Een echte Brueghel uit de keukenla

Tussen Kunst & Kitsch bestaat 25 jaar. Nog altijd loopt de spanning hoog op als de expert zegt wat de waarde van een voorwerp is.

Door Paul Onkenhout

Een poging van AVRO-directeur Willemijn Maas: ‘Het zijn allemaal kleine verhalen van mensen, aangevuld met kennis over het voorwerp.’ Ze vindt de formule van het programma ‘ijzersterk’ en brengt een nobel subdoel van de omroep onder de aandacht: ‘Kunst toegankelijk maken.’

Ook maakt Tussen Kunst & Kitsch volgens haar deel uit van de ‘missie van de AVRO’. Hoe dan ook, al een kwart eeuw loopt de spanning ter plekke en in de huiskamer hoog op als de expert eindelijk en bloedserieus zegt wat de waarde van een voorwerp is.

Cees van Drongelen

Het programma werd op 31 oktober 1984 voor het eerst uitgezonden, vanuit het Singer Museum in Laren. Initiator Cees van Drongelen had zich laten inspireren door een BBC-programma waarin onwetende burgers kunstvoorwerpen of daarop gelijkende prullaria toonden aan kenners: The Antiques Roadshow.

Van Drongelen was tot 2002 de presentator. Hij werd opgevolgd door Nelleke van der Krogt. Ook zij stelt, enigszins tot haar verbazing, vast dat de formule onveranderd is. Anderhalf miljoen kijkers trekt het programma desondanks nog steeds.

Ook opvallend, volgens Van der Krogt: ‘Het verloop onder de experts is heel klein.’ Ondeugend grapje tussendoor: ‘Onze experts zijn allemaal keurige mensen. Ze scheiden niet en ze worden ook niet zoenend met voetballers betrapt in parkeergarages.’ Na een korte stilte: ‘Daar zijn ze misschien ook wel wat te oud voor.’

Een van de experts is John Hoogsteder, van de Haagse kunsthandel Hoogsteder & Hoogsteder. De andere Hoogsteder is zijn zoon, Willem Jan, die in Tussen Kunst & Kitsch soms invalt, buiten beeld.

Geen vergoeding

Senior is al 21 jaar aan het programma verbonden. Hij verving Saam Nijstad, een kunsthandelaar die in de beginjaren Van Drongelen terzijde stond en werd getroffen door een hartinfarct. ‘We zijn allebei Hagenaar en allebei gespecialiseerd in Hollandse schilderijen uit de 16de, 17de en 18de eeuw. Logisch dat hij mij benaderde.’

De experts – vijftien momenteel – krijgen voor hun inspanningen geen vergoeding. Hoogsteder: ‘Wat moeten we jullie betalen, vroeg de AVRO destijds aan Saam. Wat jullie kunnen betalen is te weinig, zei Saam, en wat we willen hebben, is te veel.’ Hoogsteder wil daar graag aan toevoegen dat hij en zijn collega’s niets kopen en niets verkopen, ‘in tegenstelling tot wat soms wordt gedacht’.

Het is goed voor de naamsbekendheid, geeft Hoogsteder toe. ‘Maar we doen het vooral omdat het zo ontzettend leuk is. We zijn een vriendenclub.’ Veel tijd kost het ze niet. ‘Het gaat om tien opnamedagen per jaar en we hoeven niks voor te bereiden.’

Een opnamedag is net circus, volgens Hoogsteder. De kaarten voor de tien dagen zijn gewoonlijk binnen 24 uur uitverkocht. Verdeeld over zes groepen mogen 1.200 mensen ieder maximaal drie voorwerpen laten zien. ‘Het zijn allemaal gewone mensen die iets bijzonders in huis denken te hebben. Verzamelaars zien we niet.’ Tussen Kunst & Kitsch, dat is ‘op een laagdrempelige manier aan het grote publiek een gevoel voor kunst overbrengen’.

Met genoegen denkt Hoogsteder terug aan de vrouw in Antwerpen die een schilderij liet zien. ‘Vreselijk mooi. Het bleek een schilderij van Ferdinand van Kessel te zijn, met een waarde van 100 duizend euro. Een week eerder was het huis van die vrouw leeggeroofd, maar dat schilderij hadden de dieven laten hangen.’

Net zo smakelijk is de anekdote over het eerste van de twee schilderijen van Pieter Brueghel die Hoogsteder ontdekte. ‘Het lag in de keukenla. Die mensen gebruikten het als onderzetter voor de theepot.’

Nelleke van der Krogt (ANP) Beeld
Nelleke van der Krogt (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden