Een glooiende compositie van vliegmanoeuvres

Dans..

Choreografen zijn er verliefd op, zeker als ze voor het eerst met een groot gezelschap mogen werken: het patroon waarbij de groep in een richting het podium oversteekt en één iemand loost die 'tegen het verkeer ingaat'. Meestal werkt zo'n sequentie goed, omdat de dynamiek even naar adem hapt. Crystal Pite, een jonge Canadese choreografe die met Pilot X haar entree maakt bij het Nederlands Dans Theater, toont ook een mooie variant. Een witte broedlamp vangt één danser in een overstekende kudde van vijftien. Hij krijgt de kriebels, kronkelt terug en wordt bevangen door een kracht die hem doet vliegen en neerstorten.

Dat laatste - op en neer met vliegwielende armen en 'koekhappende' kelen - wordt een terugkerend fragment. Of er nu solo, dubbel, in trio of unisono wordt gedanst, telkens steekt iemand een ander aan met zijn vliegmanoeuvres. Rebellerende piloten lijken ze, die van richting willen veranderen, stuntvliegers die van de grond proberen los te komen.

Pite liet zich inspireren door de meditatieve kijk van schrijfster Annie Dillard (The Writing Life) op de duikvluchten van een stuntvlieger. En inderdaad: de in de lucht geschreven bewegingen van de acht mannen en zeven vrouwen werken hypnotiserend, mede door de glooiende compositie van Owen Belton. De dansers vallen bijna, laten hun hoofd verdwijnen tussen opgetrokken schouderbladen of staan/dansen extreem lang uit het lood. Sommige duetten zijn te globaal aangezet en duren te lang. Maar het geheel laat een prettig mysterieuze indruk achter. Al is het eind (wederom een eenling geplukt uit het podium kruisend vee) wel erg netjes en cyclisch.

Artistiek leider Anders Hellström, vanwege zijn dansverdiensten deze week door de Zweedse prinses Christina verkozen tot winnaar van de Carina Ari Erepenning 2005, kent Pite uit zijn tijd bij het Ballett Frankfurt van William Forsythe. Niet vreemd dat hij ook Of any if And (1995) uit Forsythes oeuvre in dit programma opnam. Wel zorgt dit duet, gesecondeerd door twee citerende dansers, voor een tamelijk studieus einde van dit programma. Het NDT danst dit typisch postmoderne dansstuk voor het eerst en neemt het met woord en betekenis goochelende experiment bloedserieus. Engelse woorden op repen stof dalen uit en stijgen op in de toneeltoren (nothing, rare, body, all in, out). Paula Sánchez en Yvan Dubreuil murmelen zittend citaten terwijl Virginie Martinat en Lukas Timulák op uitgestreken metaalklanken (Thom Willems) hun ledematen in strakke lijnen vouwen en ontvouwen. Knap hoe ze exact de juiste adempauzes laten vallen.

Maar qua impact haalt Of any if And het niet bij de opening: de reprise van Safe as Houses (2001) van Paul Lightfoot en Sol León. In dit half uur spelen elf wandelende dansers en één draaiende muur een spel van verdwijnen en verschijnen. Zwart maakt plaats voor wit maakt plaats voor zwart. Alles even rustig. Zoals dit hele programma meer mystiek dan dynamiek uitstraalt. Maar dat mag best een keer.

Annette Embrechts


T/m 3 december (www.ndt.nl).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden