Een ode aan de tederheid

Post uit Warmond: 'De grote verrassing in het Franse liedrepertoire was voor mij Gounod. Wat een schitterende meezingers.' Het was een streng briefje, dat ik ontving van de schrijver en muziekkenner Maarten 't Hart....

Gounod? Dat is toch de man van de Talpa-bewerking van het eerste preludium van het Wohl Temperierte Klavier? Dat beruchte Ave Maria, een sentimentele melodie met een versleten tekst op het oerschema van Bach. Misbruikt door iedereen die op bruiloften en begrafenissen gesnotter wil veroorzaken.

Charles Gounod (1818-1893) heeft niet om de slagroom op zijn melodie gevraagd. Hij was een sobere maar emotionele man, licht ontvlambaar in de liefde. Op de knieën voor vrouwen maar ook lange perioden voor God. De vrouw en de Heer waren altijd in zijn nabijheid. Daar kwam, dankzij Felix Mendelssohn, Bach bij.

Tijdens een orgelconcert in Wenen speelde de jonge Mendels-sohn speciaal voor Gounod een paar orgelwerken van Bach, wiens muziek een tijd in de vergetelheid was geraakt. Gounod kon zijn oren niet geloven. Met open mond luisterde hij naar de schitterende fuga's waarbij alle noten in gelijke mate bouwstenen leken voor kathedralen van klank. Ze ontsluierden het geheim van de ware meerstemmigheid. Gounod voegde er in zijn werk de Franse lyriek aan toe. Zijn oeuvre ontwikkelde zich daarmee tot één groot Ave Maria. Duitse polyfonie bewerkt door de Franse geest die Gounod typeerde als 'vroegrijp, intelligent en smaakvol'.

De zangeres Georgina Weldon dacht daar na het mislukken van haar drie jaar durende overspelige relatie met Gounod in Londen heel anders over. 'Alles aan hem was rond, zijn hoofd, zijn baard, zijn ogen, zijn schouders, zijn buik en zijn muziek', luidde het wrede oordeel.

Wat deed de trotse Fransman in Engeland? Koningin Victoria was dol op zijn opera Faust en nodigde hem uit het spektakelstuk op te voeren in Londen. Het gaf hem de gelegenheid met zijn gezin weg te blijven van de spanningen die werden veroorzaakt door de Frans-Duitse oorlog. Daar kwamen flinke privé-spanningen voor in de plaats. Zijn bedrogen vrouw keerde terug naar Frankrijk, hij kreeg ruzie met iedereen en critici noemden zijn nieuwe werk 'effectbejag'. Uiteindelijk werd hij ziek van lijf en geest door vrienden 'ontvoerd' en teruggebracht naar zijn geboorteland. Daar ging hij weer op de knieën, ditmaal voor de Heer.

De rehabilitatie kwam pas na zijn dood. Zijn opera's en missen werden heropgevoerd, zijn liederen werden hits. Miniatuurtjes die je voorzichtig moest oppakken, zo breekbaar zijn ze, een ode aan de tederheid. Luister naar het juweeltje Le temps des roses en het is meteen zomer. Nergens effectbejag. Gounod stelde in een van zijn Engelse liederen een retorische vraag aan zijn critici:

'Who has sight so keen and strong/that it can follow the flight of song?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden