Review

'Een mooi geschenk, Van Kootens verrekijker'

'Van Kooten is een meester in het verwoorden van hevige, maar alledaagse ervaringen', oordeelt Aleid Truijens over het Boekenweekgeschenk van dit jaar, geschreven door Kees van Kooten.

Aleid Truijens
Nelleke Noordervliet helpt Kees van Kooten kijken door een verrekijker tijdens Vers voor de Pers, de perspresentatie voor de opening van de 78ste Boekenweek met het thema Gouden tijden, Zwarte bladzijden. Van Kooten schreef dit jaar het boekje De verrekijker, dat mensen cadeau krijgen bij de aanschaf van minstens 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken. Beeld ANP
Nelleke Noordervliet helpt Kees van Kooten kijken door een verrekijker tijdens Vers voor de Pers, de perspresentatie voor de opening van de 78ste Boekenweek met het thema Gouden tijden, Zwarte bladzijden. Van Kooten schreef dit jaar het boekje De verrekijker, dat mensen cadeau krijgen bij de aanschaf van minstens 12,50 euro aan Nederlandstalige boeken.Beeld ANP

Aan niets kleeft zo veel weemoed als aan een vertrouwd voorwerp dat vaak door de handen van een overledene is gegaan. Meer nog dan een geluidsopname of foto. Je vingertoppen herkennen iedere ronding, iedere kras. Er klapt een luik open naar het verleden. Het zijn sponzen van liefde, die voorwerpen.

In De verrekijker, het Boekenweekgeschenk van Kees van Kooten, is een verrekijker zo'n geladen voorwerp. Zijn vader liet de kleine zoon er vaak door kijken. De 'verderkijker' noemde de jongen het. Jarenlang lag hij in een doos, maar nu komt hij tevoorschijn. 'De veelheid van materialen waaruit hij wie weet hoe lang geleden is vervaardigd - glas, messing, bakeliet, geelkoper, zwart leer - geeft hem een unieke geur die onverflauwd is gebleven, mijn leven lang.' Deze tweede zin van het verhaal is meteen een van de beste. Die geur is uniek, zeker, maar we kennen hem allemaal. Van Kooten is een meester in het verwoorden van hevige, maar alledaagse ervaringen.

Schaamte
De verrekijker is ook omhangen met schaamte, net zoals het het logboek dat Van Kooten senior schreef over zijn ervaringen als sergeant tijdens de Tweede Wereldoorlog. De zoon kent het album, maar vond als puber de soldatenhumor oubollig. Bovendien stond er iets bedenkelijks in: de sergeant zou een verrekijker hebben 'gevorderd', van ene J. Treurniet, die in een brief zijn f 9,75 terugeist. Zijn lieve vader een barse militair die burgers mooie spullen afhandig maakte? Onmogelijk.

In zijn zoektocht naar de ware toedracht fantaseert van Kooten er op los over Treurniet en zijn familie; scenario's waarin zijn vader onschuldig is. Boven aan de pagina's staan kleine agendablaadjes waarop de schrijver - zijn handschrift wordt al wat bibberig - literaire gebeurtenissen aankondigt én de lezer vermanend toespreekt, zoals: 'Zeggen noch schrijven dat iets een drol kost.' Soms zijn ze leuk, soms oubollig.

De verrekijker heeft een hoog vroeger-was-alles-beter-gehalte. Van Kooten heeft het niet zo op onze tijd met iPads, Wikipedia en Facebook. Échte aandacht voor mensen en dingen schiet erbij in, vindt hij. Soms ontaarden zijn klachten in ouwemannengezeur, maar zijn observaties zijn zo scherp en geestig dat je het van hem kunt hebben. Een mooi geschenk, een Van Kooten voor alle mensen.

Kees van Kooten: de verrekijker
Boekenweekgeschenk 2013; 96 pagina's; gratis bij aankoop van ten minste € 12,50 aan Nederlandstalige boeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden