PROFIEL

Een ode aan Dave 'de man die je wilt zijn' Grohl

Veel Pinkpop bezoekers verkopen hun tickets na het uitvallen van de Foo Fighters. Dave Grohl brak zijn been tijdens een show in Zweden en was niet in staat om te spelen. Ging het dan voor zoveel mensen alleen maar om Grohl? Julien Althuisius schreef vorig jaar een profiel over deze meest gewilde man.

Hij is charmant, grappig, stoer en niet onknap. Een halfgod, de man die je wilt zijn of waar je in elk geval bij in de buurt wilt zijn. Een ode aan Foo Fighters' Dave Grohl.

Dave Grohl backstage tijdens het Sasquatch! Festival.Beeld Redferns

Het was niet bepaald liefde op het eerste gezicht. Het was 1995 en op MTV zag ik de videoclip Big Me van de Foo Fighters. Wie de clip kent, weet dat het een parodie is op de legendarische Mentos-reclames, waarin derderangs acteurs lieten zien dat, als je maar een rolletje Mentos bij je had, je weg kon komen met allerlei heel knullige, Duitsige stoerheden.

Wie de clip kent, weet ook dat het refrein werd gezongen door een man met twee vlechtjes met roze elastiekjes, wiens nek vrijwel onzichtbaar overliep in zijn kin. Zijn mond stak een beetje uit, waardoor het leek, als hij zijn lippen gewoon op elkaar had, alsof hij continu op het punt van overgeven stond. Krulde hij zijn lippen echter om tot een lach, dan werd zichtbaar dat hij iets meer nakend tandvlees had dan een mens lief is. Dave Grohl was halverwege de jaren negentig nou niet echt iemand om een man crush op te hebben.

Jaren gingen voorbij waarin de Foo Fighters het ene na het andere album uitbrachten, die me allemaal even koud lieten. Totdat ik in 2011 op Pinkpop was. De Foo Fighters sloten het festival af en ik maakte de kapitale fout om tegen ieders advies in toch maar wat eerder naar huis te gaan. Ik was net op tijd thuis om mijn laptop open te klappen, de livestream van Pinkpop aan te zetten en mijn mening over Dave Grohl - en daarmee zijn Foo Fighters - voor eens en voor altijd te herzien. In de maanden en jaren die volgden, ontwikkelde ik gevoelens voor 'm. Noem het een verliefdheid, noem het een bromance; ik ontdekte gaandeweg dat Dave niet alleen een stoere rocker, maar tegelijkertijd beschermend en zacht was, net als de flanellen overhemden die hij zo graag draagt. Hij is grappig, charmant en - dare I say - niet onknap. Nee, hij heeft niet de hemelse knapheid van Johnny Depp of Ryan Gosling. Hij is ook niet het toonbeeld van het onaantastbare stoere machismo, zoals Steve McQueen dat had, zoals Matthew McConaughey dat heeft en zoals David Hasselhoff dat denkt te hebben. Grohl balanceert op de scheidslijn tussen menselijk en onmenselijk, tussen tastbaar en ongenaakbaar. Hij is dus, laat ik het maar gewoon zeggen, een halfgod; de man die je wil zijn. En als dat niet kan dan verdomme toch tenminste de man bij wie je wil zijn.

Maar wat gebeurde er op Pinkpop? Ik had verwacht een band te zien die, zoals The Kings of Leon een dag daarvoor deden, plichtmatig hun nummers afwerkten om zo snel mogelijk weer in hun limousines te stappen, om door te gaan naar het volgende festival, naar het volgende podium, naar de volgende menigte, naar de volgende zak geld. Niet de Foo Fighters, op die regenachtige maandagavond in juni. Grohl vloog over het podium, van links naar rechts, van voor naar achter, de muziek ging als een vloedgolf van energie over de toeschouwers en brak - een paar honderd kilometer verder - nog dwars door het beeldscherm van mijn laptop.

Dit gebeurde ergens halverwege het concert. 'Hey! How the fuck are you?' vraagt Grohl het zeiknatte publiek. 'Wet? Well, if we keep playing, will you keep staying? Ladies and gentlemen, we hebben honderd fucking nummers, oké? Ik weet niet welke we moeten spelen. Ik denk dat we nummers moeten spelen waardoor jullie gaan springen en de regen vergeten.' Grohl schreeuwt nog wat onverstaanbare kreten door de microfoon en de band zet Learn To Fly in, een nummer dat ze waarschijnlijk zo vaak live hebben gespeeld dat ze het zelf niet meer kunnen horen. Maar Grohl voert het nummer uit met zoveel enthousiasme, zoveel plezier, zo tomeloos veel energie dat het lijkt alsof het de eerste - en laatste - keer is dat hij het speelt. Na anderhalve minuut wijst hij plotseling naar de hemel. Hij maant zijn band tot stoppen. 'Let's stop and take a moment. There's a fucking rainbow right there. Look at that rainbow! De eerste regenboog die ik ooit tijdens een rockshow heb gezien.'

Ik heb dat fragment nog heel vaak teruggekeken, waarbij ik steeds weer dacht: misschien moet dit wel de vader van mijn kinderen zijn. Niet zozeer omdat het er blijk van geeft dat Dave Grohl als rockster ook oog heeft voor natuurlijk schoon, maar vooral omdat het zo treffend is voor de manier waarop hij op het podium staat en zich daar manifesteert. Of het nou Wembley, Madison Square Garden of Landgraaf is; elk concert weer schreeuwt hij zijn stembanden schor, sprint hij over de bühne, werkt hij zich in het zweet en heeft hij net zoveel plezier als een kind dat voor het eerst in het Tikibad komt: Grohl geeft altijd alles wat hij heeft, kent geen automatische piloot en, zoals bleek op Pinkpop, durft af te wijken van het script en volledig in het moment op te gaan.

Dave Grohl met zijn dochtertjeBeeld WireImage

Niks bijzonders

Eerlijk is eerlijk: de muziek die hij maakt, is nou ook weer niet bijster bijzonder. Onder diehard rockfans is het bon ton om een beetje laatdunkend te doen over de Foo Fighters. Inderdaad, hoewel ze bij lange na geen Nickelback zijn, is de muziek van de Foo Fighters toegankelijk, licht verteerbaar - door critici wel eens 'populistisch' genoemd. En oké, Grohl is een geweldige drummer, maar tegelijkertijd zijn er weinig mensen die 's nachts wakker hoeven te worden gemaakt voor zijn gitaarspel, laat staan zijn zangkwaliteiten.

Het leuke aan Grohl is dat hij dat zelf als geen ander weet. Vorig jaar stond hij op het SXSW-festival. Niet om op te treden, maar om voor een paar honderd man een speech te geven. Dat lukte hem wonderwel. Sterker nog: zijn voordracht was even achteloos als indringend, ernstig en tegelijkertijd vol humor, alsof hij dit al zijn hele leven deed (en toegegeven: Grohl is niet alleen een kind van Zeus en Alkmene, maar ook van een lerares en een politiek adviseur).

Aan een zaal vol toehoorders vertelde Grohl hoe hij als klein jongetje begon met muziek maken en thuis zat te rommelen met een gitaar en een paar bandrecorders. Hij nam wat op en luisterde dat terug. 'Ik vond mijn eigen stem, dat was de beloning. En ik was er blij mee. Want hoe slecht het ook klonk; het was mijn stem.'

Dat is misschien makkelijk praten voor iemand die nu miljoenen albums verkoopt. Maar eigenlijk is Grohl dat jongetje gebleven, getuige ook de mate waarin hij zichzelf serieus neemt - 'Foo Fighters is de stomste bandnaam ter wereld' - en wat hij tegenwoordig over zijn eigen kwaliteiten denkt: 'Ben ik de beste drummer ter wereld? Certainly not. Ben ik de beste singer-songwriter? Not even in this fucking room. Maar ik heb wel mijn stem gevonden.'

Het is niet gespeeld. Dat geaard zijn, de zelfspot, het volledig wars zijn van sterallures maken van Grohl een prettig anker in een milieu waar de meeste mensen alles wat om zich heen gebeurt voor lief te nemen - en zichzelf (en hun muziek) veel te serieus. In diezelfde speech - in zijn geheel gegeven met goedkope leesbril op de neus - haalt Grohl ook uit naar het ironische gegiechel over guilty pleasures. 'Fuck guilty pleasure. Wat dachten jullie van ... alleen pleasure? Ik kan eerlijk zeggen dat Gangnam Style een van mijn favoriete nummers van het afgelopen decennium is. Echt waar. Is het beter of slechter dan het laatste Atoms For Peace-album? Hmm, hadden we maar een jury van beroemdheden die dat voor ons kon bepalen.'

Behalve de stem in zichzelf, heeft Dave Grohl ook de stem in zijn uiterlijk gevonden. Godzijdank. Zijn haar is, net als in de jaren negentig, nog steeds lang, maar komt nu tot zijn schouders in plaats van tot zijn oksels. En het is net wat minder ongewassen punkrock in een stoffige garage, en net een tikkie meer Andrelon Volume Powder. Maar veruit de belangrijkste metamorfose heeft plaatsgevonden op en rondom zijn mond en kin. Wat de hoornen bril voor Clark Kent doet, doet de baard precies andersom voor Dave Grohl: zonder is hij een onnozel uilskuiken, mét transformeert hij tot de King of Cool.

Dat woeste rocksteruiterlijk combineert hij met een huisvaderzacht innerlijk. In de documentaire Back & Forth uit 2011 is te zien hoe de Foo Fighters hun album Wasting Light maakten. De opnamen voor het album vonden plaats in de garage van Grohl. Tussen de scènes door is te zien hoe Grohl, in pyjamabroek, nog even een boterhammetje brengt naar een van zijn dochters en hoe zijn andere dochter hem midden in een opname - waarbij hij zich probeert te concentreren en met een heel serieus hoofd gitaar zit te spelen - op zijn rug blijft tikken en tegen hem zegt dat hij beloofd had met haar te gaan zwemmen. Dat is rock-'n- roll.

Grohl tijdens de MTV Movie Awards in 1994Beeld FilmMagic, Inc

Tegelijkertijd weet Grohl heel goed wanneer hij de alfaman moet uithangen. Tijdens een concert voor iTunes in 2011 breekt een gevecht uit in het publiek. Waar veel bands onder het mom van 'we laten een paar het niet verpesten voor duizend anderen' door waren blijven spelen, legt Grohl het concert plat en begint hij tegen de vechtersbaas te praten. Wat volgt is een staaltje mannelijkheid dat zich het best niet laat vertalen, noch censureren. 'Hey motherfuckers! Stop, stop. No-no-no-no-no. You don't fucking fight at my show, you asshole. Who's fighting? Let me see him. It's that fucking guy in the striped shirt right there. Hey motherfucker look at me, hey, look at me! Look at me. Look at me! .... Get the fuck out of my show right now. You don't come to my show and fight. You come to my show and fucking dance.'

De vechtersbaas druipt af en het dolenthousiaste publiek begint vervolgens 'Dave, Dave, Dave' te scanderen. Maar daar moet Grohl ook niets van hebben. 'Yeah whatever, fucking shut up. That guy was an asshole, he's out of here'. En Grohl speelt weer rustig verder. Wat een man.

Album en documentairereeks

Vandaag komt het album Sonic Highways van de Foo Fighters uit. Voor het album trokken Dave Grohl cum suis door Amerika om in acht legendarische muziekstudio's hun nummers op te nemen. Elke track op Sonic Highways is geïnspireerd op de lokale muziekgeschiedenis van steden als Chicago, Austin, Los Angeles, Nashville en Seattle. Bij het nieuwe album hoort een documentairereeks van acht afleveringen Foo Fighters Sonic Highways die elke zaterdag op de televisiezender HBO is te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden