BESPREKING

Een bijzonder boek over gewone kleding

Een boek over gewone vrouwen met gewone kleren. Maar dan wel kleren met herinneringen, met beloftes, met rituelen. Want ieder truitje heeft een waarommetje.

Beeld Women in Clothes

Wat droegen moeders toen ze nog geen moeders waren? Hoe keken ze, wat deden ze, wat dronken ze, hoe zat hun haar? En lijken wij op hen, wij dochters, die ooit zwoeren: we doen het anders, beter of misschien wel net zo goed als zij? Wij, die ons afvragen: wat is er over van dit meisje, waar bleven die kleren, die lach, die onbezorgde blik? Of die juist alles herkennen: dezelfde lach, dezelfde blik als dertig, veertig, vijftig jaar geleden. Hetzelfde gevoel voor stijl.

Het wemelt van de moeders in het pas verschenen boek Women in Clothes. Ze hebben commentaar op wat hun volwassen dochters dragen (hoewel een opgetrokken wenkbrauw vaak al genoeg is om te zorgen dat die hun eclectische combinatie verruilen voor iets 'fatsoenlijkers'), geven ongevraagde adviezen ('mijn moeder zei dat rood en zwart voor majorettes was'), maar dienen ook ter inspiratie.

'Ik hou van deze foto van mijn moeder', schrijft één zo'n dochter bij een zwart-wit kiekje uit de jaren zestig van een jonge vrouw met steil haar en een half onschuldig, half uitdagend lachje, zittend in een roeiboot. 'Ze was hier tussen de 18 en 20 jaar oud en toen ik opgroeide, vertegenwoordigde dit beeld alles wat ik wilde zijn, de periode waarin ik wilde leven en het zelfvertrouwen dat ik ooit misschien zou hebben. I love her stripey top.'

Women in Clothes is een babbelbox in boekvorm. Sla het open en je wordt zowat verzwolgen door een golf van soortgelijke uitspraken, mijmeringen, anekdotes en gesprekken van en tussen vrouwen. Het boek oogt als een in chique softcover gestoken lexicon, vol met rubrieken, foto's, tekeningen en beeldverhalen. Het werd met aanstekelijk enthousiasme samengesteld door drie jonge New Yorkse schrijfsters, en gaat, zoals de titel al weggeeft, over vrouwen en kleding.

Beeld Women in Clothes

Babykots

Let wel: gewone kleding. Dus geen door stylisten uitgebalanceerde setjes van net niet bij elkaar passende, maar toch zo subliem matchende designerstukken met bijbehorende prijzen. Nee: overalls. Veel te grote truien met Kurt Cobain erop. Stukgelopen cowboylaarzen. Hoofddoeken, een rok met zakken en een bloemenjurk met babykots waar desondanks zes dagen achtereen in werd geleefd. Kleding die wordt gedragen door 'gewone', onbekende vrouwen met allerlei achtergronden en van verschillende geloven.

Vrouwen zoals Laura Snelgrove, die vertelt hoe ze als kind een bloemetjesjurk over haar hoofd trok om zich te verstoppen en nog goed weet dat ze zich toen voor het eerst realiseerde dat kleding bescherming kan bieden. En iemand als Natasha Hunt, die zichzelf de 'token black girl' van haar omgeving noemt, een term die wordt gebruikt voor zwarte meisjes die worden gecast voor de meest onopvallende rollen in overwegend witte televisieseries of films, alleen maar om te kunnen laten zien hoe divers de samenstelling van de cast is. Daarom gedraagt ze zich zo ingetogen mogelijk. 'Ik heb gemerkt dat wanneer je jezelf kleedt als de 'misfit', het veiliger wordt om te verkeren in een wereld die jou als een willekeurige buitenstaander behandelt', schrijft ze in het boek. De knal die je hoort wanneer je dat leest, zou wel eens je brekende hart kunnen zijn.

Beeld Women in Clothes

Goed, een aantal usual suspects mocht blijkbaar niet ontbreken aan de meer dan zeshonderd dames uit alle delen van de wereld die in dit boek aan het woord komen. Lena Dunham bijvoorbeeld, schrijver, bedenker van en acteur in de serie Girls. En Sonic Youth-icoon Kim Gordon. En Molly Ringwald, bekend van de jarentachtighighschoolfilms The Breakfast Club en Pretty in Pink. Zij wijden niet onnodig uit over speciaal voor filmpremières gekregen exclusieve jurken of hoe glamoureus hun leven is, want daar draait het in dit boek niet om. Liever hebben ze het over ondergoed, pyjama's en ouder worden. Over de voordelen van een jas met capuchon, hun liefde voor tatoeages.

Net als de rest. De vrouwen in dit boek vertellen over de rol die kleding speelt in hun alledaagse leven. Ze wijden uit over de kleine dagelijkse rituelen voor de spiegel en de gebeurtenissen die door de jaren heen als kleefkruid bleven plakken aan hun lievelingsvesten, geluksschoenen of favoriete jilbabs. Women in Clothes is een schatkist - nou nee: een verkleedkist - voor wie wil weten waarom vrouwen dragen wat ze dragen en voor wie; wat ze ermee willen bereiken en waarom dit alles van het hoogste belang is, ook al doet men gelukkig ook aan humor en zelfrelativering.

Beeld Women in Clothes

Hoogstpersoonlijk en intiem

Er is een vrouw die vertelt waarom ze elke dag dezelfde jurk draagt en een ander die uitlegt waarom ze zich liever hult in mannenkleding. Er zijn vrouwen die kleding zien als het verlengde van hun persoonlijkheid en vrouwen die naar andere vrouwen kijken om uit te vogelen wie ze zelf zijn. Vrouwen die hun eigen lichaam adoreren en vrouwen met zulke omvangrijke borsten dat ze met opzet te grote schoenen dragen, omdat ze bang zijn dat het lijkt of ze anders zullen omkiepen. Vrouwen die eerst mannen waren en nu proberen het midden te vinden tussen uitbundige kijk-mij-eens-outfits en de ingetogenheid van een spijkerbroek.

Beeld Women in Clothes

Het zijn hoogstpersoonlijke en intieme verhalen die hier worden verteld en het is schier onmogelijk om je in al die verhalen afzonderlijk te kunnen verplaatsen. De tomboy politieagent die zichzelf niet dik, maar 'bigger-boned' noemt en het liefst spijkerbroeken op de mannenafdeling van de supermarkt koopt. De stijlvolle vrouw die haar morsige tweelingzus verloor aan een overdosis heroïne en haar goedkope, veel te uitdagende kleren nu combineert met haar eigen gereserveerde stijl om dichter bij haar te kunnen zijn. De onderbetaalde Cambodjaanse fabrieksmedewerker die de hele dag bh's en onderbroeken in elkaar stikt en droomt van een eigen satijnen setje voor onder haar geplooide blouse en haar rok met vlinders.

Natuurlijk kun je nooit precies weten hoe het voelt om die vrouwen te zijn. Maar wat al die verschillende karakters en nationaliteiten bindt, is dat ze met hun kleding proberen uit te drukken wie ze zijn. De kurk waar Women in Clothes op drijft is die universele herkenbaarheid. Want dat is het gekke van kleding: je kunt er zelfs over praten met degene die zegt dat ze er niets mee heeft. Als je maar doorvraagt. En dat gebeurt in dit boek godzijdank eens een keer. Ja, er wordt bij tijd en wijlen te veel gebabbeld, maar het is tot nu toe ook één van de weinige plekken waar je op de ene pagina een moslimvrouw treft die uitlegt waarom ze haar lijf verpakt in lagen stof en op de andere een Israëlische soldate die zowel wrange als geestige tips geeft aan haar collega's ('Draag een paar aan elkaar vastgemaakte 7.26 kogels als ketting. Je zult er stoer uitzien, zelfverzekerd en misschien een beetje als de Terminator, maar op een leuke manier.')

Women in Clothes presenteert kleding als Esperanto, een universele taal. Niet dat iedereen je onmiddellijk tot in je ziel begrijpt, maar je kunt er over de hele wereld mee communiceren, een gesprek mee beginnen.

Beeld Women in Clothes

Hoera

Daarom: hoera voor degene die de ontroerende rubriek 'Mothers as Others' bedacht en vrouwen liet vertellen wat ze zien wanneer ze naar een vroege foto van hun moeder kijken. Want moeders zijn universeel. Ze staan aan de basis van elke dag die begint met de vraag: 'Wat moet ik aan vandaag (en wat zou mijn moeder hiervan zeggen?)'. Ze bepalen onbewuste voorkeuren voor stoffen, specifieke geuren en gekke patchwork jurken ('De jurk die ze draagt is geweldig. Ik ben altijd op zoek naar zulk soort jurken.'). Bovendien vertegenwoordigen moeders in ons hoofd zowel de kleren die ze vroeger droegen als de herinneringen die eraan kleven.

Hoera ook voor de serie collages (De Moeders) van de Nederlandse kunstenaar Ruth van Beek, halverwege het boek. Die werden stuk voor stuk opgebouwd uit foto's van oude wollen truien in allerlei kleuren. Je wilt ze aaien, erin wegkruipen. Ze maken prachtig voelbaar hoe sterk de invloed is die uitgaat van de warme zachte pluizigheid waartegen je als kind voor altijd wilde blijven leunen.

'Nadat mijn moeder was overleden, probeerde ik jarenlang haar kledingkast precies zo te bewaren als ze hem had achtergelaten', schrijft Lauren Spencer King. 'Soms wanneer ik in mijn ouderlijk huis was, ging ik er even heen, gewoon om te kijken of om eens flink te huilen, want haar geur hing er nog steeds.' Gewone moeders. In gewone kleren. Meer heb je niet nodig.

Sheila Heti, Heidi Julavits, Leanne Shapton & 639 others
Women in Clothes
Blue Ride Press, New York.
31,50 euro.

Beeld Women in Clothes
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden