Column Floortje Smit

Een film over de maanlanding zónder het planten van de Amerikaanse vlag: #ophef gegarandeerd

Neil Armstrong op de Maan en naast de Amerikaanse vlag. Beeld ANP

Als er zoiets zou zijn als een afvinklijstje voor een verfilming van de eerste maanlanding, zouden daar zeker twee dingen op staan. Dat roemruchte zinnetje ‘One small step for man, one giant leap for mankind’ natuurlijk. En het planten van de Amerikaanse vlag door astronauten Neil Armstrong en Buzz Aldrin. Toch?

Niet volgens regisseur Damien Chazelle. In zijn film over Armstrong, First Man, zie je dat tweede namelijk niet. En dat schoot sommige kijkers tijdens het filmfestival in Venetië in het verkeerde keelgat. Wat was dat nou weer voor anti-Amerikaans statement? ‘Volgens mij werd de gebeurtenis wereldwijd gezien als een prestatie van de mensheid’, probeerde Canadese acteur Ryan Gosling de film op een persconferentie te verkopen. ‘Ik geloof niet dat Neil Armstrong zichzelf zag als Amerikaanse held.’

O jee. Dat was in conservatief Amerika natuurlijk olie op het vuur. Dan kun je als regisseur nog zeggen dat het geen politiek statement was en dat de film vooral over Armstrongs privé-ervaringen gaat, dan kunnen de zonen van de overleden astronaut nog stellen dat ze volledig achter de artistieke keuzen staan en dan kunnen filmcritici nog sputteren dat de Amerikaanse vlag wel degelijk te zien is op de maan, maar dat is dan te laat. De Republikeinse senator Marco Rubio noemde het ontbreken van dat moment ‘complete gekte’, en Aldrin liet via Twitter weten #proudtobeanAmerican.

Had niemand deze reacties kunnen voorzien? Je hoeft de Wikipediapagina over de vlag op de maan maar te lezen (de ‘Lunar Flag Assembly’) om te leren dat president Nixon in 1969 een wet had uitgevaardigd waarin werd gesteld dat het planten van de vlag op de maan een ‘symbolisch gebaar van nationale trots’ is. 

En precies zo worden Amerikaanse vlaggen doorgaans gebruikt in speelfilms. Zeker in de jaren tachtig, toen Hollywoods beoogde afzetmarkt nog compleet ‘team Amerika’ was, hadden de stars and stripes die betekenis – van de bokser Rocky die zich in de vlag wikkelde na zijn overwinning in Rocky IV tot de prominent aanwezige vlaggen in Top Gun. En het politieke klimaat mag tegenwoordig ingewikkelder zijn, regisseur Michael Bay is nog steeds fan: hij slaagde erin 469 Amerikaanse vlaggen te laten zien in 12 films, blijkt uit een YouTube-filmpje. Maar zelfs als een vlag een wat vileine knipoog is naar het land van onbegrensde mogelijkheden – zoals in The Wolf of Wall Street en Gangs of New York – heeft hij lading. Niet verrassend dus, dat aan het ontbreken van een belangrijk vlagmoment óók betekenis wordt gehecht, al is het niet zo bedoeld.

Overigens liep het niet goed af met de eerste Amerikaanse vlag op de maan. Volgens Aldrin werd hij omver geblazen toen de raket terugkeerde naar de aarde. Dat laat Chazelle óók niet zien in zijn film, en dat is maar goed ook: dat was waarschijnlijk nog slechter gevallen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.