Introductie Festival Oude Muziek

Een introductie tot het Festival Oude Muziek

Volgende week gaat het Festival Oude Muziek van start in Utrecht. Wat houdt ‘oude muziek’ in? En wie zijn de headliners op het festival? Een korte inleiding.

Beeld Getty Images

Wat houdt ‘oude muziek’ in?

Oude muziek is een term waarmee muziek uit de Middeleeuwen, Renaissance en Barok (op zichzelf al containerbegrippen) wordt bedoeld. Kortom, alle westerse muziek tot en met ongeveer 1750 (niet toevallig het sterfjaar van Bach).

Waar komt het Festival Oude Muziek vandaan?

Het festival, dat sinds 1982 in Utrecht wordt georganiseerd en wereldwijd een van de grootste is in zijn soort, komt voort uit wat de oudemuziekbeweging wordt genoemd. In de vorige eeuw ontstond een beweging van onderzoekende musici die vonden dat je de klankwereld van een componist alleen recht kon doen, als je zijn (of haar) muziek speelde op het instrumentarium en volgens de speelwijzen die de componist zelf had gekend.

Talloze traktaten werden opnieuw bestudeerd, veel repertoire werd herontdekt. De in onbruik geraakte klavecimbel keerde terug in het muziekleven, strijkers bespanden hun instrumenten met darmsnaren. Er werd gesproken over de ‘authentieke’ (later vervangen door ‘historisch geïnformeerde’) uitvoeringspraktijk. In de jaren zestig kreeg de beweging vleugels. De emancipatie zette door, mede doordat dirigenten uit de oudemuziekbeweging (zoals Nikolaus Harnoncourt) hun ideeën overbrachten op de gevestigde symfonieorkesten.

Waarom is het Festival Oude Muziek belangrijk?

Omdat het ieder jaar duidelijk maakt dat we nog lang niet klaar zijn met ontdekken: er worden stukken geprogrammeerd die soms vier eeuwen niet hebben geklonken. Dit jaar krijgen we muziek voorgeschoteld van Niccolè Jomelli, Cristoforo Caresana en Giovanni Maria Trabaci. Je hoeft je niet te schamen als je die namen niet kent, want je hoort ze elders ook nooit.

Sowieso is een bezoek aan het festival een must voor wie muziek uit de Renaissance wil horen. Er zijn niet zoveel series voor repertoire uit die periode, onze concertzalen zijn er dan ook niet voor gebouwd. In de historische kerken van Utrecht klinkt de Renaissance des te beter.

Is dit niet heel specialistisch?

Nee. Naast onbekende componisten zijn er ook wel hits te horen, zoals het Stabat Mater van Pergolesi. De avondconcerten in TivoliVredenburg zijn de grote publiekstrekkers. Ook met de buitenmuzikale programmering wordt zowel de geïnteresseerde leek als de specialist bediend: er zijn symposia, colleges en halfuurtjes waarin een onderzoeker je bijpraat over de nieuwste ontwikkelingen in zijn vakgebied.

Wie zijn dit jaar de headliners?

Voor een popfestival als Lowlands zou het ondenkbaar zijn dat tweederde van de artiesten van vorig jaar nu weer op de poster staat, bij het Festival Oude Muziek is dat juist de praktijk. Zo zijn het koor Vox Luminis en gambist Jordi Savall er ieder jaar bij. Het gaat in de eerste plaats om wát er wordt gespeeld.

Wat is de rol van Nederland in de oude muziek?

Decennialang gold Nederland, waar de Bach-verering in de eerste helft van de 20ste eeuw al enorm was, als gidsland. Van over de hele wereld kwamen musici naar Nederland om hier oude muziek te studeren, veel van de grote namen (Gustav Leonhardt, Frans Brüggen, Anner Bijlsma, Ton Koopman) kwamen dan ook uit Nederland. Nu vind je in de avondprogrammering geen Nederlandse gezelschappen meer. Over die verdwenen voortrekkersrol vindt op 30 augustus in de Janskerk een debat plaats. Debat! Ook daarom is het Festival Oude Muziek onmisbaar.

Marco Mencoboni, artist in residence van het Festival Oude Muziek en Youtuber

Of hij nou muziek uit de Barok speelt of grote musici uit het verleden ‘channelt’ in zijn YouTubefilmpjes, klavecinist en dirigent Marco Mencoboni (58) brengt kleur in de oudemuziekscene en het Festival Oude Muziek (vanaf 23 augustus tot en met 1 september). 

Zeven tips voor het Festival Oude Muziek

Op 23 augustus gaat het Festival Oude Muziek van start in Utrecht. Dit zijn onze tips.

Festival Oude Muziek, 23/8 t/m 1/9. Info: oudemuziek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden