Een overzicht van de genomineerden

Moedig, raak, meeslepend en soms grappig zijn de gedichten van de genomineerden voor de poëziedebuutprijs.

Beeld Marcel van den Bergh

'Vergeet niet de snelheid/ van het praten', schrijft Marieke Rijneveld in het eerste gedicht van haar bundel Kalfsvlies, want 'zonder pauzes blijft alles vacuüm, heeft verdriet weinig kans/ ertussen te komen'.

Zet regels als deze in je openingsgedicht, hoe terloops ook, en de lezer weet dat hij pas na vijftig pagina's weer mag ademhalen.

Rijneveld is samen met Mathijs Gomperts, Jonathan Griffioen en Sebastiene Postma genomineerd voor de C. Buddingh'-Prijs voor het beste Nederlandstalige poëziedebuut van het afgelopen jaar. Hun bundels werden door een jury, bestaande uit Joke van Leeuwen, Arjan Peters en Nachoem Wijnberg, geselecteerd uit een lijst van 21 debuten. Opvallend is het thematische, bijna conceptuele karakter van drie van de vier bundels. Alsof de hedendaagse dichter de lezer tegemoet wil komen, niet zozeer met makkelijk leesbare gedichten, als wel met bundels met één achterliggend verhaal.

Mathijs Gomperts (1988), naast dichter ook worstelaar en filosoof, schreef met Zes een bundel waarin hij een moedige poging doet om zich te verplaatsen in het kind dat hij ooit is geweest, gezien de titel vermoedelijk op 6-jarige leeftijd.

De eerste helft van de bundel bevat een aantal sterke gedichten over gewelddadige kinderfantasieën zoals het met een klappertjespistool neerschieten van trambestuurders. In de tweede helft worden de scènes gewoner, gedoe in de auto op weg naar Frankrijk, een vader die geen aandacht geeft: 'pap kijk dan, ik ben een paard -/ hij schudt de krant op en ik trek/ aan zijn mouw - pahap'.

Net als Gomperts keert ook Jonathan Griffioen (1987) terug naar een eerdere periode in zijn leven. In Wijk laat hij zien hoe het is om op te groeien in een kleine stad als Wijk bij Duurstede: 'ieder jaar groeiende praalwagens rekken de steegjes/ van het oude centrum op.'

Griffioen is de dichter van de rake formulering: 'men staat op afstand te twijfelen'. Schrijnend is ook het gedicht over de ongenode gast op een verjaarsfeest: 'zoals x tussen 0 en 1 drijft de kring machten naar het nulpunt./ oom Herman moet op 0.'

Van een geheel andere orde is Trappen van filosofe Sebastiene Postma (1957). In totaal 54 vooral Engelse auteurs voert zij op in een reeks van veertig romeins genummerde gedichten. Erudiet, verrassend en soms ook grappig: 'Een dichter-ziener zouden ze eigenlijk/ verplicht moeten testen/ om zeker te weten of hij of zij niet/ ook in marketing had kunnen werken.'

Postma sluit haar gedichten af met een tweeregelig vers waarin ze het voorgaande een algemene geldigheid tracht te geven: 'We kunnen niet ontsnappen./ Er is geen buiten.' Deze hinderlijke gewoonte, die van weinig vertrouwen in het eerder opgeroepen beeld getuigt, ontsiert ook menig gedicht van Marieke Rijneveld. Je zou bijna denken dat zowel Postma als Rijneveld te veel Arnon Grunberg leest.

Poëzieprijs

Genomineerd voor de C. Buddingh'-Prijs: Mathijs Gomperts, Marieke Rijneveld, Jonathan Griffioen en Sebastiene Postma. Foto's Marieke Rijneveld, Geert Snoeijer

Jonathan Griffioen. Wijk. Lebowski; 80 pagina's; euro 17,50.
Sebastiene Postma. Trappen. Atlas/Contact; 48 pagina's; euro 21,99.
Marieke Rijneveld. Kalfsvlies. Atlas/Contact; 60 pagina's; euro 19,99.
Mathijs Gomperts. Zes. Van Oorschot; 42 pagina's; euro 16,99.

Rijneveld (1991) schrijft gedichten die met de bladspiegel lijken te vechten, zo lang zijn haar regels. Ook zij roept een weinig vrolijke jeugd op, gevolgd door een leven dat ongemak heet. Ze ligt tussen de lakens 'als een paling in een krant', met dat verschil dat palingen tenminste nog weten 'hoe ze zich moeten bewegen'.

Het zijn gedichten als tangconstructies. Kop en staart horen bij elkaar, daartussen trekt een wervelwind aan beelden, gedachten en associaties voorbij. Het is indrukwekkend, meeslepend en laat de lezer inderdaad ademloos achter. Het kan bijna niet anders dan dat Rijneveld de Buddingh'-Prijs wint.

De winnaar van de C. Buddingh'-Prijs wordt op 9 juni bekendgemaakt tijdens Poetry International, Ro Theater Rotterdam, 21.30 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden