Een overvloed aan vorm en kleur in weldadige omgeving

'Lonely nature' roepen twaalf grote letters tussen het gras. Van alle kunstwerken op het erf van de boerderij in de Zuidbuurt van Vlaardingen laat dat van Bastienne Kramer zich wel het gemakkelijkst lezen....

TRUUS RUITER

Van onze verslaggeefster

Truus Ruiter

VLAARDINGEN/DEN HAAG

Op het eerste oog, dan. Want het grote verschil in kleur tussen de twee woorden - de een signaalrood, de ander roze - en het feit dat ze niet naast elkaar, maar achter elkaar staan, biedt ruimte voor meer interpretaties. Bijvoorbeeld: als je je verlaten voelt, is er altijd nog de natuur?

Meer dan dertig kunstenaars werken mee aan de derde buitententoonstelling die keramiste Vilma Henkelman organiseert op haar oude, verbouwde boerderij. Acht jaar geleden kwam ze daar terecht, met glaskunstenares Winnie Teschmacher. De gemeente stelde de voorwaarde dat ze iets 'recreatiefs' zouden bieden en dat werd 'The Garden of Delight', een zomerse presentatie van keramiek.

Henkelman, die docent was aan de Rietveldacadamie in Amsterdam en nog steeds gastdocentschappen vervult, onder meer aan de Vrije Academie in Den Haag, ziet zichzelf niet als galeriehoudster. De zomertentoonstelling is voor haar een manier om collegakunstenaars om zich heen te verzamelen. Om inspiratie op te doen. Verdienen doet ze er niet aan, als ze quitte speelt door de verkoop van een aantal werken, is ze al lang blij.

Het 'paradijselijke' mochten de kunstenaars als uitgangspunt nemen en hoe heerlijk tuin en bongerd ook zijn, het thema van de expositie is moeilijk te traceren. Dat de omgeving een aantal kunstenaars op een andere manier heeft geïnspireerd is wel duidelijk. Jan van den Dobbelsteen ontdekte een sloot en bouwde van tientallen meterlange worsten van gebakken klei een brug. Gifgroen geglazuurd kwam het object uiteindelijk parallel aan de sloot te staan waardoor het losstaat van zijn betekenis en een autonoom kunstwerk is geworden.

Ook Sigurdur Gudmundsson heeft eerst goed rondgekeken. Op een strategische plek in de appelboomgaard staat zijn witgedekte tafel met daarop een hoofd, een dikke komma en een vogelnestje. Het heeft iets van een rebus. Of losse elementen van een verhaal.

Net als Gudmundsson is Elizabeth de Vaal, vooral bekend als schilderes, niet gewend met klei te werken. Haar 'Produktiemedewerkers' zijn echter verrassend sterke beelden geworden: twee meter hoge, platte vormen die uitvergrote tuinbonen lijken te zijn. Ze hebben een vanzelfsprekendheid, die zelfs een mallotig detail als de stop van een wasbak verdraagt.

De Vaals 'reuzebonen' vind je in een oude schuur zonder dak, in de stal daarnaast hangen drie werken van Tejo Philips. In een scheef hok, dat mogelijk varkens of schapen onderdak heeft geboden, staan 'Little Trees' van Elisabeth Nienhuis verscholen. In het kippenhok een serie kinderkopjes van Jan van Dobbelsteen en in het hoge gras flonkeren tientallen gekleurde kommetjes van Hendri van der Putten.

The Garden of Delight biedt een overvloed aan kleuren en vormen in een weldadige omgeving. Natuur en cultuur blijken elkaar geweldig te ondersteunen en laten de kijker veel ruimte voor fantasie. Voor bezoek op één dag is geen grotere tegenstelling te vinden dan Brandend Zand, de keramiektentoonstelling die Christhilde Klein, conservator van het Frans Hals Museum voor Museum Beelden aan Zee in Scheveningen samenstelde. Hier vormt de enorme hoeveelheid, veelal monumentale, keramiek bijna een aanslag op het incasseringsvermogen van de kijker.

Met Brandend Zand maakt Museum Beelden aan Zee zijn eerste uitstapje naar keramiek. Ook nu is het mensbeeld de rode lijn, maar vreemd genoeg vormt het geen sterke verbindingslijn. De uitbundige, schilderachtige koppen van Alphons Freijmuth en de conceptuele beeldengroepen van Nicolas Dings laten wel twee totaal andere werelden zien. De 'V.I.P.'s (Josephine Baker, Diana Ross) van Gert-Jan van Ham en 'Sense', twee gigantische koppen, van Jun Kaneko zijn misschien van hetzelfde materiaal gemaakt, maar komen uit heel verschillende scholen.

Sigurdur Gudmundsson, Gijs Assmann en Xavier Toubes zijn drie kunstenaars die op beide tentoonstellingen voorkomen. In Scheveningen laten ze grote beelden zien die in de strakke omgeving van het museum bijna onbarmhartig tentoongesteld staan. Hier geen dansende vlinders en platgetrapte appels die de aandacht óók opeisen en de blik ruimer maken.

'Blue Planet - Red World', dat Gudmundsson in het Europees Keramisch Werkcentrum in Den Bosch speciaal voor deze tentoonstelling maakte, is groots en speels tegelijk. Hij kleide een metershoge kop, die in segmenten werd opgedeeld. Door middel van een stalen geraamte zijn de delen weer samengevoegd tot een kop - de ruimtes tussen de delen bieden een doorkijkje naar de totempaal die in het midden is geplaatst.

Brandend Zand heeft ouder werk van Robert Arneson, David Vandekop en Johan Creten, en gloednieuwe beelden van Alain Girel, Hans van Benthem, Nicholas Renshaw, Elisabet Stienstra, Jan Snoeck en Adriaan Rees. Er is heel veel te zien en een indruk van keramiek als autonome kunst geeft het beslist. Maar zo lieflijk als The Garden of Delight zijn schatten toont, zo brutaal eisen de beelden in Scheveningen stuk voor stuk alle aandacht op.

The Garden of Delight, Zuidbuurt 30, Vlaardingen, t/m 28 september, alleen op zaterdag en zondag van 12 tot 17 uur. Brandend Zand, Museum Beelden aan Zee, Scheveningen, t/m 5 oktober. Catalogus ¿ 35,-.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden