Een beter leven, ergens anders

Vier jaar lang legde de Deense fotograaf Henrik Saxgren immigranten in Scandinavië vast. De meesten sloegen op de vlucht vanwege een oorlog, maar ook uit liefde verhuisden ze – soms naar verafgelegen gebieden als IJsland of Groenland....

Nanda Troost

Solange Nascimento, Titiane Lourenco en Joana d’Arc Carvalho werden verliefd op Finnen die voor Nokia in Brazilië aan het werk waren. Nu wonen ze, stevig getrouwd en met respectievelijk Junnikkala, Akkanen en Mustonen achter hun naam, in Oulu, Lapland, in Finland. Ze hebben daar een samba-groep geformeerd. Het is de noordelijkste samba-groep in Finland, en naar ze aannemen ook de noordelijkste ter wereld.

Hakikta Najin Jordan is een Sioux-indiaan uit het Rosebud Reservaat in South Dakota. Als soldaat raakte hij in Vietnam ernstig gewond. Door zijn oorlogstrauma’s raakte hij aan lagerwal. Hij krabbelde op toen hij zich weer tot zijn oude Indiaanse cultuur richtte. Hij keerde terug naar het Rosebud-reservaat en nam een oud-Indiaans gebruik op: Sun Dance. Hierdoor ontmoette hij Marianne Tretow-Loff, een Deense antropologe die onderzoek deed naar de zonnedans. Ze trouwden in 1995 en wonen in Gentofte, ten noorden van Kopenhagen. Hakikta Najin Jordan is de officiële ambassadeur in Denemarken van de Sioux.

Krig og kærlighed. Oorlog en liefde. Het zijn de twee belangrijkste redenen waarom mensen op zoek gaan naar een beter leven elders. En waarom dan niet in Scandinavië? De Deense fotograaf Henrik Saxgren is vier jaar bezig geweest immigranten te fotograferen. Hij legde 110 verschillende etnische groepen vast. De meesten van hen sloegen op de vlucht vanwege een oorlog. Daarbij ging het zowel om interne conflicten als om oorlogen tussen landen onderling. Maar ook liefde was een drijfveer voor immigranten zich te willen vestigen in Denemarken, Finland, Noorwegen en Zweden, en soms zelfs in verafgelegen gebieden als Groenland en IJsland.

Henrik Saxgren (1953) begon ooit als reclamefotograaf, maar geldt inmiddels als de mentor van de hedendaagse Deense fotojournalistiek. Bij het portretteren van de immigranten heeft hij zich laten inspireren door de Duitse fotograaf August Sander (1876-1964). Die publiceerde in 1929 Anlitz der Zeit, zestig portretten van gewone Duitsers tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

‘Vanaf het eerste begin heeft August Sander me geïnspireerd’, zegt Saxgren. ‘Ik bewonder zijn verzachtende subjectiviteit en zijn bijna wetenschappelijke oprechtheid. Vanaf het begin heb ik ernaar gestreefd dezelfde objectiviteit in mijn foto’s te leggen als Sander en zijn Duitse collega’s in de jaren twintig deden in de geest van Nieuwe Zakelijkheid. ’

Bakary Simon Bojang werd in 1966 in een moslimgezin in Gambia geboren. Een van zijn moeders vrienden stelde hem in staat naar een christelijke school in Lapland te gaan. Simon woont in Lappeeranta, Finland. Hij is gemeenteraadslid voor de sociaal-democraten en werd in 2000 gekozen met 233 stemmen. Dat leverde hem felicitaties op van de president van Gambia, met wie hij op school heeft gezeten.

Mait Trink en Külliki Matson studeerden beiden zang aan het Conservatorium in Tartu, Estland. Ze trouwden in 1992, toen Külliki zwanger was. In 1996 kregen ze een contract als operazangers bij de Opera in Tartu, waar Mait in 2001 werd ontslagen omdat hij niet loyaal zou zijn. Een collega die naar IJsland was vertrokken, hielp ze daar aan een baan als muziekleraar, in Svalbadur, een dorpje in het noorden van IJsland. Ze hebben het er naar hun zin en overwegen zich te laten naturaliseren.

Naast de 80 portretten maakte Saxgren 43 panoramafoto’s, bijvoorbeeld van asielzoekerscentra. Die foto’s, die laten zien op welke manier immigranten worden ontvangen, leren ons iets over onszelf. Ook in Scandinavië worden immigranten niet altijd even liefdevol verwelkomd, blijkt uit de soms kille beelden.

De foto’s van Saxgren reizen twee jaar als tentoonstelling door Scandinavië. In Zweden, dat 2006 heeft uitgeroepen tot multicultureel jaar, werd daarmee een begin gemaakt. De foto’s zijn tot en met 23 juli te zien in Kopenhagen.

Saxgren heeft de tentoonstelling aangevuld met foto’s van honderd kinderen van asielzoekers. Zij hebben met wegwerpcamera’s foto’s gemaakt van hun leven in het asielzoekerscentrum.

Nanda Troost

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden