Een Saddam van kleine Kim Jong-ils

Ook aan de hand van een gestileerd silhouet zal iedereen haar meteen herkennen. De sacrale verschijning van witte nonnenkap en bescheiden glimlach behoort tot het visuele canon van historische figuren....

Wat de verwarring bij dit getekende portret van Moeder Theresa nog groter maakt, is het citaat ‘There is nothing more practical than a good theory’ dat er bij staat afgedrukt. Wat zou Moeder Teresa daar nou weer mee bedoelen? Het antwoord staat er in kleine letters onder; de uitspraak is niet van haar maar van Brezjnev.

In het boek Zwart Wit Grafisch Nederland 2009 staan 64 van zulke historische kopstukken afgebeeld. Saddam Hoessein is bijvoorbeeld opgebouwd uit Václav Havel en Kim Jong- il. Bij de verdreven Iraakse dictator krijgt de uitspraak van Havel opeens een cynische lading: ‘The truth is not simply what you think it is; it is also the circumstances in which it is said and to whom*’ Wat de de drie leiders telkens bindt, is dat ze na elkaar zijn geboren; het boek begint met de Amerikaanse president Theodore Roosevelt (1858) opgebouwd uit Ghandi (1869) en de Syrische president Bashir Al-Assad (1965), de laatst geborene.

Het grafisch jaarboek is het visitekaartje van de grafische industrie. Elk jaar halen drukkerijen en papierproducenten het onderste uit de kan met innovatieve kleureninkt of experimentele vouwtechnieken. De vormgeving van de jaarboeken geldt als een erebaantje; voorgaande edities werden door gelauwerde ontwerpers als Irma Boom en Lex Reitsma opgesierd tot een feest voor het oog.

Maar deze editie oogt opvallend bescheiden met alleen zwart en wit en slechts één lettertype (voor de kenners: de swift van Gerard Unger) en papiersoort (150 grams Munkenprint White). Deze sobere opzet is geen verwijzing naar de kredietcrisis maar naar het dogmatische zwartwit-denken dat is verankerd in het DNA van de macht. Dit concept is uitgedacht door ontwerpbureau Thonik, dat uitblinkt in een heldere stijl; met als bekendste voorbeeld de campagne voor de SP waarbij niet het gezicht van Jan Marijnissen maar het knalrode SP-logo beeldbepalend was.

Je kunt het grafisch jaarboek van Thonik zien als een aanklacht tegen het gepolariseerde loopgraafdebat van het ik-zeg-wat-ik-denk-populisme van de Fortuynisten en het zalvende maakbaarheidsprincipe van de linkse kerk. Toch is de enige concrete link met de actualiteit de bijlage met essays over macht van de bioloog Tijs Goldschmidt en schrijver René van Stipriaan, en op de cover Barack Obama en zijn gevleugelde woorden Yes we can. Opvallend detail: in Obama’s portret figureren Martin Luther King en John F. Kennedy, beiden ver voor Obama geboren. Jeroen Junte

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden