Filmrecensie The State Against Mandela and the Others

Een mooie vondst, hoe het audiomateriaal in The State Against Mandela and the Others wordt aangevuld met beelden van betrokkenen die ernaar luisteren (drie sterren)

The State Against Mandela and the Others Beeld filmbeeld

256 uur aan audiomateriaal van het negen maanden durende Rivoniaproces tegen Nelson Mandela en negen andere ANC-leden, in 1964 veroordeeld tot levenslang nadat ze waren overgegaan tot gewelddadig verzet tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime, vormen het rotsvaste fundament van de documentaire The State Against Mandela and the Others.

De geluidsopnamen – opgeschoond door de makers doch nog steeds dikwijls dof en krakerig – zijn in de openingsscène te horen in hun naakte essentie, slechts voorzien van zwart beeld. Dan komen ze tot leven, wanneer enkele betrokkenen – van Winnie Mandela en de beklaagden Denis Goldberg en Andrew Mlangeni tot advocaten George Bizos en Joel Joffe – voor de camera passages beluisteren op een koptelefoon en acuut naar het verleden lijken te schieten. Goede vondst, op deze manier voelt het stoïcijnse vasthouden aan een schier eindeloze hoeveelheid tapes, waarop een grotendeels bekende geschiedenis in detail uit de doeken wordt gedaan, minder als een beperking.

Beeld uit de documentaire The State Against Mandela and the Others.

Een bijzondere kijkervaring wordt The State Against Mandela and the Others, wanneer de Nederlandse animator Oerd van Cuijlenborg met fraaie krijtstreepachtige animaties enkele getuigenissen tijdens de rechtszaak verbeeldt. Zijn animatiestijl doet denken aan de wijze waarop de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge, aan wiens werk Eye drie jaar geleden een expositie wijdde, de geschiedenis van zijn land voorstelt: als een reeks lagen die kunnen worden uitgevaagd en overschreven. Die vorm past in dit geval naadloos bij de inhoud: het werk van Van Cuijlenborg vult aan, vergroot uit of maakt extra kwetsbaar, oogt daarnaast inherent Zuid-Afrikaans en wijst de toeschouwer de weg naar het hart van een controversiële geschiedenis.

De scènes die niet zijn geanimeerd benadrukken wellicht iets te snel hoe lastig de taak is die regisseurs Nicolas Champeaux en Gilles Porte zichzelf hebben gesteld: niet alle details spreken even sterk tot de verbeelding. Uitzondering op die regel is Sylvia Neame, de vrouw van ANC’er Ahmed Kathrada, die ontroerend en concreet vertelt over de persoonlijke gevolgen van de veroordelingen voor de achterblijvers.

The State Against Mandela and the Othersdocumentaire/animatie, 3 sterren. Regie: Nicolas Champeaux en Gilles Porte. 105 min. In 18 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.