INTERVIEW

'Een groot ego heeft risico's'

In haar IDFA-documentaire A Strange Love Affair with Ego verkent Ester Gould de verleidingen en gevaren van het narcisme. 'Ze leek geen angsten en twijfels te bezitten.'

Beeld uit de documentaire A Strange Love Affair with Ego.

'Ik heb altijd een zwak gehad voor mensen met een groot ego', zegt Ester Gould. 'Mensen zoals mijn zus. Als mijn zus er was, was het nooit saai.'

In haar film A Strange Love Affair with Ego, die deze week wordt vertoond op het Amsterdamse documentairefestival IDFA - afsluitend vrijdag in de grote zaal van bioscoop Tuschinski - toont Gould het gevaar en de schoonheid van narcisme. Juist ook de schoonheid, want narcisme wordt te vaak in een kwaad daglicht gesteld, vindt de filmmaakster. 'We hebben allemaal zelfovertuiging én zelftwijfel. Ik denk dat heel veel mensen op zoek zijn naar de balans.'

Dat gold zeker voor haar oudere zus Rowan, tegen wie Gould in haar jeugd huizenhoog opkeek. Rowan leek geen angsten en twijfels te bezitten. Lange tijd zag haar leven er groots en meeslepend uit; ze studeerde in Londen, woonde in Los Angeles en New York. 'Ik had misschien eerder kunnen zien dat er iets niet klopte, maar ik bleef haar hardnekkig bewonderen', zegt Gould. 'Op een gegeven moment werd duidelijk dat ze waanbeelden had.'

Na haar 'val', zoals Rowan het noemde - in werkelijkheid sprong ze, waarna ze langdurig moest revalideren - kreeg ze een totaal andere persoonlijkheid. 'Ze was altijd dominant, leidend, onstilbaar. Dat ze het tegenovergestelde kon worden, bleef me fascineren. Hoe kunnen die twee uitersten in één mens zitten? Hier zit een parabel in, dacht ik.'

Ester Gould

Aanvankelijk wilde Gould het verhaal van haar zus, dat tragisch afliep, helemaal buiten haar film laten. 'Zij vormde alleen de motivatie. Ik zou nooit een persoonlijke documentaire maken, dacht ik.' Het sloop er toch in. Hoewel Rowan in A Strange Love Affair with Ego niet in beeld verschijnt, maken teksten duidelijk hoe haar leven verliep. Ondertussen portretteert Gould verschillende vrouwen. Zij zijn anders dan haar zus, die een dik psychiatrisch dossier had. Maar ze delen bepaalde karaktereigenschappen met Rowan en staan voor bepaalde fases uit haar leven. Zwervend van Schotland - waar Gould in 1975 werd geboren - via Londen en Los Angeles naar Nederland vertelt de film zo meer dan alleen een persoonlijk verhaal; de film werpt een blik op een maatschappij die zelfpromotie steeds meer lijkt te belonen.

'In Los Angeles vind je bijvoorbeeld een uitvergroting van de moderne, narcistische cultuur', vertelt Gould. 'Alles gaat er in superlatieven. Leuk, maar ook gevaarlijk. Bescheidenheid is er echt een taboe, de zelfmaakbaarheidsgedachte is er groot. Mijn zus liep daar ook mee weg; succes is een kwestie van geloof in jezelf, je maakt je eigen realiteit, dat soort ideeën. Ik vind het gevaarlijk, er zit weinig relativering in. In Nederland gaat het ook een beetje die kant op.'

'Throwing parties to cover up the silence', noemt een van de hoofdpersonen in de film het. Gould laat ook de andere kant zien: de stilte na het feestje, als iedereen weer weg is. 'De werkelijkheid valt altijd een beetje tegen', zegt ze. 'Je kunt daar maar beter op voorbereid zijn, en er niet pas op je 30ste achterkomen.

Narcisme is in principe niet ongezond, dat zegt een deskundige in mijn film ook. Kleuters moeten denken dat de wereld aan hun voeten ligt. Jonge twintigers moeten ook narcistisch zijn, net als leiders in oorlogstijd. Blijf er alleen niet in hangen.'

Zo bezien gaat A Strange Love Affair with Ego ook over volwassenwording en over een samenleving die eerder kinderlijker lijkt te worden. Waar jeugdigheid het ideaal is, en superheldenfilms voor grote mensen worden gemaakt. Dromen zijn mooi, zegt Gould. 'Maar op een gegeven moment kun je toch maar beter snappen dat je geen superkrachten hebt. Dat je even gewoon bent als ieder ander.'

A Strange Love Affair with Ego is tot 27/11 te zien op IDFA, vanaf 31/12 in de bioscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden