Een menselijke geschiedenis is aaneenschakeling van achterhaalde, vrome, onjuiste beweringen

Beeld de Volkskrant

Reza Aslan opent zijn boek God - Een menselijke geschiedenis met de mededeling dat hij een poging wil doen om zijn eigen religieuze ontwikkeling te begrijpen. Hij was ooit moslim maar liet 'het lauwe geloof van mijn Iraanse ouders' los, om christen te worden. Toen hij zich realiseerde dat de christelijke God niet meer was dan een weerspiegeling van het menselijk geweten, keerde hij terug naar de islam. Om al snel te ontdekken dat ook Allah niet voldeed aan zijn ideaal.

We hebben, schrijft hij, voortdurend de neiging om aan God menselijke trekken te geven. En daarmee onszelf te vergoddelijken. Eigenlijk willen wíj God worden. En dan blijkt ineens dat die hypothese (en niet zijn ontwikkeling) de rode draad is in zijn boek. Althans, daarmee gaat hij van start. En zolang het over de oermens gaat, de Mesopotamiërs en de oude Grieken, kan er weinig misgaan. Hun goden waren inderdaad niet veel meer dan uitvergrote menselijke eigenschappen.

Reza Aslan
non-fictie
God - Een menselijke geschiedenis
Balans
284 pagina's
€22,50

Warrig

Daarna gaat het mis. Het hoofdstuk over het Jodendom gaat over de oorsprong van Jahweh en zijn relatie met andere (machtiger) goden. Het hoofdstuk over het christendom verzandt al snel in een warrige samenvatting van de christologische discussies uit de eerste eeuwen (was Christus een mens? God? Allebei?), waarbij Aslan ook nog beweert dat Augustinus deze kwestie rond 400 uit de wereld zou hebben geholpen. (De grote scheuring moest toen nog komen.) Aslan gaat daarbij volledig voorbij aan een cruciaal aspect van deze discussie dat perfect zou hebben aangesloten bij zijn these, namelijk de vraag waaróm Christus op aarde kwam. Dat was opdat de mens God kan worden. Niks, geen woord.

Het hoofdstuk over de oorsprong van de islam is zo mogelijk nog slordiger. Een aaneenschakeling van achterhaalde, vrome, onjuiste beweringen. Aslan zoomt al snel in op het soefisme, en het daarin gekoesterde pantheïsme (God is alles, alles is God), als het mooiste van de islam, zonder te vermelden dat het soefisme vrijwel overal in de islamitische wereld wordt verketterd.

In zijn slothoofdstuk vat hij het resultaat van zijn zoektocht samen: 'God heeft ons niet naar zijn evenbeeld geschapen, en evenmin hebben wij God geschapen naar het onze. Het is eerder zo dat wij het evenbeeld van God in de wereld zijn, niet in vorm of gelijkenis, maar in diepste wezen.' En hij roept de lezer op God in zichzelf te zoeken. Daarna volgen nog negentig pagina's (!) met onleesbare voetnoten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden