Een piramide ga je binnen, desnoods met buskruit

Giovanni Belzoni, archeologisch avonturier in Egypte, had op 16 oktober 1817 een mooie dag. Gravend in de Vallei der Koningen, nabij het huidige Luxor, stuitte hij op het graf van farao Seti I, vader van Ramses II....

Door afdrukken te maken in was waaraan hars en stof was toegevoegd tegen de hitte, vond Belzoni. Helaas werden de heldere kleuren daar dof van. Twaalf jaar later werd geadviseerd een paar van de mooiste wanden maar helemaal weg te halen. Ook werd een zuil met explosieven losgemaakt van zijn oeroude plek in het graf. Allemaal ter ‘conservering’.

Vandaag de dag worden zulke methodes als een doodzonde gezien. Maar veel archeologen in de 19de en begin 20ste eeuw draaiden er hun hand niet voor om. Piramides en tempels binnendringen met behulp van buskruit, de mummie van Toetanchamon losmaken uit zijn kist met warme messen, het hoorde er allemaal bij destijds.

Die vroegere egyptologie is het thema van de Britse egyptologe Joyce Tyldesley in haar boek Egypte – het verhaal van een oude beschaving door de ogen van haar ontdekkers. De geschiedenis dus van de vrij plotseling opkomende Europese belangstelling voor het oude Egypte, te beginnen bij Napoleons Egyptische veldtocht eind 18de eeuw en verder gedragen door grootheden als Jean-François Champollion, Giovanni Belzoni, Flinders Petrie. Howard Carter en een hele reeks mindere goden.

Zij waren de mannen van de spectaculaire ontdekkingen. Champollion ontcijferde in 1822 het hiërogliefenschrift. Petrie groef Amarna op, de stad van de ketterse farao Achnaton, en Carter ontdekte in 1922 het intacte graf van Achnatons zoon Toetanchamon.

Aanvankelijk was het onderscheid tussen research en schatgraverij niet duidelijk. Goud, diamanten en dergelijke werden weliswaar weinig gevonden – meestal waren die in de oudheid al uit de graven geroofd – maar andere oudheden waren ook niet waardeloos. Zij verdwenen massaal naar Europese musea en particulieren.

Tyldesley zet al die oude-egyptologenverhalen chronologisch op een rij en maakt er spannende en doorwrochte vertelsels van. Maar daarin en daartussen moet de lezer goed zoeken naar de grote lijnen waarlangs de egyptologie zich destijds ontwikkelde. Dat had allemaal wel explicieter gemogen.

Eric Hendriks

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden