RecensieThe Bone Clocks

Een indringende beschouwing over egoïsme, misbruik en ouder worden

Mitchells zesde roman, The Bone Clocks, zal zijn inmiddels omvangrijke schare fans niet teleurstellen. Het boek bestaat uit zes delen, elk spelend in een andere tijd, heeft vijf verschillende vertellers en laat de lezer op literair gebied alle hoeken van de kamer zien.

David Mitchell heeft een voorliefde voor het Grote Literaire Gebaar. Veel van zijn romans zijn gecompliceerde constructies die bestaan uit een soort sub-romans, dikwijls elk in een andere stijl geschreven, met andere (hoofd)personages, gesitueerd in een andere tijd en op een andere locatie. Toch slaagt Mitchell er telkens in al deze onderscheidende delen – via kruisverwijzingen, terugkerende personages enzovoort – tot een hecht geheel te smeden.

Die romans zijn, wat Mitchell betreft, op hun beurt weer onderdeel van een ‘überroman’, oftewel zijn gehele oeuvre. Een bijfiguur in het ene boek kan zomaar een hoofdpersoon zijn in het volgende, of andersom.

Mitchells zesde roman, The Bone Clocks, zal zijn inmiddels omvangrijke schare fans niet teleurstellen. Het boek bestaat uit zes delen, elk spelend in een andere tijd, heeft vijf verschillende vertellers en laat de lezer op literair gebied alle hoeken van de kamer zien.

Het begint allemaal rustig en herkenbaar genoeg, als de 15-jarige ik-figuur van het in 1984 gesitueerde eerste deel, Holly Sykes, besluit weg te lopen, omdat haar moeder het niet ziet zitten in haar vriendje Vin, een 24-jarige autohandelaar. Onderweg ontmoet ze een merkwaardige oude vrouw die Holly’s naam kent en haar vertelt dat ze misschien ‘asiel’ nodig heeft ‘als de Eerste Missie mislukt’. Verder komen we te weten dat Holly al van jongs af aan een soort visoenen krijgt en stemmen hoort van wat ze de ‘radiomensen’ noemt.

In dit verband krijgen we ook de eerste typische Mitchell-knipoog: Holly is ooit behandeld door de Chinese dokter Marius, die we ons herinneren uit The Thousand Autumns of Jacob de Zoet.

Het volgende deel van de roman levert wederom een oude bekende op: Hugo Lamb, schoolgenoot van hoofdpersoon Jason Taylor uit Black Swan Green. We schrijven 1991 en Hugo is een weinig sympathieke Cambridge-student, die een faustiaanse overeenkomst sluit met wonderlijke wezens over wie we later meer lezen. Met deel drie zijn we in 2004 aanbeland en is Holly getrouwd met oorlogscorrespondent Ed Bubeck. Vervolgens maken we, in deel vier, de tijdssprong naar 2015. Holly is inmiddels een succesrijk schrijfster en ontmoet onder meer de gelouwerde, maar enigszins op zijn retour zijnde Crispin Hershey.

Met zijn ziedende afkeer van clichés en een boektitel als Desiccated Embryos op zijn naam, lijkt hij een persiflage op Martin Amis, auteur van onder meer The War Against Cliché en Dead Babies. Mitchell legt zijn collega overigens een aantal schitterende wisecracks in de mond.

Waar The Bone Clocks tot dan toe grotendeels in realistische stijl is geschreven, gaat het roer stevig om in in 2025 gesitueerde deel vijf. Mitchell trekt alle registers van genres als science fiction, fantasy en het stripboek open om de strijd tussen twee groepen bovennatuurlijke wezens te beschrijven: de Horologists en de Anchorites.

De eersten zijn onsterfelijk omdat ze voortdurend ‘verhuizen’ van het ene menselijke lichaam naar het andere, de tweede groep laaft zich aan het bloed van kinderen om zo niet te hoeven sterven.

Hoewel dit hevig met sf-jargon en andere taalfantasieën doortrokken deel regelmatig een aanslag doet op het incasseringsvermogen van de lezer, slaagt Mitchell erin de bovennatuurlijke en realistische elementen in zijn roman te integreren tot een indringende beschouwing over egoïsme, misbruik en ouder worden.

Dit wordt vooral duidelijk in het dystopische slotdeel, gesitueerd in Ierland in 2043, waarin een leeggeviste en vervuilde zee, een haperend electriciteitsnet en een nauwelijks nog functionerend internet figureren, en mensen zich in leven houden met zeewier en af en toe een konijn.

‘Mijn generatie bestond uit veelvraten die zich ongans aten in het Restaurant van Aardse Rijkdommen’, verzucht Holly, inmiddels grootmoeder. ‘We wisten heel goed – hoewel we het ontkenden – dat we onze kleinkinderen opzadelden met een rekening die nooit zou kunnen worden voldaan.’

David Mitchell
The Bone Clocks
****
Sceptre; 598 pagina’s;
ca. € 19,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden