Een oproep om weer plezier te krijgen in het boodschappen doen

Zes maanden geen eetboodschappen doen in de supermarkt, hoe moeilijk kan dat zijn? Je haalt je brood bij de bakker, vlees bij de scharrelslager, groente en fruit bij de groentenboer, boter en melk bij de biologische winkel. Wie heeft er nog een supermarkt nodig?

Maar Gerrit Jan Groothedde, bekend als eetblogger (Eetschrijver) en columnist (Elle), woont in Almere Buiten. En daar heb je geen slager, geen groentenboer, geen biologische winkel, alleen een supermarkt. De dichtstbijzijnde kleine middenstand, in Almere Haven, is 26 kilometer, heen en terug.

Zware weg
Het valt Groothedde niet mee, blijkt uit het verslag dat als een rode draad door Weg van de supermarkt loopt. Als een nicotineverslaafde die het maar niet lukt om van de sigaret af te komen, valt hij telkens weer terug in zijn oude, verfoeide gewoonte: in de rij voor de kassa van Albert Heijn.

De excuses die hij aanvoert om niet de rondgang langs de kleine winkelier te hoeven maken zijn legio: een uitgelopen tennispartij, geen tijd, rotdag gehad, auto kapot, het regent (en geen regenpak), geen fietstassen , ziek, zwak en misselijk. En hij vergeet nog wel eens wat, onze Eetschrijver: koffiemelk, wijn, koriander, olijfolie, boter. En dus zit er weinig anders op dan toch nog even de gang naar de supermarkt te maken.

LOL
Je mag hopen dat het allemaal wat extra is aangezet voor het boek, maar Groothedde geeft mooi aan waarom de meeste Nederlanders hun boodschappen liever in de super doen dan bij de kleine middenstand. Dat is samen te vatten als LOL: Luiheid, Onverschilligheid en Laksheid. We hebben wel tijd om naar het fitnesscentrum te gaan, maar op de fiets naar de bakker is een brug te ver.

Supermarkten in Nederland kwamen na de Tweede Wereldoorlog in de mode. Albert Heijn, tot dan toe een keten van kruidenierswinkels, begon in 1952 een zelfbedieningswinkel in Schiedam. Daarna ging het snel. Met de verspreiding van het autobezit kwam het 'one stop shopping' (in één keer alles halen) in zwang. Dubbele banen zorgden ervoor dat huishoudens steeds minder tijd hadden. De supermarkt bood uitkomst.

Grootheden
Eind jaren veertig telde Nederland volgens Groothedde nog ruim 40 duizend winkeliers. Nu wordt het aanbod bepaald door zes inkopers van grote supermarktketens van wie Albert Heijn, Jumbo en Superunie de dienst uitmaken. Van elke euro die wij aan voedsel uitgeven gaat 77 cent naar de supermarkt. In de Verenigde Staten is dat 59 cent.

Dat is een probleem voor de boer die steeds minder afzetmogelijkheden heeft en voor de kleine ondernemer die het loodje legt. Maar ook voor mensen die van kwaliteit houden. Want de supermarkt heeft weinig echt goede spullen en vooral middelmaat in de aanbieding. De supermarkt verkoopt vooral gemak, aldus Groothedde: lage prijzen en permanente beschikbaarheid. Maar daar waren we inmiddels al achter.

Teun van de Keuken, programmaker (o.a. Keuringsdienst van Waarde) en columnist (Het Parool), heeft een ander probleem in de winkel: keurmerken. Er zijn er te veel en de meeste doen niet wat ze beloven, schreef hij onlangs in in de Volkskrant.

Bundel columns
Wie op grond van de titel van zijn nieuwe boek, Puur en Eerlijk - De boodschappen van een keurmeester, een journalistieke reportage verwacht over list en bedrog in de wereld van de keurmerken, komt zelf bedrogen uit. Puur en Eerlijk is een bundeling van columns die eerder in Het Parool zijn verschenen en die voor minder dan de helft over eten gaan - en dan vaak nog zijdelings.

Het zijn luchtige stukjes, geschreven aan de keukentafel. Met kritische noten: een sneer aan Albert Heijn, een veeg uit de pan voor Max Havelaar (dat gewone koffie door zijn Fair Trade mengt), een por in de ribben van Marqt (dat geen statiegeldflessen inneemt). Niets dat je niet al wist en heel diep graaft het allemaal niet.

Aan het einde komen 'Teuns tien geboden' uit de lucht vallen. Het zevende vertoont opmerkelijke overeenkomst met de aanbevelingen van Groothedde: 'De kleine winkelier verdient als het even kan de voorkeur boven de grootgrutter.' Van de Keuken noemt dat het 'Cees model': koop alleen bij iemand die je in de ogen kunt kijken en vragen kunt stellen.

De Eetschrijver
Groothedde lukt dat uiteindelijk. Hij (her)ontdekt de boerenwebwinkel, het groentenabonnement en het lokale winkelcentrum. Op het einde van zijn boek loopt hij door de super en het enige dat hij koopt zijn vaatwastabletten en toiletpapier. Zie je wel: geen kunst aan. Tip voor mevrouw Eetschrijver: geef uw man op zijn verjaardag fietstassen en een regenpak cadeau. Ter overweging: De tijd die u kwijt bent aan het lezen van deze boeken zou u ook kunnen besteden aan boodschappen doen. Bij de kleine winkelier natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden