Een diepgravend portret van Joni Mitchell

Beeld Studio V

Toen Joni Mitchell in 2015 door een hersenbloeding werd getroffen, duurde het drie dagen voordat ze in haar keuken werd gevonden. Wie David Yaffe's nieuwe portret van haar leest, is hierdoor wel geschokt maar niet verbaasd. 'Samen oud worden', in één huis met iemand anders, zat er voor Joni nou eenmaal niet in. Dat was voor gewone mensen.

En ongewoon was ze, ook voor een rockster. Dit gold voor haar muziek én voor wie ze zelf was - een scheidslijn was er vaak niet. Haar doorbraakalbum Blue (1971), waarvan er in de VS tien miljoen verkocht zijn, was een aaneenschakeling van teksten over moeilijke relaties.

David Yaffe
Reckless Daughter - A Portrait of Joni Mitchell
Non-fictie
Sarah Crichton Books/Farrar, Straus and Giroux;
544 pagina's
€23,99

Haar oeuvre

Die namen zijn bekend en komen in Reckless Daughter opnieuw voorbij. Leonard Cohen, met wie Roberta Joan Anderson (Alberta, 1943) een Canadees verleden deelde. David Crosby, die Joni in 1968 naar Los Angeles haalde, om haar daar kwijt te raken aan Graham Nash. James Taylor, kortstondig in de aanloop naar Blue. En eerst natuurlijk Chuck Mitchell, een folksinger uit Chicago, met wie ze van 1965 tot 1967 getrouwd was en wiens achternaam ze heeft gehouden.

Aan deze vertrouwde feiten voegt Yaffe twee waardevolle dingen toe. Herinneringen van Joni Mitchell zelf, met wie hij uitgebreid heeft kunnen spreken. En een zware focus op de inhoud van haar oeuvre. Van lezers wordt hierdoor soms veel gevraagd, maar bij Joni kan dit ook niet anders. Haar muziek was complex en Yaffes minutieuze analyse van songs zal voor doorsneerockliefhebbers technisch niet te volgen zijn.

Vier pakjes sigaretten

Al net zo diepgravend deconstrueert Yaffe Mitchells teksten, die hij soms nog serieuzer lijkt te nemen dan Joni zelf deed. Na haar eerste succesdecennium koos Mitchell voor een nieuwe muzikale richting. Voorbij was de tijd waarin zij legendarisch geworden folkrock-songs schreef als Both Sides Now, Big Yellow Taxi en Woodstock. Ze ging samenwerken met vooraanstaande jazzmusici. Behalve tot nieuwe, nooit-blijvende relaties, leidde dit ook tot een daling van de verkoopcijfers van haar albums.

'Oprechtheid', heeft Joni gezegd, 'is mijn allergrootste zwakte.' Compromisloos was misschien het betere woord. Op elke pagina van Reckless Daughter zijn we in het gezelschap van iemand die haar eigen weg gaat en nooit omkijkt. Haar reputatie kan voor de eeuwigheid niet meer stuk. Wat wel stuk ging, is haar unieke stembereik- zelf heeft ze altijd tegengesproken dat die dagelijkse vier pakjes sigaretten hier iets mee te maken hadden.

Begin november werd Joni Mitchell 74. Ze is intussen weer af en toe in het openbaar gesignaleerd, in een rolstoel. Maar dat ze helemaal zal herstellen, lijkt niet waarschijnlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden