tv-recensieFrank Heinen

Een detectiveserie waarin de moordenaar zich direct aangeeft? Des te beter

null Beeld
Beeld

Als je er niet op den duur muf en arm en dik en somber van zou worden, zou ik best mijn bestaan kunnen vullen met het eindeloos kijken naar Britse detectives. Hoe Britser, hoe beter. Daar zijn er heel veel van, en er komen nog elke dag nieuwe bij, zodat je nooit zonder komt te zitten.

De terugkerende elementen – een inspecteur die vergeefs tracht te stoppen met roken of een hogergeplaatste die het onderzoek tegenwerkt – zijn voor je gemoed wat een kop thee is voor je slokdarm. En omdat de detectives in je herinnering uiteindelijk één reusachtige kluwen gaan vormen, kan er in geval van nood ook worden overgegaan op recycling. Zolang de NPO af en toe een serie als Des op NPO Plus achterlaat, als een vondeling voor de deur van een gastvrije familie, hoeft het zo ver niet eens te komen.

Des (begin 2021 ook op televisie, de data volgen nog) gaat over seriemoordenaar Dennis Nilsen, een schitterende, onderkoelde rol van David ‘Broadchurch’ Tennant. Nilsen heeft werkelijk bestaan. Hij is twee jaar geleden gestorven, maar in de jaren zeventig en tachtig vermoordde hij doodgemoedereerd junks en dakloze jongens die hij bij hem thuis had uitgenodigd. Nilsen werd pas ontmaskerd toen hij klaagde over een verstopte afvoer; de buizen bleken vol te zitten met menselijke resten.

David Tennant als Dennis Nilsen Beeld Des
David Tennant als Dennis NilsenBeeld Des

Op dat punt begint Des. De serie ontvouwt zich niet als een bevredigende whodunit, maar als een schier onoplosbaar waarom-raadsel. Waarom brengt een voormalig agent min of meer willekeurige bezoekers om zeep, en wáárom laat hij zich min of meer vrijwillig arresteren? Die vraag houdt alle personages drie afleveringen lang bezig: speurder Peter Jay, wiens uitbundig geplooide gezicht vooral melancholieke vasthoudendheid uitstraalt, schrijver Brian Masters, Nilsens biograaf (Des is gebaseerd op zijn biografie) en ook Nilsen zelf legt een niet-aflatende, naar narcisme zwemende interesse in zijn eigen beweegredenen aan de dag.

De meeste detectiveclichés worden in Des zorgvuldig omzeild, al wordt ook hier het onderzoek klassiek gefrustreerd door die eeuwige hogergeplaatsten en slaagt ook nu de inspecteur er maar niet in het roken op te geven.

Regelmatig roept de serie herinneringen op aan het eveneens door ITV geproduceerde en deze zomer door de NPO uitgezonden A Confession. Ook die op feiten gebaseerde miniserie – een hoogtepunt voor de muffe detectivebinger in mij – draaide grotendeels rond de verhouding tussen de speurder en de moordenaar, en over wie wie manipuleert, en wat een bekentenis feitelijk voorstelt.

Nilsens egomane fascinatie voegt er in Des nog een vraagstuk aan toe: wat zegt de publieke fascinatie voor seriemoordenaars over ons, het publiek? Willen mensen werkelijk zulke gebeurtenissen begrijpen en er mogelijk iets ongemakkelijks van opsteken, of willen ze zich er toch liever op veilige afstand hoofdschuddend aan verlekkeren? Een antwoord krijg je niet, maar da’s goed. Ik zou haast zeggen: des te beter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden