Een dartele reünie van eeuwig jonge honden

De jaren tachtig slaan terug. Het David Murray Octet en Bobby Previte's Bump the Renaissance maakten het SJU Jazz Festival het afgelopen weekend in Utrecht tot een feest....

Wim Bossema

De drummer had de leden van zijn band wel om de hals willen vliegen en bij de nieuwkomer, de oudere basgitarist Steve Swallow, deed hij dat ook. Hij maakte zelfs een buiging voor zijn jeugdheld. De vreugde prikkelde de musici stuk voor stuk tot grootse prestaties. Het was vervreemdend om Previte enkele stukken uit de jaren tachtig schalks als 'rather ancient' te horen betitelen, want ze schitterden als de nieuwe.

Bump the Renaissance staat aan het begin van een wereldtoernee. Na enkele jaren een band met electrische gitaren te hebben geleid, verlangde Previte kennelijk terug naar het geluid van trombone (Ray Anderson), tenorsax (Marty Ehrlich) en piano (Wayne Horvitz).

In de muziek van Previte zijn de drums de dominante stem. Hoe zeer hij de leden van zijn 'all star band' ook zegt te bewonderen, hij heeft de leiding. Previte houdt het meeslepende tempo vast en schept de ruimten voor solisten. Die aanvaarden de eeuwige jonge hond grijnzend als hun aanjager. Zelfs Ray Anderson, de trombonist met het grote ego, die een band als geen ander kan laten schallen. In zijn mooiste improvisatie fluisterde hij zondagavond als een muisje, terwijl Previte met zijn vingers meetrippelde over de trommels.

Graig Harris, de andere trombonist die in de jaren tachtig de toon zette, schitterde op zaterdagavond in het octet van David Murray. Het was in een bewerking van het wonderschone Naima van John Coltrane. Hij zong op zijn trombone een teder en ingetogen lied, met af en toe zo'n Harris-uithaal, een kreet. Hij speelde een duet met trompettist Rasul Siddik en zuchtte in verrukking over diens breekbare noten: 'Rasul, Rasul.'

Het tekende de sfeer. Hier staat het fameuze Octet weer, nog wat onwennig, maar opgewonden over de gebeurtenis. Murray bracht een liefdesverklaring aan Coltrane. Hij wilde daarvoor het Octet-geluid: de doelbewuste chaos afgewisseld met pure lyriek, vooral in de solo's. Murray heeft Coltrane's klassieke stukken volledig herschapen. Voor Giant Steps ging hij bijvoorbeeld uit van de solo's die de meester ooit speelde.

Naima liet hij voorafgaan door een pianosolo van de virtuose nieuwkomer J.J. Jackson, die meer herinnerde aan Debussy dan aan welke jazz-pianist ook. De overtuigende suggestie: Naima is het impressionistische hoogtepunt in de jazzgeschiedenis.

Bij Murray's eerbetoon stak het optreden van Carlos Ward eerder op de avond schril af. Ward maakte naam bij Abdullah Ibrahim, maar sinds hij in de jaren negentig eigen bands leidt wil het niet echt lukken. Zijn toon is kraakhelder, zijn loopjes zijn soepel, maar hij slaagt er maar niet in muziek te maken waarin zijn eigen geluid tot zijn recht komt. Zijn jonge musici hielpen hem daar niet bij.

Marilyn Crispell speelde zondag met twee oudgedienden: bassist Gary Peacock en drummer Paul Motian. Ook zij vestigde haar naam in de jaren tachtig. Ze heeft haar avantgardistische jaren achter zich gelaten. Haar klassieke opleiding klinkt meer en meer door in haar composities en haar improvisaties.

Paul Bley is nu meer een inspiratiebron dan Cecil Taylor. De keuze van Peacock en Motian, twee eminente Bley-begeleiders, is veelzeggend. Met hen maakte ze de cd 'Nothing Ever was, the Music of Annette Peacock'. De drie bereiken momenten van grote schoonheid, maar net iets te vaak verslapt de spanning door de al te lang uitgesponnen structuren van Crispells bouwwerken.

Het SJU Jazz Festival slaagt er iedere keer weer in een bijzondere Utrechtse groep te laten horen. Tussen al die Amerikanen wist Utrecht Deep Artment op te vallen. 'Utrecht Deep Artment droomt, kwettert en swingt', kopte de Volkskrant eerder. Dat was zaterdag niet anders: heftig samenspel, gedichten, een compositie van gsm-geluiden. En Janice Jackson zong zelfs een stukje uit de krant. Dada leeft!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden