Taalgebruik Lezerspost

Een reus van een gordiaanse knoop

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Een herhalingsoefening (2) Lezers blijven zich storen aan (de worsteling met) sekseneutraal taalgebruik in de Volkskrant. Deze rubriek wijdde er drie jaar geleden al eens een aflevering aan. ‘De bedoeling ervan is simpel: door slechts één vorm te gebruiken willen we bewerkstelligen dat de lezer niet automatisch aan een man of een vrouw denkt. Dat zal even duren, maar werkt uiteindelijk wel, is onze overtuiging’, schreven we destijds.

Dat het even zou duren, was juist opgemerkt.

‘In de Volkskrant van 24 september opent het artikel ‘Het witte goud van Bolivia’ met een curieuze zin: ‘Moedermelk en tranen die over het landschap spoelden, afkomstig van een reus wier kind werd afgepakt’’, schrijven Berty Zeyl en Jan Mets. Volgens hen heeft het ‘politieke-taalcorrectheidsregime’ van de krant hier ‘een ware gordiaanse knoop opgeleverd’.

Het is inderdaad niet heel erg fraai: een reus met moedermelk, en dan ook nog gevolgd door ‘wier’, om aan te geven dat het stiekem toch over een vrouwelijk exemplaar gaat.

Het Stijlboek schrijft voor: ‘Vermijd constructies waaruit de indruk kan ontstaan dat het mannelijke de norm is en het vrouwelijke de uitzondering.’ En even verderop: ‘Alleen als de neutrale variant potsierlijk is omdat die te veel verschilt van het gemiddelde taalgebruik, wordt gekozen voor een aparte mannelijke en vrouwelijke vorm.’

De gewraakte zin is een typisch voorbeeld van een constructie waarbij het potsierlijkheidscriterium in werking treedt. 

Een ander voorbeeld  Tom Godefrooij las op 31 augustus in het artikel ‘Wie is zaaddonor K34?’ de zin: ‘Maria zal zeker het laatste donorkind niet zijn dat zich tot de rechter wendt om meer over zijn afkomst te ontdekken.’ Taalkundig correct, omdat ‘zijn’ verwijst naar het onzijdige ‘kind’, beaamt Godefrooij. ‘Toch vind ik deze verwijzing potsierlijk, omdat de persoon overduidelijk een vrouw is.’

Ook hiermee kunnen we het alleen maar eens zijn. Ter illustratie: boven de dinsdagse interviews-met-kinderen in katern V staat ‘Portret van een kind in haar slaapkamer’ als het om een meisje gaat en ‘... in zijn slaapkamer’ als het een jongen betreft. Door puristen misschien te betwisten – maar wat ons betreft verdient het de voorkeur waar nodig flexibel om te gaan met taal en sekse, om kromme zinnen, gordiaanse knopen en verbijstering bij lezers te voorkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden