‘Een kritische ruimte met open dak’

Affiches, boekomslagen, illustraties, cartoons, letters, merken, reclamecampagnes en tijdschriften in één boekje. Krijg je dan een goed overzicht? Toon Lauwen heeft daar kennelijk niet aan getwijfeld....

Word je er wijzer van? De samensteller meent van wel. Hij vindt dat we minder eenkennig moeten zijn en spreekt van ‘ontwikkelingen in deze vakgebieden’ die ‘van oorsprong grensoverschrijdend’ zijn; met andere woorden: weg met ‘het onderscheid tussen reclame en het grafisch ontwerpen dat in vroegere literatuur meestal werd aangelegd’, want dat staat ‘het begrip van de geschiedenis’ alleen maar in de weg.

Het is een tekst waarvan je niet meteen het gevoel krijgt dat er een wereld voor je opengaat. Bovendien is het nog maar de vraag of je aan de hand van verschillende genres van nogal willekeurig gekozen afbeeldingen de culturele geschiedenis van Nederland beter gaat begrijpen. Zou het niet logischer zijn om eerst die geschiedenis in al haar verschillende stijlen te beschrijven en dat dan te illustreren met voorbeelden van affiches, boekomslagen, et cetera?

Het zou flauw zijn om te suggereren dat Lauwen een theorie heeft verzonnen om zijn boekje te rechtvaardigen. Dat doen we dus maar niet. Zijn theorie haalt hier trouwens ook weinig uit. Holland in beeld is een leuk bladerboekje, maar het leidt niet tot een beter begrip van ‘de geschiedenis’. Je gaat er nieuwsgierig doorheen, stuit af en toe op een representant van Jugendstil, De Stijl of Bauhaus, je beleeft een aha-erlebnis bij de aanblik van het Droste-blikje, het logo van Sluis-veevoeders, de strip van Kick Wilstra, het sigarettendoosje van Miss Blanche (‘Mis Blans’), tijdschrift Aloha, de Exota-bomfles, Rang-reclame, Petje Pitamientje, de belettering van Willem Gispen op ouderwetse telefooncellen (het blauwe ‘telefoon’) en het omslag van Turks Fruit, en je stopt een tijdje bij een pagina van onze eigen gerestylde Cicero.

De tekst is niet overal even zorgvuldig (bijvoorbeeld: ontwerpster Nelly Bodenheim leeft in het boekje van 1851 tot 1974, wat 1874-1951 moet zijn, en bij het Calandsplein in Rotterdam ontbreekt de plaatsnaam). Maar dat heb je soms met bladerboekjes.Wim Wirtz

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden