Een heuse golf Chinese zangers op het Internationale vocalistenconcours

'We hebben fantastische stemmen, maar missen één ding: toegang tot de westerse stijl en traditie'

Je kon erop wachten: steengoede klassieke zangers uit China. Waar bleven ze toch al die tijd? Twee van de zeven finalisten op het Internationale Vocalistenconcours in Den Bosch zijn Chinees.

Mezzosopraan Zhang Yajie tijdens de halve finale in Den Bosch. Foto Annemieke van der Togt

'Yes!', sist Zhang Yajie. De 25-jarige mezzosopraan uit China balt haar vuist. Het is dinsdagavond 5 voor 9 in Den Bosch als ze hoort dat ze doorstroomt naar de finale van een van 's werelds prominentste zangwedstrijden: het Internationaal Vocalistenconcours (IVC).

Hier, in de Brabantse hoofdstad, stond de springplank van menig klassieke zangerscarrière. Bij namen als Elly Ameling en Thomas Hampson roepen liefhebbers nog altijd oh en ah. Maar nu, tijdens de 51ste editie, krijgt het concours iets nieuws over zich heen: een heuse golf Chinese zangers.

Want Zhang, die de zaal verbluft met haar diepe mezzogeluid, is niet de enige Chinese die via Nederland het pad naar de roem wil vinden. Van de 58 vocalisten die de voorronde haalden, komen er zeven uit China. Maar liefst drie van hen drongen door tot de halve eindstrijd. En als het zaterdag om de hoofdprijs gaat, dragen twee van de zeven finalisten een Chinese naam.

Wat de vraag opwerpt wat er speelt in Den Bosch. Heeft het concours de Chinaconnectie aangeboord uit wanhoop, om overeind te blijven in de mondiale concurrentie tussen zangwedstrijden? Of is het juist een briljante move, een teken van kracht dat de trend zet?

'Een halve Nederlander'

De man die het antwoord kent, heet Chang Zhenhua. Hij zit op een picknickbank voor het Bossche Theater aan de Parade. Sinds zijn zangstudie aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag noemt Chang (34) zichzelf 'een halve Nederlander'. Een paar jaar geleden keerde hij als docent terug naar Ningbo, een miljoenenstad onder Shanghai. En daar ontpopte Chang zich als het oliemannetje dat de as China-Den Bosch smeert.

Met gedecideerde bariton: 'China telt ten minste honderdduizend zangstudenten. Alleen al op het conservatorium van Sichuan lopen er tweeduizend rond. We hebben fantastische stemmen, maar missen één ding: toegang tot de westerse stijl en traditie.'

Er werken in China amper zangleraren uit Europa of Amerika. En zoiets eenvoudigs als het oor te luisteren leggen op YouTube is er in China niet bij. 'Geblokkeerd', zegt Chang. 'Wat des te vervelender is, omdat Chinese zangers via YouTube nu ook geen auditie kunnen doen bij het concours in Den Bosch.'

Masterclasses in China

Dus lokte Chang een IVC-equipe naar China. De Nederlands-Amerikaanse sopraan Roberta Alexander ging mee. In Nanjing trof ze 'gretige jongelui' aan, die alles wat ze zei opzogen als sponzen. 'De zangtechniek schiet vaak nog tekort', zegt Alexander. Een andere hinderpaal is de hiërarchie van het Chinese onderwijssysteem. 'Mijn masterclasses werden elders in China live bekeken. Niet door studenten, maar door docenten die in Nanjing niet konden aanschuiven. Dat zou gezichtsverlies betekenen, een leraar behoort alles al te weten.'

Finalist Zhang studeert nu in Duitsland. 'De talen blijven een probleem', zegt ze. 'Italiaans, Duits, Frans en Russisch, we moeten het allemaal onder de knie krijgen. Maar de sfeer in Europa is veel vrijer. Het is hier makkelijker om creatief te zijn.'

Tenor Chen Yongxi, finalist van het Internationaal Vocalistenconcours in Den Bosch.

Hoeveel stilistisch werk er nog valt te verzetten, laat de andere Chinese finalist in Den Bosch horen, tenor Chen Yongxi (25): hij zingt een opgewonden aria van Verdi met dezelfde snik in de stem als een vrolijk stukje operette. Tot zijn vaste repertoire behoren het smekende gezicht en de hand op het hart.

Toch komen ze eraan, waarschuwt Chang Zhenhua, de Chinese Nederlander. Hij wijst op He Hui, de Chinese stersopraan die inmiddels wordt onthaald in de grote operahuizen van Wenen, Milaan en New York. 'Het is een kwestie van tijd', zegt ook Roberta Alexander. 'Ik heb stemmen gehoord waar je u tegen zegt.'

Zoals het 19-jarige meisje met het geluid van de legendarische alt Kathleen Ferrier. 'Helaas had ze nog geen idee wat ze ermee moest doen.'

Finale Internationaal Vocalistenconcours, 16/9, Muziekgebouw Eindhoven. NPO Radio4 zendt rechtstreeks uit, het IVC streamt live via YouTube.