Opinie

'Een beetje sympathy voor the devil, Bert Wagendorp'

Genoeg met de bewieroking van Mick Jagger, schreef Bert Wagendorp naar aanleiding van Philip Normans biografie over de zanger. Genoeg met het in hokjes plaatsen van de Stones voorman, schrijft Etienne Kuypers. 'Dagobert Duck, tegelijkertijd de grootste performer die de entertainmentwereld ooit heeft gekend. Vele rollen maken één persoonlijkheid.'

Mick Jagger. Beeld Reuters
Mick Jagger.Beeld Reuters

In de Volkskrant van zaterdag 13 oktober schrijft Bert Wagendorp een recensie van Mick Jagger - De biografie door Philip Norman. Norman is een gerenommeerd Brits biograaf die prachtige boeken heeft gepubliceerd over onder meer John Lennon, The Beatles en The Rolling Stones.

Wagendorp etaleert onvoldoende kennis van zaken wat betreft Mick Jagger en The Rolling Stones. Hij trapt in de valkuil van de Mick-verachting, die onder veel journalisten en biografen wordt gebezigd sinds de beginjaren van The Rolling Stones. Zelfs Norman doet hieraan mee in zijn biografie van de Stones. Bovendien put Wagendorp uit dubieuze boeken over Mick Jagger, zoals het onlangs verschenen Mick - The Wild Life and Mad Genius of Jagger van Christopher Andersen.

De recensent zet zich fel af tegen Mick Jagger de zakenman. Hij stelt vast dat 'Mick Jagger een leven lang een dubbelrol speelt. Een gierige Ebenezer Scrooge en geldbeluste Dagobert Duck in één was. Mick de rebel was maar één kant van Jagger, en wel de zorgvuldig gecreëerde kant. De ware Mick Jagger was een tamelijk burgerlijke jongeman. Mick Jagger het egocentrische, narcistische haantje. De zakenman Jagger vermomt zich als popster.'

Wagendorp krijgt gaandeweg het lezen een grondige hekel aan Mick: 'De ontluistering van Mick Jagger is compleet. Het vreemde was dat Mick Jagger zich buiten zijn songteksten zelden of nooit uitsprak over de tijdgeest. Hij was politiek zelden controversieel en liet zich over de actualiteit hooguit in slappe teksten uit.' Een serieuze journalist mag zich uiteraard noch verlagen tot het ventileren van onderbuikgevoelens noch gebruik maken van op sensatiebeluste publicaties.

Hoftekstschrijver voor opstandige jongeren
De biografie van Norman is vlot geschreven. Het leest aangenaam. Vanzelfsprekend is er weinig nieuws toe te voegen aan een biografie over het grootste popicoon aller tijden. We weten het inmiddels vrijwel allemaal wel. Toch staan er in het boek enkele anekdotes die tot nu toe onbekend waren - zoals de opzet van de geheime dienst MI5 en de FBI om de Stones in Engeland te kunnen arresteren op het bezit van drugs, zodat de tournee door de VS niet door zou kunnen gaan.

Het boeiendste in het boek van Norman is zijn gedreven schets van de tijdsgeest. Mick Jagger speelt een cruciale rol in het rebelse tijdperk eind jaren zestig/begin jaren zeventig. Zijn explosieve levenswandel en zijn provocerende teksten spelen een sleutelrol bij een hele generatie jongeren die zich tegen het establishment verzet. Studenten gaan de barricaden op eind jaren zestig, protesteren tegen de oorlog in Vietnam en keren zich tegen de burgerlijke maatschappelijke moraal. Mick Jagger is de vleesgeworden anarchist, de hoftekstschrijver van de opstandige jongeren zoals Albert Camus en Jean-Paul Sartre dit voor de intellectuelen zijn. The Rolling Stones leveren in die periode ook hun beste albums af: Beggars Banquet, Let it Bleed, Exile on Main Street en Sticky Fingers.

Het is niet de bedoeling om mij aan de voeten van Mick te werpen, maar hem wegzetten als louter een gewiekste zakenman, getuigt van een zekere psychologische infantiliteit en dekt zeker niet de lading van het hele Stonesverhaal. Net als Paul McCartney is Jagger door de pers regelmatig aangepakt vanwege zijn commerciële successen. Het zakelijk brein van de oud-student van The London School of Economics wordt vaak op absurde wijze veroordeeld. Natuurlijk was het rebelse van Mick slechts één kant van zijn persoonlijkheid, zijn zakelijk instinct is een ander aspect waarmee hij zijn persoonlijkheid wist te vormen en The Rolling Stones al die jaren op de rails hield. Mick Jagger is de intelligente zakenman en de performer van ongeëvenaarde klasse. Niet of-of, maar en-en. We hebben allemaal meerdere 'ikken'. Ook Wagendorp.

Manager
Zoals Flip Vuijsje in zijn onlangs verschenen John, Paul, Keith & Mick schrijft, hadden de Stones, anders dan de Beatles, 'in eigen gelederen iemand met het talent, de ambitie en het interne gezag dat de band in staat stelde om 'zichzelf te gaan managen'.' Terwijl Keith zich haast twee decennia lang verloor in drugsexcessen, nam Mick eind 1967 de zakelijke en organisatorische leiding van The Rolling Stones in handen en is hij als manager en ondernemer verantwoordelijk voor het feit dat de Stones tot op de dag van vandaag nog bestaan.

Het mag dan ook bizar worden genoemd dat Keith zijn zorgvuldig gecreëerde rock ' n roll imago cultiveerde door Mick sinds de jaren tachtig regelmatig als een machtswellusteling af te schilderen. Bijzonder laf ook. Zonder Mick waren de Stones (inclusief stoere Keith) al eind jaren zestig van het toneel verdwenen - net zoals de Beatles. Bovendien komen al die nummers die in oorsprong van Keiths hand zijn, pas tot volle wasdom nadat Mick zich intensief ermee heeft bemoeid.

Keith schotelt Mick onsamenhangende riffs voor van Satisfaction, Sympathy for the Devil, Start me Up, etc. Mick gaat ermee aan de haal en maakt er een briljant nummer van. Zoals Keiths ex-vriendin Anita Pallenberg zegt: 'Keith didn't know what he was saying, but Mick could interpret it.' En tenslotte is Mick een getalenteerde tekstschrijver. Zorgvuldig geconstrueerde verhalen, coherent en een scherp uitgewerkte lijn. Gimme Shelter, Sympathy for the Devil, Street Fighting Man, etc. Slappe teksten, mijnheer Wagendorp, als een song van ongeveer 45 jaar geleden bij de revolutie in Egypte in 2011 door de straten klinkt? Street Fighting Man. Een kunstenaar hoeft zich in het openbaar niet uit te laten over politieke of maatschappelijke kwesties. Daar heeft hij zijn 'kunst' voor.

Onderbuikgevoelens
Mick Jagger? Dagobert Duck, tegelijkertijd de grootste performer die de entertainmentwereld ooit heeft gekend. Narcistisch, rebels. Geen dubbelrol, mijnheer Wagendorp. Vele rollen maken één persoonlijkheid. Zou de recensent ooit een biografie hebben gelezen over het leven van Ludwig van Beethoven, Richard Wagner of Louis-Ferdinand Céline? Geen simpele persoonlijkheden... eufemistisch uitgedrukt. Wel geniale, creatieve geesten. En laat onze 'meest authentieke Stone', Keith Richards, dit uiteindelijk zelf ook hebben ingezien. In het afgelopen zomer door de Stones zelf uitgebrachte prachtboek The Rolling Stones 50, schrijft hij in het voorwoord: 'I've pondered over the years what it is that makes the Rolling Stones what we've become and I've come to the conclusion that a lot of it is the driving force of Mick.' Niet alleen Mick als performer, ook Mick als zakelijk brein is fundamenteel geweest voor het voortbestaan van The Rolling Stones. Dat zegt ome Keith. Eindelijk gerechtigheid voor de hogepriester van de rock ' n roll: Sir Mick.

Studeer uw klassiekers, mijnheer Wagendorp, voordat u onderbuikgevoelens ventileert en met slappe teksten op de proppen komt. Een beetje meer sympathy for the devil. De geschiedenis heeft Mick in een ander daglicht geplaatst.

Etienne Kuypers is filosoof/psycholoog en publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden