BeschouwingZwarte Piet is Racisme-hoodie

Een nieuwe toevoeging aan de lijst met voorwerpen uit de naoorlogse popcultuur: de Zwarte Piet is Racisme-hoodie

Omdat ook de naoorlogse Nederlandse popcultuur een geschiedschrijving verdient: 100 voorwerpen uitgekozen, belicht en verklaard. Een lijst die lekker langzaam groeit. Aflevering 81: de Zwarte Piet is Racisme-hoodie.

100 Voorwerpen - Zwarte Piet is racismeBeeld Annabel Miedema

Voorwerp: Zwarte Piet is Racisme-hoodie

Jaartal: 2011

Materiaal: Katoen

Collectie: Jerry Afriyie

Ontwerp: Quinsy Gario

De tekst had eigenlijk ‘Zwarte Piet is Racistisch’ eigen zijn, maar dat paste niet op het T-shirt. Kunstenaar Quinsy Gario maakte toen een ontwerp met de afdruk ‘Zwarte Piet is Racisme’. Dat werd de bekende leus waarmee de pietendiscussie eind 2011 definitief werd opengebroken, toen Gario en Jerry Afriyie hardhandig werden gearresteerd bij de landelijke Sinterklaasintocht in Dordrecht, terwijl ze zwijgend langs de kant stonden.

Pas de avond van tevoren hadden ze besloten te demonstreren bij de intocht. Gario had een wit T-shirt aan, Afriyie een zwarte hoodie. Agenten vonden de tekst op hun beider borst dusdanig aanstootgevend dat ze het tweetal een steegje in sleurden, knietjes en klappen gaven, met pepperspray bespoten en handboeien omdeden.

‘Ik word geslagen en geschopt’, schreeuwde Gario terwijl hij door drie agenten werd overmeesterd. Afriyie, op de grond gedrukt, riep: ‘Ik ben hier voor alle volwassenen en kinderen in Nederland die niet gehoord worden.’ Een omstander filmde de brute aanhouding. Naast Gario en Afriyie werden ook antropoloog Siri Venning en journalist Steffi Weber, die die dag meeliepen, gearresteerd.

In de zomer van 2011 kwam een groep van twintig mensen samen, Afriyie was een van hen. Ze bedachten een campagne om Zwarte Piet uit te bannen, volgens hen het zichtbaarste voorbeeld van racisme in Nederland. Ze zouden geweldloos verzet plegen, altijd proberen pratend de oplossing te vinden. De speerpunten stuurden ze door naar bekenden en belangstellenden, ook naar Gario.

Afriyie is de eerste om toe te geven dat hij geen pionier was in het protest tegen Zwarte Piet. Al in 1930 stelde De Groene Amsterdammer voor om de zaken eens om te draaien en ‘een zwarten Sinterklaas te laten optreden, gediend door een wit knechtje’. In de jaren zestig werd de figuur Zwarte Piet ook een paar keer ter discussie gesteld, onder anderen door Arnold Ras, hoofdonderwijzer in Wanroij.

Vanaf de jaren tachtig begonnen bekende zwarte Nederlanders zich uit te spreken. In 1987 zei Gerda Havertong in Sesamstraat tegen Pino dat ze er genoeg van had ‘om voor Pieterbaas uitgemaakt te worden’. En in 1992 schreef Anil Ramdas in NRC Handelsblad dat de discussie al ‘een jaarlijks ritueel’ was geworden, getuige de ‘ingezonden brieven en radioprogramma’s over de vraag of het feest niet ‘een zweem van racisme’ heeft. Zinloze vraag, natuurlijk heeft het een zweem van racisme.’

Ondanks deze publieke aanklachten kwam het bredere debat pas op gang toen de arrestatie van Gario en Afriyie landelijk nieuws werd. Sindsdien is er elk jaar een immense hoeveelheid media-aandacht en worden er vele demonstraties georganiseerd, zowel voor als tegen. Een aantal grote gemeenten heeft inmiddels besloten de intocht voortaan zonder Zwarte Pieten te organiseren; in het Sinterklaasjournaal zijn dit jaar voor het eerst uitsluitend roetveegpieten te zien.

In de tussentijd werd de strijd voor het behoud van Zwarte Piet almaar feller en radicaler. Op weg naar de landelijke intocht in Dokkum in 2017 werd Afriyie, samen met andere leden van actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP), op de snelweg klemgezet door een groep ‘blokkeerfriezen’. Vorige week was er een voorlopig dieptepunt toen een besloten bijeenkomst van KOZP in Den Haag gewelddadig werd verstoord.

‘Groeipijn’, noemt Afriyie die weerstand. Hij is ervan overtuigd dat het tijdelijke stuiptrekkingen zijn en dat uiteindelijk het hele land overstag zal gaan. De komende weken gaat Afriyie met de nieuwe KOZP-campagne ‘#2020zwartepietvrij’ het land in. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden