FilmrecensieMoffie

Een geslaagde zoektocht naar zachtheid in een snoeiharde omgeving ★★★★☆

Vlak voor Nicholas noodgedwongen van huis vertrekt om zijn soldatentraining te beginnen, stopt zijn vader hem een seksblaadje toe; iets met blote vrouwen op de voorkant. ‘Munitie’, noemt zijn vader het cadeau. Stoeremannenpraat, in het fraaie Zuid-Afrikaanse liefdesdrama Moffie. Nicholas kan er weinig mee.

Het is 1981 en Nicholas van der Swart (Kai Luke Brummer) is opgeroepen voor dienst onder het apartheidsregime. De jongste generatie Afrikaners wordt klaargestoomd voor de strijd tegen communisten, culminerend in een patrouille op de grens van toenmalig Zuidwest-Afrika (het huidige Namibië) en het vijandig geachte Angola. 

De wereld waarin Nicholas terecht komt is hard en gesloten. Zwaar homofoob bovendien en daardoor buitengewoon vijandig. De besnorde drillinstructeur Brand (Hilton Pelser) fulmineert aan de lopende band tegen zogenaamde moffies, een Zuid-Afrikaans scheldwoord dat door de ondertitelaar als ‘flikkers’ wordt vertaald.

Nicholas’ oog valt op collega-kadet Dylan (Ryan de Villiers) en de interesse is wederzijds, maar wat moeten ze daarmee, op deze plek en in deze tijd? Ja, samen Sugar Man zingen tijdens het schoonmaken van hun wapens. Stiekem tegen elkaar aankruipen, om warm te worden na een nachtelijke regenbui. Een vluchtige kus vlak voor het weekendverlof.

Net als in Skoonheid (2011), de bekendste van zijn drie eerdere films, schetst de Zuid-Afrikaanse filmer Oliver Hermanus met Moffie, gebaseerd op de autobiografische roman van André Carl van der Merwe, een even benauwend als intiem beeld van onderdrukte seksualiteit. Hermanus toont zich onderwijl zichtbaar bewust van de filmgeschiedenis: niet zozeer ter verhulling van een gebrek aan inspiratie, maar waarschijnlijker om de tijdloosheid van zijn thematiek te accentueren.

De uitgebreid in beeld gebrachte, veelal ontmenselijkende drillsessies met de jonge kadetten (‘stop die kots terug in je eigen mond!’) doet sterk denken aan de lange opbouw van de Vietnamfilmklassieker Full Metal Jacket, inclusief die ene aspirant-soldaat voor wie het ter plekke te veel wordt. De aandacht voor mannelijke lijven oogt in deze context als ode aan Claire Denis’ schitterende vreemdelingenlegioendrama Beau travail. De shirtloze volleybalscène is een rechtstreeks citaat uit Top Gun.

Maar Hermanus en vooral ook zijn vaste, getalenteerde cameraman Jamie D. Ramsay gebruiken die invloeden om de film vervolgens met overgave naar hun hand te zetten. Moffie is bovenal een subtiel zinnelijke film. Een geslaagde zoektocht naar zachtheid in een snoeiharde omgeving. Tijdens die slaapscène voel je wat deze jongens voelen, omdat de camera fijntjes hun blik vangt: al lepelend éven kijken naar een ontblote nek. Je ligt er nog net niet zelf naast.

De impact van die aanpak is groot – tot en met de wonderschone epiloog.

Moffie

★★★★☆

Drama

Regie Oliver Hermanus

Met Kai Luke Brummer, Ryan de Villiers, Hilton Pelser, Matthew Vey, Stefan Vermaak

104 min., in 16 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden