tv-recensie Frank Heinen

Een mensensoort die slechts zelden wordt waargenomen: de maatschappelijk betrokken ceo

Zondag net na de noen hoorde ik het volgende: ‘Geld verdienen kan het doel niet zijn.’ Ik verslikte me bijna in mijn vul hier uw zondagse ontbijt in.

Aan het woord was Feike Sijbesma, ceo van DSM, een bedrijf dat ik tot dan toe vooral associeerde met de reusachtige, vuilwitte rook uitwasemende schoorstenen langs de snelweg in het zuiden. Met de baas van een ‘chemieconcern’ voelde ik op voorhand weinig chemie – zo’n man gaat de wereld niet mooier maken, denk je dan snel. Die verhalen kennen we wel.

Maar je zit er wel eens naast.

Gloedvol en tegelijk ontspannen legde Sijbesma eerst uit wat het bedrijfsleven kan betekenen in de klimaatplannen (en maakte hij tussen twee komma’s klimaatdrammerdrammer Klaas Dijkhoff fijntjes met de grond gelijk) en blikte vervolgens vooruit op een door hemzelf geëntameerde top over het aandeel van de afwezige elite in de opkomst van het populisme. Elite, populisme… grote, door overmatig gebruik uitgeholde begrippen die uit de mond van Sijbesma plots hun betekenis terugkregen. Het was een uitzonderlijk tv-moment: iemand die in korte, kraakheldere zinnen opsomt waar hij en de zijnen in tekortschieten en hoe dat anders kan. Niet alleen meer geld verdienen, maar ook op andere vlakken (ecologisch, sociaal) je steentje bijdragen. Sijbesma nam niet de ander, maar zichzelf op de korrel. Je moest oppassen niks te missen, omdat je plots ‘What the world needs now’ erdoorheen zat te hummen.

Met het vallen van de avond kwam de ontnuchtering, in de vorm van een zinnetje van schrijver Casper Thomas als aftrap van Tegenlicht: ‘Ik werd groot met het idee: de hele wereld wordt één grote liberale democratie.’

Nou, forget it. Thomas, die recent De autoritaire verleiding publiceerde, besprak de aantrekkingskracht van de “illiberale democratie” en bezocht ook enkele initiatieven van mensen die tegen dat illiberalisme in het geweer kwamen. En verdraaid: wat Thomas aan het begin van de aflevering had uitgelegd over de kracht van populistische leiders (‘Alle theatrale motieven van het menselijk leven zitten in dat verhaal ingebakken’), bleek ook als countermiddel uitstekend te voldoen. Ook bij de tegenstanders draaide het om drama en verhalen.

En ik dacht weer aan Sijbesma, die een mensensoort had getoond die slechts zelden wordt waargenomen, omdat deze bij voorkeur op grote hoogte opereert en zich zelden op beeld laat vangen: de maatschappelijk betrokken ceo. Want echt: ze willen niet allemaal alleen maar geld verdienen, ze geven hun juristen niet de hele dag door opdracht om de wet af te speuren naar mazen of er zo nodig wat extra bij te knippen, ze schuiven niet allemáál aan bij Buitenhof met tegenzin en een mond vol meel, ze maken niet allemaal deel uit van het klassieke verhaal, kortom: ‘Het zou zomaar kunnen dat er ook mensen zitten die goede bedoelingen hebben.’

Natuurlijk: ook dat was een verhaal. Maar een waar ik graag het einde van wilde horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.