levenslang trouw.

In Een trouwe vrouw - een titel die niet alleen ironisch is - krijgt haar persoonlijkheid nader gestalte. We lezen over een vrouw die, net als haar aanstaande echtgenoot, in haar jeugd emotioneel is beschadigd. Betty is uit Schotse ouders geboren in China en werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opgesloten in een Japans interneringskamp, waar haar beide ouders overleden.

Vlak voordat ze in het huwelijk treedt, verzucht ze tegenover een vriendin: 'Ik heb geen doel. Geen zekerheid. Ik ben een naoorlogse slappeling. Ik speel mahjong in mijn hoofd, jaar in jaar uit, op zoek naar mijn roeping. Ik stel me tevreden met precies datgene wat mijn moeder zou hebben gewild: een rijke, veilige, goede echtgenoot en een prettig leven. Al die dingen waarvan zij in het kamp moet hebben gedacht dat ze voorgoed waren verdwenen.'

Jane Gardam heeft het vermogen om in evenwichtig, ingetogen proza, aan de hand van twee uiterst Britse, degelijke, immer vormelijke en zich bijna altijd uitgesproken verantwoordelijk gedragende personages een schurend, navrant, bij vlagen hartverscheurend verhaal te vertellen.

Een verhaal dat nog steeds niet helemaal is verteld. In het slotdeel van de trilogie, Laatste vrienden, komt Terry Veneering aan het woord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden