Filmrecensie Retrospekt

Een radicaal onderzoek naar empathie in Retrospekt (vier sterren)

Retrospekt is een radicaal onderzoek naar empathie: van het ene personage naar het andere, en van toeschouwer naar protagonist. 

Beeld Latoya Van Der Meeren

Er is geen ontsnappen aan, voor de heldin van Retrospekt. Dertiger Mette (de Vlaamse actrice Circé Lethem) kan geen kant op. Soms staren we recht in haar ogen, of lijkt de camera haar letterlijk omver te meppen. Telkens weer raakt de soundtrack overspoeld door het lawaai in Mettes hoofd.

Zinnelijk, intens en wringend, dat is Esther Rots’ tweede lange speelfilm Retrospekt. Net als in haar alom geprezen debuut, het uit 2009 stammende Kan door huid heen, verstaat schrijver-regisseur Rots de kunst om een film volledig te voegen naar de gekantelde wereld van haar hoofdpersonage. Waarbij je vooral zelf orde in die wereld moet scheppen.

Rafelig gefragmenteerd 

Retrospekt, nu eens schokkerig en dan weer vervreemdend gewichtloos gefotografeerd door cameraman Lennert Hillege, valt uiteen in rafels verleden en heden. Heen en weer schakelt de film tussen het krappe huis waar Mette woont met partner Simon (Martijn van der Veen), baby Michelle en dochtertje Harrie (afwisselend gespeeld door Felice en Frederique de Bruijn), en de kliniek waar ze herstelt van een zwaar auto-ongeluk. Zo werkt ook Mettes geheugen, sinds het ongeluk: gefragmenteerd, gebutst. Wat is er precies gebeurd? Wiens schuld was het?

Zo opzettelijk opdringerig als Dan Geesins muziek is, met een bariton en sopraan die afwisselend hun barok-operateske zegje doen, zou je denken dat in hun teksten bepaalde antwoorden sluimeren. Maar Geesin, die ook het extreem expressionistische geluidsontwerp van Retrospekt verzorgde, laat de soundtrack vaak juist afketsen op de beelden: dan zingt de sopraan bijvoorbeeld ‘the shadow of my pity’, terwijl je ziet hoe Mette haar baby wast in bad. Vrolijk plukken de violen bij de scène waarin Simon en Mette in een vreselijke ruzie losbarsten.

Relationele mishandeling is een terugkerend motief in Retrospekt. Mette werkt bij het steunpunt huiselijk geweld; op een even onbezonnen als beslissend moment haalt ze de door dier ex bedreigde Miller (Lien Wildemeersch) in huis. 

Neem ook de geagiteerde openingsscène. De op dat moment hoogzwangere Mette, met Simon en Harrie per camper op vakantie, stuit in een kledingwinkel op een man die zijn vrouw bijzonder agressief behandelt. Maar misschien draait de tergend spannende scène vooral om het onvermogen dat Mette voelt wanneer ze later haar traumatische ervaring met Simon probeert te delen.

Retrospekt is een radicaal onderzoek naar empathie: van het ene personage naar het andere, en van toeschouwer naar protagonist. Want het blijft lastig om als kijker overeind te blijven in Mettes tumult, om tot haar door te dringen of aan haar kant te blijven staan; daar kan het indringende spel van Circé Lethem niets aan veranderen.

Soms dreigt Retrospekt te bezwijken onder zijn nadrukkelijkheid en zwaarte. Tegelijkertijd valt het niet genoeg te prijzen dat Rots zo trouw is gebleven aan haar eigen koers. Die standvastigheid heeft een film opgeleverd die weliswaar naar adem doet snakken, maar zich ook bijzonder stevig in je vastbijt.

Retrospekt
Drama
Vier sterren
Regie Esther Rots
Met Circé Lethem, Lien Wildemeersch, Martijn van der Veen, Teun Luijkx
101 min., in 22 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.