Beschouwing Fashion Statements

Een blotebillenpak naast een voedsterkorset: op Fashion Statements gaat mode de dialoog aan met het verleden

In het Amsterdam Museum reageren modeontwerpers van nu op weelderige baljapons en geborduurd schoeisel van toen. Valt er iets te leren van de confrontatie? Jawel: rupsje-nooitgenoeg is van alle tijden.

Jurk van Marga Weimans, 2007 Beeld Amsterdam Museum, fotograaf Marten de Leeuw

Het idee is eigenlijk supersimpel: een zwik oude kostuums uit de depots halen, ze naar thema’s rangschikken en er hedendaagse ontwerpers op laten reageren, of voortborduren. Als je bedenkt dat mode altijd in golven komt, dat elke actie een reactie uitlokt, dan snap je dat de parallellen snel gevonden zijn. Maar als je dan in het Amsterdam Museum staat, tussen enerzijds korsetten en crinolines uit de 19de eeuw en anderzijds een dikkebuikjurk en een blotebillenpak uit 2019, dan gebeurt er toch iets. Noem het een dialoog tussen het verleden en het heden. Of, nuchterder: een besef dat bijna alles verandert, maar het menselijk lichaam amper. 

Fashion Statements heet de modetentoonstelling in het Amsterdam Museum, samengesteld en bedacht door gastcurator Marian Duff, conservator mode en kostuum Judith van Amelsvoort en conceptmaker Annemarie de Dekker. Tien maanden heeft het gekost, vertelt Duff, om 55 historische kledingstukken en 25 paar schoenen te koppelen aan vijftien items van vijf hedendaagse modemakers: Ninamounah, Marga Weimans, Bas Kosters, Art Comes First, Karim Adduchi en Patta. Niet de meest voor de hand liggende publiekslievelingen uit de mode, wel ontwerpers en ontwerpteams met een diverse achtergrond en een link met Nederland. En minstens zo belangrijk: met een verhaal dat ze graag vertellen. 

Zo reageert Ninamounah in de zaal ‘Shape your body’ op het insnoeren van tailles, het bedekken van billen en het wegdrukken van zwangere buiken door alles juist apetrots te laten zien. De ontwerper laat zich inspireren door het dierlijke in de mens, en is wars van insnoeren. Haar op ouderwetse onderkleding geïnspireerde genderneutrale bovenkleding werd getoond tijdens Paris Fashion Week maar speciaal voor deze tentoonstelling ontworpen: zo kunnen we de jurk met een welving ter grootte van een zwangere buik – ook te dragen als je niet zwanger bent – zien als een lekker puh richting het voedsterkorset uit 1890 dat er pal naast staat: een gecompliceerd stoffen pre- en postnataal harnasje, met veters die je een beetje kunt laten vieren als de buik groeit, en knopen waarmee de cups losgemaakt kunnen worden om borstvoeding te geven.

Zwangerschaps- en voedsterkorset, ca. 1890 Beeld Amsterdam Museum, fotograaf Monique Vermeulen
Zwangerschapskorset van Ninamounah, 2019 Beeld Amsterdam Museum

De in Marokko geboren Karim Adduchi mocht in de weer met het thema heupen in de zaal ‘Hips don’t lie’ en liet de kamerbrede 18de-eeuwse robes à la française weerspiegelen in zijn getailleerde creaties van traditionele berbermaterialen. Marga Weimans, Rotterdamse met Surinaamse roots, is gekoppeld aan het thema ‘More is more’. Haar monumentale zwarte jurken van polyester, tin en plastic, die refereren aan overdaad en vergankelijkheid, en aan het slavernijverleden dat aan de textielindustrie kleeft, staan naast lieflijke zijden japonnen en een droom van een baljurk. Mouwloos en vloerlang is die, gemaakt van eigeel fluweel met struisvogelveren, met een ingesnoerde taille van slechts 54 centimeter. Ooit gedragen door de jong gestorven Marie van Someren Brand – Zoethout (1866-1897), echtgenote van de eerste conservator van het Stedelijk Museum, Eduard van Someren Brand.

Baljapon, 1895 Beeld Amsterdam Museum, fotograaf Monique Vermeulen

Wat opvalt, ook bij de geborduurde jurken en gedessineerde sitsen jakken die echoën in de kleurrijke ontwerpen van Bas Kosters, is hoe gaaf de kleren van het Amsterdam Museum zijn, en hoe mooi ze zijn gedrapeerd op de poppen. Dat was nog een heel werk, vertelt Duff, omdat vooral de oude jurken voor hedendaagse begrippen ongebruikelijke afmetingen hebben. Idioot smalle tailles dus, of kinderachtige lengtes. De historische kostuums zijn tentoongesteld op klassieke mannequins zonder hoofden, de moderne kleding wordt gedragen door nieuwe etalagepoppen die – heel bewust, vanwege de inclusiviteitsboodschap van zowel Duff als het Amsterdam Museum – in verschillende huidkleuren gespoten zijn.

In het onderdeel ‘Shades of black’ is behalve de huidkleur zwart de ooit voor rouwen én trouwen populaire textielkleur zwart leidend. Het hippe zwarte herenmodecollectief Art Comes First, bestaande uit de Brit Shaka Maidoh en de in Angola geboren Sam Lambert, vieren met hun letterlijk kleurloze ontwerpen zwarte cultuur, zwarte muziek en zwarte liefde.

Het enige zaaltje zonder kleding is ‘Not made for walking’ waar drie sneakercollabs van het Amsterdamse label Patta en 25 paar historische schoenen om de aandacht vechten. Hoe bijzonder de sneakers ook zijn, de oude schoenen winnen, al was het maar omdat ze puntgaaf zijn, gemaakt van kleurrijk zijde en brokaat, en af en toe hysterisch uitbundig door de strikken, borduursels, linten, rozetten en kwastjes die erop en eraan zitten. 

Damesschoenen van zijde, leer en gouddraad, ca. 1750. Beeld Amsterdam Museum
Patta Kangaroos, 2011 Beeld Amsterdam Museum, fotograaf Monique Vermeulen

Bijna alle schoenen blijken te zijn verzameld door Sophia Adriana de Bruijn (1816-1890), die in 1860 trouwde met jonkheer Augustus Pieter Lopez Suasso en met hem door Europa reisde. Onderweg kocht het echtpaar juwelen, horloges, kleding en schoenen. Véél schoenen. Op de lijst die Sophia bijhield stonden tachtig paar genoteerd, geen wonder dat de meeste modellen amper gedragen zijn. Een vergelijking met Patta-oprichters Edson Sabajo en Guillaume Schmidt die de hele wereld over reisden om de meest exclusieve sneakers naar Nederland te halen is makkelijk gemaakt.

Zijn we dan niks opgeschoten de afgelopen twee eeuwen? Ja, als je bedenkt dat het draagcomfort enorm is toegenomen. Maar qua opdof- en verzameldrift zijn zowel de historische als de moderne mens rupsjes nooitgenoeg – naar wier garderobes het heerlijk kijken is.

Fashion Statements, Amsterdam Museum, t/m 8/9. 

Mode luisteren

Behalve voor het oog is Fashion Statements ook een lust voor het oor. In elke zaal klinkt muziek die door de ontwerpers is uitgezocht om hun statements te onderstrepen. Bij Ninamounah worden Eartha Kitt, The Runaways en Blondie gespeeld, bij Marga Weimans traditionele marronmuziek. Bas Kosters laat Boy George, Alice Coltrane en Patti Smith horen, Art Comes First draait Steel Pulse, Buddy en Syl Johnson en Patta koos voor Fela Kuti en D.I.T.C.. Bij Karim Adduchi klinken Chopin, Glass en Satie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden