Een echte gothic held is onbegrepen

Drukker bezocht dan ooit was het gothic festival Summer Darkness. Muzikaal is er in het genre echter geen progressie...

Organist Stephen Taylor toont zich een beetje teleurgesteld dat er zo weinig gothics naar de Utrechtse Nicolaïkerk zijn gekomen. Zijn solovoorstelling, die deel uitmaakt van de ‘Zomerorgelbespelingen’ zoals die iedere zaterdagmiddag deze zomer gegeven worden, trekt het gebruikelijke publiek van keurige dames en heren van middelbare leeftijd. En Taylor had in de stad juist diverse gothics aangesproken en weten te enthousiasmeren. Er druppelen gedurende zijn uitvoering van werk van Carl Philip Emanuel en Johan Sebastian Bach wel wat vertegenwoordigers uit zijn beoogde nieuwe doelgroep binnen, maar de concurrentie is groot.

Want zoals zoveel Utrechtse cultuurinstellingen en kerken, wilde ook de Nicolaïkerk zijn deuren openstellen voor de bezoekers van het vierdaagse Summer Darkness, en er waren modeshows, markten lezingen, picknicks en wandeltochten langs gotische gebouwen. Het straatbeeld in de Utrechtse binnenstad werd vier dagen bepaald door de veelal zwart uitgedoste gothics. En wie geïntimideerd raakte door ofwel al het dreigende zwart op de gezichten, of de bruinhemden met opgeschoren haar: extreme modeopvattingen zijn nu eenmaal onderdeel van de ware gothic beleving. Eigenlijk vormen ze het vriendelijkste, meest welgemanierde concertpubliek dat een festival zich kan wensen. Ze hebben elkaar dit jaar nog enthousiaster opgezocht dan ooit; met een totaal van zesduizend bezoekers is deze vijfde Summer Darkness de meest succesvolle.

Het gekke is alleen dat die stijgende populariteit nauwelijks lijkt te zijn bepaald door het muzikale aanbod. Niet dat de organisatie steken heeft laten vallen: wat beschikbaar en betaalbaar is in het genre (geen Lacuna Coil, Marilyn Manson of Nine Inch Nails) stond er. Maar na drie middagen en avonden de zalen van Tivoli en Ekko afgestruind te hebben, kan geconcludeerd worden dat er geen enkele progressie in de muziek te bespeuren valt.

Het leukste optreden geeft vrijdag Emilie Autumn. Meer Victoriaans dan gotisch is de verschijning van de vier zangeressen, zeer knap is het vioolspel van Autumn zelf. Iets te veel theater en te weinig aandacht voor de muziek, maar dat lijkt het hele weekend het geval.

De publieksfavoriet zaterdag is VNV Nation, dat in Tivoli tamelijk lichtvoetige electropop brengt: meer Depeche Mode dan Front 242, maar dan zonder echte liedjes. Ook niet echt donker klinkt in Tivoli-dependance De Helling The Crüxshadows: weliswaar met een vervaarlijk schreeuwende zanger, maar muzikaal zo knullig neergezet, dat iedere dreiging uitblijft. En wanneer de zanger trots meldt op de eerste plaats van de Amerikaanse dancetop-10 te hebben gestaan, is het helemaal gedaan met de geloofwaardigheid. Want de echte gothic helden staan niet in de hitparade, die floreren in de underground, trots dat ze niet door de buitenwereld worden begrepen.

Daar zit ‘m ook de aantrekkingskracht van Summer Darkness in, dat alle onbegrepenen elkaar vier dagen in vol ornaat ontmoeten. En dan is het voor de niet-ingewijden ook even schrikken wanneer je op zaterdagmiddag na de Bach-recital Ekko binnenloopt en drie paramilitair ogende lieden op staande trom een straf marsritme hoort spelen. Donkere zanglijnen, gesampelde krijgsbevelen uit tijden waar we liever niet aan herinnerd worden. De naam is Die weisse Rose. Ze komen uit Denemarken en hebben een nieuw genre geschapen: militante neoconservatieve avant-garde. Het oogt alsof er een stel neo-nazi’s op het podium staan, maar dat is de band net zo min als dat Marilyn Manson echt bloed zou drinken. Vreemd genoeg stemt het ook tot nadenken: een ‘fout’ kapsel, bruin hemd en stropdas blijkt angstaanjagender dan alle vampierkostuums en satansvereerders bij elkaar. Met dat gegeven speelt Die weisse Rose – de naam is afkomstig van het studentenverzet tegen de nazi’s – ook.

‘Onverschilligheid is de vijand’, staat er een paar uur later in hetzelfde Ekko op het scherm achter de band Rome, dat een muzikaal hoogtepunt blijkt. Geen gemakkelijke muziek, deze neofolk, en ook niet zo vrolijk. Maar bands als Rome vormen hier de minderheid. In weerwil van het duistere imago van gothic muziek is de sfeer op Summer Darkness vooral plezierig en ontspannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden