Een leven in tekstballonnen

Als er biopics bestaan, moeten er ook biocoms zijn, biografische comics. Onlangs werd het leven van twee popsterren verstript: Johnny Cash en Bob Dylan....

Publishers Weekly kwam in oktober met een merkwaardig bericht: Michael Jackson en Gotham Chopra, de zoon van Deepak, hebben de tekst geschreven voor een stripboek dat volgend jaar bij uitgeverij Random House verschijnt. Het heet Fated en gaat over een popidool dat door zijn roem in psychische problemen komt en een zelfmoordpoging doet. Die overleeft hij, waarna hij verandert in ‘something not quite human’ (iets niet helemaal menselijk). Hé, dat klinkt bekend. Het stripboek wordt getekend door de Indiase tekenaar Mukesh Singh, verantwoordelijk voor comicseries als Witchblade en Gamekeeper, dus reken op een gladde, gestroomlijnde versie van Michael Jacksons alter ego.

Eenentwintig jaar terug was de ster zelf de hoofdpersoon in de Michael Jackson Story, een Tina-achtige stripbiografie van Marcello en Haywood waarin hij wordt gevolgd van zijn tienerjaren tot aan de verschijning van het album Bad (1987). Aan het eind van het boek draagt hij een chirurgenmaskertje tegen, aldus de tekst, luchtverontreiniging. Terwijl hij toen al meerdere operatieve ingrepen aan zijn neus had ondergaan, zijn huid liet behandelen wegens vitiligo en lupus en zijn haar ontkroesde. Voor u ligt een stripverhaal over een buitengewoon leven, meldt de achterflap naïef, en dat kunnen wij alleen maar beamen, als mensen uit de toekomst. Pikant is de passage waarin Michaels haar in brand vliegt en hij per ambulance wordt afgevoerd. Liggend op de brancard zegt hij: ‘Ik heb altijd al gedacht dat ik in eenzaamheid zou sterven. Ik voel me zo alleen’

Als er biopics bestaan, moeten er ook biocoms bestaan: biografische comics. Karol Wojtila, prins Bernhard, Niels Bohr, Fats Waller, Vincent van Gogh en andere iconen zijn in het zonnetje van de biocom gezet en daar is dit jaar een boeiende figuur bij gekomen: Johnny Cash. Aan de titel zou je het niet kunnen afleiden, maar Cash – I see a darkness is een graphic novel van de Duitse stripmaker Reinhard Kleist die zijn liefde voor de rauwe poëzie van de zanger die in 2003 op 71-jarige leeftijd overleed, omzette in een getekende levensbeschrijving. Zonder kleur, want de countryzanger ging tenslotte altijd in het zwart gekleed. En niet alleen zijn garderobe was zwart: het is donker in mijn binnenste, zegt hij tegen zijn grote liefde June, en Kleist heeft zijn best gedaan om die donkerte goed over te brengen.

De muzikale loopbaan van Cash ging gepaard met een ernstige amfetamineverslaving die bepaald geen makkelijk mens van hem maakte. Hij was destructief jegens alles wat op zijn pad kwam: zijn eerste vrouw, zijn lichaam, zijn stem, auto’s, hotelkamers, zelfs de Amerikaanse condor. In een opmerkelijke passage vertelt Kleist hoe Cash er in wéér een moeilijke periode met zijn camper op uittrok om in de natuur te gaan vissen. Onderweg vliegt de camper in de fik, Cash ziet gelaten dat er niks aan te doen is en gaat hengelen. Een bosbrand is het gevolg en het leefgebied van de condor raakt ernstig verstoord. De rechter veroordeelt hem tot een boete van 125 duizend dollar.

Later in het boek keert Cash terug naar de natuur, maar nu om een minder lichtzinnige reden. Hij is op het punt gekomen waarop Herman Brood, om een verwante ziel te noemen, het dak van het Hilton beklom en zich van het leven beroofde. Cash doet het anders: hij rijdt naar de ‘Nickajack Cave’, een grottenstelsel waar je zonder een goed werkende lamp nooit meer levend uitkomt, en verdwaalt opzettelijk in het stikdonkere labyrint. Hij stuit er echter op een witte gedaante: zijn jonggestorven en diepgelovige broer Jack. ‘Je beslissing om naar de hel af te dalen heb je niet aan Hem voorgelegd. Maar dat weerhoudt Hem er niet van in te grijpen, zegt Jack onverstoorbaar, en hij leidt zijn broer naar het licht en, indirect, naar de cold turkey die Cash van zijn verslaving verlost.

Alleen al deze grotscène rechtvaardigt Kleists beslissing om de biografie van Cash in een stripvorm te gieten, want als tekenaar kun je deze spirituele confrontatie van licht en donker op een geloofwaardige, niet-kitscherige manier in beeld brengen. Mooi aan het boek is ook dat Kleist zijn scenario hier en daar onderbreekt om songteksten van Cash te verbeelden: het drama van de liedjes wordt zo moeiteloos vervlochten met het drama van Cash’ leven, via het penseel van de auteur.

Er komen diverse sterren uit de Amerikaanse popgeschiedenis voorbij in Kleists boek, en één van hen is Bob Dylan. Ook hij is recentelijk ‘verstript’, maar op een heel andere manier dan Cash. Bob Dylan Revisited is een verzameling van dertien nummers die door even zovele tekenaars uit diverse landen zijn geïnterpreteerd, zoals dat ook gedaan is met het werk van dichters als Baudelaire, Rimbaud en Slauerhoff. De samenstellers hebben ervoor gekozen zoveel mogelijk tekenstijlen door elkaar te gooien, wat een bont allegaartje oplevert maar ook de mogelijkheid biedt om vergelijkingen te maken tussen de verschillende aanpakken. Mattotti komt met veelkleurig vuurwerk (in oliepastel) voor A hard Rain’s A-Gonna Fall, Avril kiest voor tere tinten en breekbare lijnen in Girl From The North Country en Gradimor Smudja maakte van Hurricane een acht bladzijden tellende film noir, maar dan met inkt. Alfred is de enige die een Dylan-song verstripte en de tekst wegliet. Like A Rolling Stone uit 1965 is in zijn handen het verhaal geworden van een soixante-huitard die ooit op de barricaden stond, hippie werd, kinderen kreeg, loonslaaf werd, milieuverontreiniging veroorzaakte, cocktailparty’s bezocht en op een slechte dag thuiskwam om te ontdekken dat ze een burger als alle andere was geworden. ‘How does it feel?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden